Stad en diversiteit
Introductie:
90% schriftelijke examen, elektronish, 3 open vragen (essay 350
woorden), gesloten b
10% individuele opdracht
Oefenvragen op BB
Examenleerstof: lessen + lectuur!
Opdracht:
• Foto-opdracht om diversiteit te leren zien en herkennen
• Elke student krijgt 4 concepten aangereikt (uit deel 1 van de cursus)
en kiest hieruit 2 concepten die ze a.d.h.v. een foto uit de
grootstedelijke context zichtbaar maken.
• Elke foto wordt kort toegelicht (per foto max. 250 woorden) in een
begeleidende tekst waarin je zo precies mogelijk uitlegt waarom het
beeld een illustratie is van het concept
Doelstelling:
• Diversiteit leren herkennen, benoemen en analyseren
• Beter begrijpen van relatie tussen verschillende vormen van
diversiteit en tussen diversiteit en ongelijkheid aan de hand van
concepten
Sjabloon en richtlijnen op blackboard (500 woorden)
Indienen tot en met 11/4 (23u59)
Bespreking in college 9 op 22/4
1
,Les 1: Verstedelijking, migratie en de vele dimensies
van diversiteit
Doel en inhoud les 1
• Schetsen historisch belang van relatie tussen stad, migratie en
diversiteit en zelfs verstedelijking op zich
• Zicht op structurele oorzaken en lange termijn- evoluties van
migratie en diversiteit
• Historische analyse van
o vormen en types van migratie en diversiteit
o het verband tussen migratie, diversiteit, ongelijkheid en
integratie
• Wijzen op de verschillende met elkaar verbonden dimensies van
diversiteit (intersectionaliteit)
• Focus op Europese steden vanaf de Middeleeuwen
Interseccionaliteit = overlap tussen verschillende vormen van diversiteit.
Sociale diversiteit, gender diversiteit,culturele diversiteit …
Elke persoon zit op die verschillende assen, combineert altijd verschillende
kenmerken
- Soms door de combinatie van verschillende kenmerken zitten
bepaalde mensen in een kwetsbare positie vb.
Gezondheidsprobleem, sociaal achtergesteld, …
o Daardoor soms extra geriviligeerd of soms juist niet
Vaak overlap tussen sociaal en cultureel
Historisch verband tussen verstedelijking, migratie en diversiteit
• Verstedelijking in Europa neemt stelselmatig toe vanaf ca. jaar 1000
• Relatief weinig mensen in steden voor ca. 1800, maar steden wel
zeer divers (een derde tot de helft van de inwoners elders geboren)
• Urbanisering enkel mogelijk dankzij permanente migratie van
platteland naar stad (in pre-moderne steden door het ‘urban
graveyard effect’)
2
, • ‘Nettomigratie’ slechts fractie van reële mobiliteit (belang van
permanente uitstroom)
Urban graveyard effect: zonder migratie (in of uit de stad) voor 1800
krimpen steden omdat er meer mensen sterven dan dat er geboren
worden, maar ze groeien net door immigratie, de reden dat steden blijven
bestaan in de middeleeuwen. Als de steden groeien wonen er heel veel
mensen die er niet geboren zijn (zeker in de 16de eeuw).
Mensen komen vaak van het platteland, zeker als de grond slecht is zoals
in de kempen
= push factor voor immigratie (worden er weg geduwd naar de stad)
geeft ook soort diversiteit weer (sociaal profiel) en dus niet
cultureel
Tabel toont Urban graveyard effect aan: (niet kennen maar toont het
effect)
Link tussen stad en diversiteit = migratie
• Oorzaken migratie naar de pre- moderne stad
• Migratie gedreven door pushfactoren op het platteland
o Oorlogen, gebrek aan grond en kansen, ...
o Proletarisering (ook al voor de industrialisering)
• Vraag naar arbeid, kennis en kapitaal in de stad
3
, o Ongeschoolde arbeid, dienstpersoneel, ...
o Handelaars, geschoolde ambachtslui, ...
• Specifieke instellingen en diensten in de stad
o Universiteiten, academies, ...
o Armenhuizen, godshuizen, ...
Pull-factoren: sterke mannen om haven te laden en te lossen of jonge
vrouwen als dienstpersoneel (inwonend),
Push en pull factoren verklaren welke profiielen er in een stad
aankomen, er wonen en werken en integreren
Proletarisering = proces waarbij mensen de greep verliezen op de
productiemiddelen om zelf hun levensmiddelen te voorzien
jongeren die in een boerenfamilie worden geboren, hebben niet meer
genoeg grond om daarmee te overleven, het enige dat ze nog hebben is
hun eigen arbeid, dus ze gaan hun eigen arbeid verkopen eerder dan zelf
voedsel te telen of textiel te maken.
creeëert plattelandsvlucht
Kenmerken migratie in de pre- industriële periode
• Verband tussen aantallen en afstand
o Belang van lokaal ‘demografisch bassin’ - Belang van
netwerken en informatie
• Omgekeerd verband tussen afstand en sociale status
o Migratie van platteland naar stad vaak ongeschoolde arbeiders
of dienstmeiden
o Lange afstandsmigratie van handelaars en hooggeschoolden
(ook vaklui), vaak tussen steden
• Veel niet permanente migratie
o Circulaire en seizoensgebonden migratie - Landlopers en
‘vagebonden’
Grenzen deden er nauwelijks toe (behalve stedelijke)
Migratie is heel divers! Kan permanent (om een nieuwe toekomst te
bouwen) zijn of tijdelijk (zoals seizoenmigratie), maar heel vaak zit het er
ergens tussen (vb. voor aantal jaren vb. tot aan huwelijksleeftijd) mensen
4
Introductie:
90% schriftelijke examen, elektronish, 3 open vragen (essay 350
woorden), gesloten b
10% individuele opdracht
Oefenvragen op BB
Examenleerstof: lessen + lectuur!
