9.1 Van eeuwwisseling naar wereldoorlog
- Het voeren van twee wereldoorlogen
- De crisis van het wereldkapitalisme
- Vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme
Het land dat model stond voor het moderne leven waren de VS. Maar de vooruitgang ging
niet overal even snel. De Duitse techniek stond hoog aangeschreven, maar belangrijke
kolonies bezat het niet. In Rusland stond het industrialisatieproces nog in kinderschoenen.
Groot-Brittannië was het machtigste land ter wereld en Frankrijk kon het tempo van de
Duitse economische groei niet bijbenen omdat ze het industriegebied Elzas-Lotharingen in
de Frans-Duitse oorlog moesten afstaan.
Een nieuwe grootmacht: Duitsland
In de periode 1900-1914 streden Engeland en Duitsland om de macht in Europa, maar
waren de VS het modernste land. De politieke banden tussen Europa en de VS waren toen
minder hecht, door de Amerikaanse buitenlandse politiek van isolationisme. De
Amerikaanse president mengde zich niet in de politiek van het buitenland. West-Europa was
nog steeds het economische en politieke centrum. De Duitse industrie groeide enorm sinds
de eenwording in 1871. De late industrialisering had ook voordelen: nieuwe vindingen
konden direct worden toegepast, zonder dat oude fabrieken en machines verwijderd hoefde
te worden. Toen de Duitse keizer zich in 1889 sterk maakte voor de bouw van een moderne
vloot, begon er een wapenwedloop met Groot-Brittannië.
Bondgenootschappen en wraak
Als gevolg van deze wapenwedloop ging Groot-Brittannië op zoek naar een partner in
Europa. Frankrijk en Groot-Brittannië gingen een vriendschapsverdrag aan: de Entente
Cordiale. In 1892 sloot Frankrijk een bondgenootschap met Rusland, Duitsland zat nu
ingeklemd tussen twee vijandige naties. Langzaam groeide uit de verschillende verdragen
een bondgenootschap: de Triple Entente. Angst voor de nieuwe grootmacht Duitsland was
daarvoor de basis.
, 9.2 De Eerste Wereldoorlog
- Het voeren van twee wereldoorlog
- De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie
- Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en
de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering
Aan het begin van WO-1 geloofde beide partijen in een snelle overwinning. Bij de
jaarwisseling was die optimistische stemming omgeslagen. Pas de deelname van de
Amerikanen aan de oorlog forceerde de eindbeslissing.
Plannen voor de oorlog
In 1914 stonden de Triple Entente van de Geallieerden en de Triple Alliantie van Italië,
Duitsland en Oostenrijk-Hongarije, de centralen, tegenover elkaar. Bang geworden door de
Frans-Russische samenwerking bereidde Duitsland zich voor op een mogelijke
tweefrontenoorlog. Volgens het Von-Schlieffenplan zou Duitsland eerst snel Frankrijk
uitschakelen om daarna tegen Rusland te kunnen strijden.
De directe aanleiding
De gelukte moordaanslag op 28 juni 1914 op de Oostenrijk-Hongaarse troonopvolger was
aanvankelijk slechts een politieke rel. O-H wees Servië aan als verantwoordelijk voor de
aanslag. O-H eiste op korte termijn het afzien van alle anti-Oostenrijkse propaganda, maar
Servië verwierp deze eis. O-H verklaarde op 28 juli de oorlog aan Servië. Via moderne
communicatiemiddelen probeerden diplomaten een oorlog te voorkomen, maar ze faalden.
De bondgenootschappen traden in werking.
Oorlog
Overal mobiliseerden de legers, want de landen van Europa trokken ten strijde. Op 4
augustus trok het Duitse leger België binnen. Het Von-Schlieffenplan trad in werking. Begin
september zaten de Duitsers al in Frankrijk. Ze kwamen tot stilstand in een
loopgravenoorlog. Tijdens de oorlog werden verschillende nieuwe wapens ingezet, zoals
tanks, vliegtuigen en het massavernietigingswapen gifgas. Ook in het oosten ging de Duitse
opmars snel, maar ook zij kwamen vast te liggen. Hier groeven beide partijen zich echter
achter stellingen. Pas in 1917 kondigde Duitsland de onbeperkte duikbotenoorlog af. Ook
schepen van neutrale landen werden tot zinken gebracht, waardoor Amerika besloot ook
deel te nemen aan de oorlog. Hierdoor kon gesproken worden van een wereldoorlog. Het
oostfront verdween plotseling toen Duitsland en Rusland in maart 1918 de Vrede van Brest-
Litovsk sloten. In de herfst van 1918 kwam het einde van de eerste wereldoorlog in zicht. Op
11 november werd, na het gedwongen aftreden van de Duitse keizer, de wapenstilstand
gesloten.
