Een allesomvattende samenvatting

HC: Zenuwstelsel

SITUERING ZENUWSTELSEL
Wat zijn prikkels, stimuli?
Verandering in de omgeving van een organisme of in het organisme zelf zo sterk dat
ze een reactie of een activiteit van het organisme uitlokken  willekeurige actie:
zelfgekozen actie op spierniveau (somatisch ZS)

Hoe gaan hogere organismen (mens) om met prikkels?
 Receptoren: Structuren die prikkels registreren
 Effectoren: Structuren die de reactie op prikkels mogelijk maken
 Conductoren: Structuren die als verbinding (=‘geleider’) werken tussen
receptoren en effectoren

Leg de receptoren, effectoren en conductoren verder uit.
Receptor  Worden ook sensoren genoemd
en  Merkt de prikkel/stimulus op
 Registreren prikkels (van ≠ aard)
 Zetten de energie van de prikkel om in een elektrische impuls =
codering
 Meest bekende receptoren: zintuigen: reuk - smaak - zicht -
gehoor – tast
 Sensorisch probleem? Verstoring van dit proces

Effectore  Cel of orgaan die reageert op signalen van het
n integratiecentrum
 Staan in voor de reactie/activiteit van het organisme
 Dit kan een beweging door spieren zijn of een sapafscheiding
door klieren
(exo- of endocrien)
 Motorisch probleem? Verstoring van dit proces

Conduct  Structuren die als verbinding werken tussen receptoren en
oren effectoren (geleider)  Informatiestroom
 Belangrijkste conductor = zenuwstelsel
 Plaats van prikkelopname ≠ reactieplaats → ZS vormt
verbinding/netwerk



De sapafscheiding door klieren kan exocrien of/en endocrien zijn, leg uit.
 Endocrien:
o Klieren met interne secretie. Endocriene klieren geven hun product direct af
aan het bloed of andere organen binnen in het lichaam.
 vb. cortisone- en adrenalineproductie bij paniek
 vb. insulinevrijstelling na suikerinname
 Exocrien:
o Klieren met externe secretie. Exocriene klieren geven hun product af door
midden van een buisje naar buiten of aan een holte in het lichaam.
 vb. het kwijlen van een hond, maagsapproductie, zweten


Is de pancreas een endocriene of exocriene klier?
De pancreas is zowel endocriene als exocriene klier:

, HC: Zenuwstelsel

 Endocrien: stoffen die de hormoonhuishouding, met insuline en andere hormonen
te produceren
 Exocrien: sappen produceren voor de spijsvertering..


Geef enkele opmerkingen in verband met de spierwerking  beweging.
Een beweging kan:
 Bewust – onbewust
 Reflexmatig – automatisch
 Gecontroleerd – spontaan
 Onwillekeurig – willekeurig (geen controle over of wel controle over)
 Uitwendig – inwendig
 Somatisch – visceraal (bewuste controle of geen bewuste controle)


Wat betekend het begrip sensomotoriek?
Van de verwerking van prikkels tot de reactie erop


Waardoor kan een beweging worden beïnvloed?
Aandacht, controle, aan te leren, te onderdrukken, invloed van slaap/waak…


Wat is de rol van het integratie- of besturingscentrum?
 Informatie van de receptor ontvangen + verwerken
 Niet altijd hersenen, koppeling tussen sensorisch en motorische zenuwbanen.
 Zowel bewust als onbewust (ademen, hart klopt dit door signaal naar hersenen)
 Sensorisch wordt omgezet in motorische reactie