Gastcollege onderzoeksrechter Karel Van
Cauwenberghe
- Onderzoeksrechter heeft bijzondere bevoegdheden die niemand anders heeft
- Iemand die benadeeld is kun is burgerlijke partij gaan en dit gebeurt dan bij OR
- Sommige zake geseponeerd en vervolgens toch nog afgehandeld
- OR kan nooit zelfstandig een onderzoek opstellen, maar eens hij met een zaak
bezig is, is hij/zij volledig onafhankelijk
Situering onderzoeksrechter binnen de strafrechtsketen
• onderzoeksrechter is een rechter van de rechtbank van eerste aanleg
• maakt dus geen deel uit van het parket
• moet een speciale opleiding hebben gevolgd: seminarie over internationale
samenwerking en 1 week forenisch onderzoek
• wordt aangeduid binnen de rechtbank door de Algemene Vergadering en dan
benoemd via KB.
• In Antwerpen 11 OR
• In gent 6 OR
• Eerst aangeduid voor 1, dan 2 en dan 5j en zolang je dat niet beu bent kan
dit doorgaan
• sommige onderzoeksrechters kunnen aangeduid worden voor een bijzondere
functie bv. terrorismebestrijding
• Speciale wetgeving waarbij de OR een extra opleiding moeten volgen
1
, • binnen het kader van onderzoeksrechters kunnen bepaalde specialisaties
verdeeld worden bv. specialist in financiële onderzoeken
• momenteel zijn er in België ongeveer 100 onderzoeksrechters (geen officieel
cijfer beschikbaar)
Rol van de onderzoeksrechter
• Leidt het onderzoek à charge en à décharge
• OR mag zich niet laten leiden door een gegeven er komt een verdachte en
er dan vanuit gaan dat die iets misdaan heeft, want dit is dus niet altijd zo
→ je moet zien dat je niet in een tunnelvisie geraakt → je moet nr alle
elementen kijken en dus ook die aanwijzen dat de verdachte onschuldig is
• Is als enige bevoegd om verregaande aantasting te plegen op de fundamentele
rechten en vrijheden
• Dus OR is zeer machtig
• Heeft als onafhankelijke rechter niets te zien met vervolgingsbeleid van het
parket
• Het is niet omdat het parket vindt dat iemand vervolgd moet worden, de
OR hier ook moet nr luisteren → OR voert het onderzoek uit en hoeft geen
rekening te houden met het parket
• Handelt binnen zijn eigen bevoegdheden volledig onafhankelijk van wie dan ook
• OR wordt hier in vraag gesteld, want die is helemaal onafhankelijk
• OR zit niet in het hiërarchische structuur van het parket
• Magistraat van de zetel wel
• Rol van de onderzoeksrechter wordt steeds opnieuw (ten onrechte) in vraag
gesteld
• Leidt het onderzoek in overleg met politiediensten
• OR bepaald wat er kan en wat er niet kan
• Bv. huiszoeking
• Leidt de zoektocht naar de waarheid in samenwerking met alle betrokkenen
(deskundigen, forensisch adviseur, eventueel advocaten, etc.)
• Onderzoeksrechter heeft veel macht
2
Cauwenberghe
- Onderzoeksrechter heeft bijzondere bevoegdheden die niemand anders heeft
- Iemand die benadeeld is kun is burgerlijke partij gaan en dit gebeurt dan bij OR
- Sommige zake geseponeerd en vervolgens toch nog afgehandeld
- OR kan nooit zelfstandig een onderzoek opstellen, maar eens hij met een zaak
bezig is, is hij/zij volledig onafhankelijk
Situering onderzoeksrechter binnen de strafrechtsketen
• onderzoeksrechter is een rechter van de rechtbank van eerste aanleg
• maakt dus geen deel uit van het parket
• moet een speciale opleiding hebben gevolgd: seminarie over internationale
samenwerking en 1 week forenisch onderzoek
• wordt aangeduid binnen de rechtbank door de Algemene Vergadering en dan
benoemd via KB.
• In Antwerpen 11 OR
• In gent 6 OR
• Eerst aangeduid voor 1, dan 2 en dan 5j en zolang je dat niet beu bent kan
dit doorgaan
• sommige onderzoeksrechters kunnen aangeduid worden voor een bijzondere
functie bv. terrorismebestrijding
• Speciale wetgeving waarbij de OR een extra opleiding moeten volgen
1
, • binnen het kader van onderzoeksrechters kunnen bepaalde specialisaties
verdeeld worden bv. specialist in financiële onderzoeken
• momenteel zijn er in België ongeveer 100 onderzoeksrechters (geen officieel
cijfer beschikbaar)
Rol van de onderzoeksrechter
• Leidt het onderzoek à charge en à décharge
• OR mag zich niet laten leiden door een gegeven er komt een verdachte en
er dan vanuit gaan dat die iets misdaan heeft, want dit is dus niet altijd zo
→ je moet zien dat je niet in een tunnelvisie geraakt → je moet nr alle
elementen kijken en dus ook die aanwijzen dat de verdachte onschuldig is
• Is als enige bevoegd om verregaande aantasting te plegen op de fundamentele
rechten en vrijheden
• Dus OR is zeer machtig
• Heeft als onafhankelijke rechter niets te zien met vervolgingsbeleid van het
parket
• Het is niet omdat het parket vindt dat iemand vervolgd moet worden, de
OR hier ook moet nr luisteren → OR voert het onderzoek uit en hoeft geen
rekening te houden met het parket
• Handelt binnen zijn eigen bevoegdheden volledig onafhankelijk van wie dan ook
• OR wordt hier in vraag gesteld, want die is helemaal onafhankelijk
• OR zit niet in het hiërarchische structuur van het parket
• Magistraat van de zetel wel
• Rol van de onderzoeksrechter wordt steeds opnieuw (ten onrechte) in vraag
gesteld
• Leidt het onderzoek in overleg met politiediensten
• OR bepaald wat er kan en wat er niet kan
• Bv. huiszoeking
• Leidt de zoektocht naar de waarheid in samenwerking met alle betrokkenen
(deskundigen, forensisch adviseur, eventueel advocaten, etc.)
• Onderzoeksrechter heeft veel macht
2
