Hoofdstuk 14: Circulatie
Samenvatting
10VoorBiologie VWO | Pagina 163 – 226
1
,14.3 Bloed: Samenstelling en Functies
Bloed is een essentieel, vloeibaar en enigszins stroperig weefsel dat een cruciale rol speelt in het transport
van stoffen door het lichaam. Het volume bloed in een volwassen mens bedraagt ongeveer 7,5% van het
totale lichaamsgewicht, wat neerkomt op circa 5 liter voor een persoon van 70 kg. Wanneer bloed
onstolbaar wordt gemaakt en gecentrifugeerd, scheidt het zich in twee hoofdcomponenten: een bovenste
laag lichtgele vloeistof genaamd bloedplasma (55% van het totaalvolume) en een onderste laag met
bezonken bloedcellen (45% van het totaalvolume).
2
, 14.3.1 Bloedplasma: De Vloeibare Matrix
Bloedplasma is de complexe vloeistof waarin de bloedcellen zich bevinden. Het bestaat voor 91% uit
water, dat fungeert als een universeel oplosmiddel en als een warmtebuffer. Water kan overtollige warmte
efficiënt opnemen en transporteren zonder zelf significant van temperatuur te veranderen, wat bijdraagt
aan de thermoregulatie van het lichaam.
Naast water bevat plasma circa 1% opgeloste zouten (elektrolyten), zoals natrium- (Na⁺), kalium- (K⁺),
calcium- (Ca²⁺) en chloride-ionen (Cl⁻). Deze ionen zijn cruciaal voor het handhaven van de osmotische
waarde van het bloed. Een oplossing met dezelfde osmotische waarde als bloed wordt een fysiologische
zoutoplossing (0,9% NaCl) genoemd en is veilig voor intraveneuze toediening. Elektrolyten zijn tevens
onmisbaar voor de correcte werking van zenuw- en spiercellen.
De bloedeiwitten (7-8%) worden voornamelijk gesynthetiseerd in de lever. Ze bepalen de viscositeit
(stroperigheid) van het bloed, fungeren als pH-buffers en dragen bij aan de colloïd-osmotische waarde,
een aanzuigende kracht die helpt om vocht in de bloedbaan te houden.
Bloedplasma is ook een transportmedium voor tijdelijk aanwezige stoffen: voedingsstoffen (glucose,
aminozuren, vetzuren), afvalstoffen (ureum), hormonen, vitaminen en bloedgassen (O₂, CO₂, N₂). Stikstof
(N₂) speelt geen biologische rol, maar wordt door diffusie opgenomen uit ingeademde lucht en ongebruikt
uitgeademd.
3
Samenvatting
10VoorBiologie VWO | Pagina 163 – 226
1
,14.3 Bloed: Samenstelling en Functies
Bloed is een essentieel, vloeibaar en enigszins stroperig weefsel dat een cruciale rol speelt in het transport
van stoffen door het lichaam. Het volume bloed in een volwassen mens bedraagt ongeveer 7,5% van het
totale lichaamsgewicht, wat neerkomt op circa 5 liter voor een persoon van 70 kg. Wanneer bloed
onstolbaar wordt gemaakt en gecentrifugeerd, scheidt het zich in twee hoofdcomponenten: een bovenste
laag lichtgele vloeistof genaamd bloedplasma (55% van het totaalvolume) en een onderste laag met
bezonken bloedcellen (45% van het totaalvolume).
2
, 14.3.1 Bloedplasma: De Vloeibare Matrix
Bloedplasma is de complexe vloeistof waarin de bloedcellen zich bevinden. Het bestaat voor 91% uit
water, dat fungeert als een universeel oplosmiddel en als een warmtebuffer. Water kan overtollige warmte
efficiënt opnemen en transporteren zonder zelf significant van temperatuur te veranderen, wat bijdraagt
aan de thermoregulatie van het lichaam.
Naast water bevat plasma circa 1% opgeloste zouten (elektrolyten), zoals natrium- (Na⁺), kalium- (K⁺),
calcium- (Ca²⁺) en chloride-ionen (Cl⁻). Deze ionen zijn cruciaal voor het handhaven van de osmotische
waarde van het bloed. Een oplossing met dezelfde osmotische waarde als bloed wordt een fysiologische
zoutoplossing (0,9% NaCl) genoemd en is veilig voor intraveneuze toediening. Elektrolyten zijn tevens
onmisbaar voor de correcte werking van zenuw- en spiercellen.
De bloedeiwitten (7-8%) worden voornamelijk gesynthetiseerd in de lever. Ze bepalen de viscositeit
(stroperigheid) van het bloed, fungeren als pH-buffers en dragen bij aan de colloïd-osmotische waarde,
een aanzuigende kracht die helpt om vocht in de bloedbaan te houden.
Bloedplasma is ook een transportmedium voor tijdelijk aanwezige stoffen: voedingsstoffen (glucose,
aminozuren, vetzuren), afvalstoffen (ureum), hormonen, vitaminen en bloedgassen (O₂, CO₂, N₂). Stikstof
(N₂) speelt geen biologische rol, maar wordt door diffusie opgenomen uit ingeademde lucht en ongebruikt
uitgeademd.
3
