7. Ziekte
Historische achtergrond: verandering van de medische blik
Als mensen in 16e / 17e eeuw naar een hospitaal moesten was het bijna zeker dat deze mensen gingen
sterven
hoopten op mirakel om te genezen, God zal genezen
Nu een soort therapeutisch instrument waar men mensen gaat genezen via 1 of andere therapie
Descartes: om jezelf te genezen moet je in de eerste plaats gelukkig zijn
Michel Foucault: nieuwe vorm van spreken over ziekte en gezondheid
Vanaf 18e eeuw: industriële revolutie
(opkomst epidemieën, nieuwe benadering van de dood, nieuwe invulling van de samenleving)
Er bestonden epidemieën die van andere landen overkwamen
Eerste ziekenhuizen die ontstonden: militaire ziekenhuizen voor soldaten om die te genezen zodat ze
terug kunnen naar het slagveld
Volksgezondheid: de machthebbers begonnen zich te bekommeren om de gezondheid van het volk
Mensen worden individueel opgevolgd
Krijgen meer en meer obsessie over onze gezondheid
Onze omgang met ziektes nu is veel ruimer, breder geworden
steeds meer gespecialiseerd
Voor 18e eeeuw naar hospitaal: om te sterven
Na 18e eeuw: meer een meer inmenging van samenleving in gezondheid
Gezondheidspolitiek = politicus die zich bezighoudt met de gezondheidszorg
We moeten zorgen dat we niet meer ziek worden, dat we zo gezond mogelijk blijven
gezond = normaal zijn
Onze samenleving ons meer en meer verplicht om gezond te zijn
Gezond zijn is de norm
Dus ziek zijn = afwijken van de norm
“Er bestaan geen wezenlijke ziektes meer, net zo min als essenties van de ziekte.”
Ziekte = geen essentie = heeft geen ultiem begrip = heeft verschillende definities
NORMATIVISME
= ziektes zijn een afwijking van de norm
= er een bepaalde sociale norm en dat ziekte gezien wordt als een soort afwijking van een norm
Norm = maatschappelijke verwachting
Vb obesitas, dit op zich is geen ziekte maar maatschappij zelf ervaart dit als problematisch
Een ziekte volgens een normativist is DRAPETOMANIE: de neiging die slaven hadden om van hun
meesters weg te geraken
Homoseksualiteit: tot 1970 werd dit als een ziekte beschouwd
Hoe sterk men vanuit een maatschappij kijkt naar een toestand
OBJECTIES
(1) Problematische toestanden zijn niet altijd ziektes
normativisten verwijzen naar criterium van behandelbaarheid
(2) Criterium van behandelbaarheid schiet tekort als voorwaarde voor ziekteconcept (bv lelijkheid,
hufters, eikels/arrogante mensen etc)
Normativisme = beetje problematisch en zeker niet voldoende
NATURALISME EN HYBRIDISME
Naturalisme = een ziekte is een natuurlijke of biologische disfunctie, er functioneert iets niet meer (bv
een orgaan dat niet meer werkt)
Hybridisme = mengvorm, ziekte is zowel als schade, pijn leiden als een biologische disfunctie
Christopher Boorse: ziekte zijn biologische disfuncties
Disfunctie = iets dat niet meer werkt wat ervoor zorgt dat de soort niet meer overleeft
overleving en voortplanting (draagt niet bij aan voortzetten soort) wordt bemoeilijkt
Homoseksualiteit wordt als ‘stoornis’ beschouwd (voortplanting) = naturalisme
Wakefield = ziektes zijn schadelijke disfuncties
harmful disfunction analysis (ziekte brengt schade toe)
2 noodzakelijke voorwaarden:
(1) ‘harmful’: ervaring van pijn en schade (= lijden) door patiënt of door buitenwereld
(2) ‘dysfunction’: disfunctie van (mentale of psychische) eigenschap of van een orgaan die door
natuurlijke selectie bewaard bleef
