Hoofdstuk 6: 30 JAAR KATHOLIEK
BEWIND
1894
• De verkiezingen van 1894 waren bijzonder omdat er een nieuwe politieke speler
opkwam: de socialistische partij.
• Dit werd mogelijk door de democratisering van het stemrecht (meervoudig
algemeen stemrecht voor mannen).
• Het politieke landschap werd vooral gedomineerd door de katholieke partij, die
een 2/3-meerderheid in de Kamer behaalde.
• De liberale partij bleef bestaan maar werd een kleinere oppositiepartij.
• Deze situatie was de uitkomst van een lange politieke en sociale strijd voor meer
stemrecht en vertegenwoordiging van de arbeidersklasse.
1900
• In 1900 veranderde het systeem van verkiezingen: evenredige vertegenwoordiging
werd ingevoerd.
• Daardoor konden liberalen en socialisten meer zetels winnen, omdat ook
kleinere partijen beter vertegenwoordigd werden.
• De liberale partij boekte hierdoor een belangrijke verkiezingsoverwinning en kreeg
opnieuw meer politieke invloed.
1
,BEHEERSTE DEMOCRATISERING
- Beheerste democratisering betekent dat het stemrecht wordt uitgebreid,
maar onder controle van de politieke elite.
- De uitbreiding van het stemrecht gebeurt onder druk van buitenaf, zoals
betogingen, stakingen en sociale bewegingen.
- De machthebbers geven toe aan de druk, maar ze doen dit op hun eigen
voorwaarden.
- Er wordt dus een compromisformule uitgewerkt die wel meer mensen
stemrecht geeft, maar de macht van de bestaande partijen beschermt.
- Dit gebeurt via een grondwetwijziging, waardoor het nieuwe stemrecht
officieel wordt ingevoerd.
- Socialisme en arbeidersbeweging
- In de 19e eeuw groeit het socialisme en de arbeidersbeweging door de slechte
leef- en werkomstandigheden van arbeiders.
- In 1886 breken er arbeidersopstanden uit in de Borinage, een mijnstreek in
Wallonië.
- Deze protesten gaan soms gepaard met politiek geweld, zoals stakingen, rellen
en confrontaties met het leger.
- In 1885 wordt de Belgische Werkliedenpartij (BWP) opgericht.
- De partij eist algemeen stemrecht, zodat ook arbeiders politiek invloed kunnen
hebben.
- Voor de politieke elite was dit toen een radicale en bijna onmogelijke eis, omdat
enkel rijke mannen stemrecht hadden.
2
, - Zie ook: “De explosie van arbeiderswoede uit het verschrikkelijke jaar 1886: in het
Waalse Jumet is ze nog steeds zichtbaar.”
- In 1886 brak er in verschillende Waalse industrieregio’s (zoals Jumet en de
Borinage) een grote arbeidersopstand uit.
- De protesten ontaardden soms in blind geweld.
- Arbeiders reageerden uit woede en onmacht over hun slechte leef- en
werkomstandigheden.
- Ze staken fabrieksgebouwen en eigendommen van bedrijven in brand als vorm
van protest tegen uitbuiting en armoede.
- De afbeelding “Mijnwerkersvrouwen werpen zich tussen de burgerwacht van
Charleroi en de relschoppers” toont hoe vrouwen proberen geweld te stoppen
tijdens de arbeidersopstanden.
- Socialisten brachten deze afbeelding bewust onder de aandacht om te tonen hoe
zwaar de situatie van de arbeiders was en om sympathie voor hun zaak te krijgen.
- De onmiddellijke reactie van de overheid op de opstanden was repressie:
• inzet van leger en burgerwacht
• harde onderdrukking van protesten.
- De Belgische Werkliedenpartij (BWP) probeerde deze onrust politiek te benutten.
3
BEWIND
1894
• De verkiezingen van 1894 waren bijzonder omdat er een nieuwe politieke speler
opkwam: de socialistische partij.
• Dit werd mogelijk door de democratisering van het stemrecht (meervoudig
algemeen stemrecht voor mannen).
• Het politieke landschap werd vooral gedomineerd door de katholieke partij, die
een 2/3-meerderheid in de Kamer behaalde.
• De liberale partij bleef bestaan maar werd een kleinere oppositiepartij.
• Deze situatie was de uitkomst van een lange politieke en sociale strijd voor meer
stemrecht en vertegenwoordiging van de arbeidersklasse.
1900
• In 1900 veranderde het systeem van verkiezingen: evenredige vertegenwoordiging
werd ingevoerd.
• Daardoor konden liberalen en socialisten meer zetels winnen, omdat ook
kleinere partijen beter vertegenwoordigd werden.
• De liberale partij boekte hierdoor een belangrijke verkiezingsoverwinning en kreeg
opnieuw meer politieke invloed.
1
,BEHEERSTE DEMOCRATISERING
- Beheerste democratisering betekent dat het stemrecht wordt uitgebreid,
maar onder controle van de politieke elite.
- De uitbreiding van het stemrecht gebeurt onder druk van buitenaf, zoals
betogingen, stakingen en sociale bewegingen.
- De machthebbers geven toe aan de druk, maar ze doen dit op hun eigen
voorwaarden.
- Er wordt dus een compromisformule uitgewerkt die wel meer mensen
stemrecht geeft, maar de macht van de bestaande partijen beschermt.
- Dit gebeurt via een grondwetwijziging, waardoor het nieuwe stemrecht
officieel wordt ingevoerd.
- Socialisme en arbeidersbeweging
- In de 19e eeuw groeit het socialisme en de arbeidersbeweging door de slechte
leef- en werkomstandigheden van arbeiders.
- In 1886 breken er arbeidersopstanden uit in de Borinage, een mijnstreek in
Wallonië.
- Deze protesten gaan soms gepaard met politiek geweld, zoals stakingen, rellen
en confrontaties met het leger.
- In 1885 wordt de Belgische Werkliedenpartij (BWP) opgericht.
- De partij eist algemeen stemrecht, zodat ook arbeiders politiek invloed kunnen
hebben.
- Voor de politieke elite was dit toen een radicale en bijna onmogelijke eis, omdat
enkel rijke mannen stemrecht hadden.
2
, - Zie ook: “De explosie van arbeiderswoede uit het verschrikkelijke jaar 1886: in het
Waalse Jumet is ze nog steeds zichtbaar.”
- In 1886 brak er in verschillende Waalse industrieregio’s (zoals Jumet en de
Borinage) een grote arbeidersopstand uit.
- De protesten ontaardden soms in blind geweld.
- Arbeiders reageerden uit woede en onmacht over hun slechte leef- en
werkomstandigheden.
- Ze staken fabrieksgebouwen en eigendommen van bedrijven in brand als vorm
van protest tegen uitbuiting en armoede.
- De afbeelding “Mijnwerkersvrouwen werpen zich tussen de burgerwacht van
Charleroi en de relschoppers” toont hoe vrouwen proberen geweld te stoppen
tijdens de arbeidersopstanden.
- Socialisten brachten deze afbeelding bewust onder de aandacht om te tonen hoe
zwaar de situatie van de arbeiders was en om sympathie voor hun zaak te krijgen.
- De onmiddellijke reactie van de overheid op de opstanden was repressie:
• inzet van leger en burgerwacht
• harde onderdrukking van protesten.
- De Belgische Werkliedenpartij (BWP) probeerde deze onrust politiek te benutten.
3