- Het voeren van twee wereldoorlogen
- De crisis van het wereldkapitalisme
- Vormen van verzet tegen het West-Europese imperialisme
Het land dat model stond voor het moderne leven waren de VS. Maar de vooruitgang ging
niet overal even snel. De Duitse techniek stond hoog aangeschreven, maar belangrijke
kolonies bezat het niet. In Rusland stond het industrialisatieproces nog in kinderschoenen.
Groot-Brittannië was het machtigste land ter wereld en Frankrijk kon het tempo van de
Duitse economische groei niet bijbenen omdat ze het industriegebied Elzas-Lotharingen in
de Frans-Duitse oorlog moesten afstaan.
Een nieuwe grootmacht: Duitsland
In de periode 1900-1914 streden Engeland en Duitsland om de macht in Europa, maar
waren de VS het modernste land. De politieke banden tussen Europa en de VS waren toen
minder hecht, door de Amerikaanse buitenlandse politiek van isolationisme. De
Amerikaanse president mengde zich niet in de politiek van het buitenland. West-Europa was
nog steeds het economische en politieke centrum. De Duitse industrie groeide enorm sinds
de eenwording in 1871. De late industrialisering had ook voordelen: nieuwe vindingen
konden direct worden toegepast, zonder dat oude fabrieken en machines verwijderd hoefde
te worden. Toen de Duitse keizer zich in 1889 sterk maakte voor de bouw van een moderne
vloot, begon er een wapenwedloop met Groot-Brittannië.
Bondgenootschappen en wraak
Als gevolg van deze wapenwedloop ging Groot-Brittannië op zoek naar een partner in
Europa. Frankrijk en Groot-Brittannië gingen een vriendschapsverdrag aan: de Entente
Cordiale. In 1892 sloot Frankrijk een bondgenootschap met Rusland, Duitsland zat nu
ingeklemd tussen twee vijandige naties. Langzaam groeide uit de verschillende verdragen
een bondgenootschap: de Triple Entente. Angst voor de nieuwe grootmacht Duitsland was
daarvoor de basis.
, 9.2 De Eerste Wereldoorlog
- Het voeren van twee wereldoorlog
- De rol van moderne propaganda- en communicatiemiddelen en vormen van
massaorganisatie
- Verwoestingen op niet eerder vertoonde schaal door massavernietigingswapens en
de betrokkenheid van de burgerbevolking bij oorlogvoering
Aan het begin van WO-1 geloofde beide partijen in een snelle overwinning. Bij de
jaarwisseling was die optimistische stemming omgeslagen. Pas de deelname van de
Amerikanen aan de oorlog forceerde de eindbeslissing.
Plannen voor de oorlog
In 1914 stonden de Triple Entente van de Geallieerden en de Triple Alliantie van Italië,
Duitsland en Oostenrijk-Hongarije, de centralen, tegenover elkaar. Bang geworden door de
Frans-Russische samenwerking bereidde Duitsland zich voor op een mogelijke
tweefrontenoorlog. Volgens het Von-Schlieffenplan zou Duitsland eerst snel Frankrijk
uitschakelen om daarna tegen Rusland te kunnen strijden.
De directe aanleiding
De gelukte moordaanslag op 28 juni 1914 op de Oostenrijk-Hongaarse troonopvolger was
aanvankelijk slechts een politieke rel. O-H wees Servië aan als verantwoordelijk voor de
aanslag. O-H eiste op korte termijn het afzien van alle anti-Oostenrijkse propaganda, maar
Servië verwierp deze eis. O-H verklaarde op 28 juli de oorlog aan Servië. Via moderne
communicatiemiddelen probeerden diplomaten een oorlog te voorkomen, maar ze faalden.
De bondgenootschappen traden in werking.
Oorlog
Overal mobiliseerden de legers, want de landen van Europa trokken ten strijde. Op 4
augustus trok het Duitse leger België binnen. Het Von-Schlieffenplan trad in werking. Begin
september zaten de Duitsers al in Frankrijk. Ze kwamen tot stilstand in een
loopgravenoorlog. Tijdens de oorlog werden verschillende nieuwe wapens ingezet, zoals
tanks, vliegtuigen en het massavernietigingswapen gifgas. Ook in het oosten ging de Duitse
opmars snel, maar ook zij kwamen vast te liggen. Hier groeven beide partijen zich echter
achter stellingen. Pas in 1917 kondigde Duitsland de onbeperkte duikbotenoorlog af. Ook
schepen van neutrale landen werden tot zinken gebracht, waardoor Amerika besloot ook
deel te nemen aan de oorlog. Hierdoor kon gesproken worden van een wereldoorlog. Het
oostfront verdween plotseling toen Duitsland en Rusland in maart 1918 de Vrede van Brest-
Litovsk sloten. In de herfst van 1918 kwam het einde van de eerste wereldoorlog in zicht. Op
11 november werd, na het gedwongen aftreden van de Duitse keizer, de wapenstilstand
gesloten.