Historische achtergrond: verandering van de medische blik
Als mensen in 16e / 17e eeuw naar een hospitaal moesten was het bijna zeker dat deze mensen gingen
sterven
hoopten op mirakel om te genezen, God zal genezen
Nu een soort therapeutisch instrument waar men mensen gaat genezen via 1 of andere therapie
Descartes: om jezelf te genezen moet je in de eerste plaats gelukkig zijn
Michel Foucault: nieuwe vorm van spreken over ziekte en gezondheid
Vanaf 18e eeuw: industriële revolutie
(opkomst epidemieën, nieuwe benadering van de dood, nieuwe invulling van de samenleving)
Er bestonden epidemieën die van andere landen overkwamen
Eerste ziekenhuizen die ontstonden: militaire ziekenhuizen voor soldaten om die te genezen zodat ze
terug kunnen naar het slagveld
Volksgezondheid: de machthebbers begonnen zich te bekommeren om de gezondheid van het volk
Mensen worden individueel opgevolgd
Krijgen meer en meer obsessie over onze gezondheid
Onze omgang met ziektes nu is veel ruimer, breder geworden
steeds meer gespecialiseerd
Voor 18e eeeuw naar hospitaal: om te sterven
Na 18e eeuw: meer een meer inmenging van samenleving in gezondheid
Gezondheidspolitiek = politicus die zich bezighoudt met de gezondheidszorg
We moeten zorgen dat we niet meer ziek worden, dat we zo gezond mogelijk blijven
gezond = normaal zijn
Onze samenleving ons meer en meer verplicht om gezond te zijn
Gezond zijn is de norm
Dus ziek zijn = afwijken van de norm
“Er bestaan geen wezenlijke ziektes meer, net zo min als essenties van de ziekte.”
Ziekte = geen essentie = heeft geen ultiem begrip = heeft verschillende definities
NORMATIVISME
= ziektes zijn een afwijking van de norm
= er een bepaalde sociale norm en dat ziekte gezien wordt als een soort afwijking van een norm
Norm = maatschappelijke verwachting
Vb obesitas, dit op zich is geen ziekte maar maatschappij zelf ervaart dit als problematisch
Een ziekte volgens een normativist is DRAPETOMANIE: de neiging die slaven hadden om van hun
meesters weg te geraken
Homoseksualiteit: tot 1970 werd dit als een ziekte beschouwd
Hoe sterk men vanuit een maatschappij kijkt naar een toestand
OBJECTIES
(1) Problematische toestanden zijn niet altijd ziektes
normativisten verwijzen naar criterium van behandelbaarheid
(2) Criterium van behandelbaarheid schiet tekort als voorwaarde voor ziekteconcept (bv lelijkheid,
hufters, eikels/arrogante mensen etc)
Normativisme = beetje problematisch en zeker niet voldoende
NATURALISME EN HYBRIDISME
Naturalisme = een ziekte is een natuurlijke of biologische disfunctie, er functioneert iets niet meer (bv
een orgaan dat niet meer werkt)
Hybridisme = mengvorm, ziekte is zowel als schade, pijn leiden als een biologische disfunctie
Christopher Boorse: ziekte zijn biologische disfuncties
Disfunctie = iets dat niet meer werkt wat ervoor zorgt dat de soort niet meer overleeft
overleving en voortplanting (draagt niet bij aan voortzetten soort) wordt bemoeilijkt
Homoseksualiteit wordt als ‘stoornis’ beschouwd (voortplanting) = naturalisme
Wakefield = ziektes zijn schadelijke disfuncties
harmful disfunction analysis (ziekte brengt schade toe)
2 noodzakelijke voorwaarden:
(1) ‘harmful’: ervaring van pijn en schade (= lijden) door patiënt of door buitenwereld
(2) ‘dysfunction’: disfunctie van (mentale of psychische) eigenschap of van een orgaan die door
natuurlijke selectie bewaard bleef