Opdracht:
• Foto-opdracht om diversiteit te leren zien en herkennen
• Elke student krijgt 4 concepten aangereikt (uit deel 1 van de cursus)
en kiest hieruit 2 concepten die ze a.d.h.v. een foto uit de
grootstedelijke context zichtbaar maken.
• Elke foto wordt kort toegelicht (per foto max. 250 woorden) in een
begeleidende tekst waarin je zo precies mogelijk uitlegt waarom het
beeld een illustratie is van het concept
Doelstelling:
• Diversiteit leren herkennen, benoemen en analyseren
• Beter begrijpen van relatie tussen verschillende vormen van
diversiteit en tussen diversiteit en ongelijkheid aan de hand van
concepten
Sjabloon en richtlijnen op blackboard (500 woorden)
Indienen tot en met 11/4 (23u59)
Bespreking in college 9 op 22/4
1
,Les 1: Verstedelijking, migratie en de vele dimensies
van diversiteit
Doel en inhoud les 1
• Schetsen historisch belang van relatie tussen stad, migratie en
diversiteit en zelfs verstedelijking op zich
• Zicht op structurele oorzaken en lange termijn- evoluties van
migratie en diversiteit
• Historische analyse van
o vormen en types van migratie en diversiteit
o het verband tussen migratie, diversiteit, ongelijkheid en
integratie
• Wijzen op de verschillende met elkaar verbonden dimensies van
diversiteit (intersectionaliteit)
• Focus op Europese steden vanaf de Middeleeuwen
Interseccionaliteit = overlap tussen verschillende vormen van diversiteit.
Sociale diversiteit, gender diversiteit,culturele diversiteit …
Elke persoon zit op die verschillende assen, combineert altijd verschillende
kenmerken
- Soms door de combinatie van verschillende kenmerken zitten
bepaalde mensen in een kwetsbare positie vb.
Gezondheidsprobleem, sociaal achtergesteld, …
o Daardoor soms extra geriviligeerd of soms juist niet
Vaak overlap tussen sociaal en cultureel
Historisch verband tussen verstedelijking, migratie en diversiteit
• Verstedelijking in Europa neemt stelselmatig toe vanaf ca. jaar 1000
• Relatief weinig mensen in steden voor ca. 1800, maar steden wel
zeer divers (een derde tot de helft van de inwoners elders geboren)
• Urbanisering enkel mogelijk dankzij permanente migratie van
platteland naar stad (in pre-moderne steden door het ‘urban
graveyard effect’)
2
, • ‘Nettomigratie’ slechts fractie van reële mobiliteit (belang van
permanente uitstroom)
Urban graveyard effect: zonder migratie (in of uit de stad) voor 1800
krimpen steden omdat er meer mensen sterven dan dat er geboren
worden, maar ze groeien net door immigratie, de reden dat steden blijven
bestaan in de middeleeuwen. Als de steden groeien wonen er heel veel
mensen die er niet geboren zijn (zeker in de 16de eeuw).
Mensen komen vaak van het platteland, zeker als de grond slecht is zoals
in de kempen
= push factor voor immigratie (worden er weg geduwd naar de stad)
geeft ook soort diversiteit weer (sociaal profiel) en dus niet
cultureel
Tabel toont Urban graveyard effect aan: (niet kennen maar toont het
effect)
Link tussen stad en diversiteit = migratie
• Oorzaken migratie naar de pre- moderne stad
• Migratie gedreven door pushfactoren op het platteland
o Oorlogen, gebrek aan grond en kansen, ...
o Proletarisering (ook al voor de industrialisering)
• Vraag naar arbeid, kennis en kapitaal in de stad
3
, o Ongeschoolde arbeid, dienstpersoneel, ...
o Handelaars, geschoolde ambachtslui, ...
• Specifieke instellingen en diensten in de stad
o Universiteiten, academies, ...
o Armenhuizen, godshuizen, ...
Pull-factoren: sterke mannen om haven te laden en te lossen of jonge
vrouwen als dienstpersoneel (inwonend),
Push en pull factoren verklaren welke profiielen er in een stad
aankomen, er wonen en werken en integreren
Proletarisering = proces waarbij mensen de greep verliezen op de
productiemiddelen om zelf hun levensmiddelen te voorzien
jongeren die in een boerenfamilie worden geboren, hebben niet meer
genoeg grond om daarmee te overleven, het enige dat ze nog hebben is
hun eigen arbeid, dus ze gaan hun eigen arbeid verkopen eerder dan zelf
voedsel te telen of textiel te maken.
creeëert plattelandsvlucht
Kenmerken migratie in de pre- industriële periode
• Verband tussen aantallen en afstand
o Belang van lokaal ‘demografisch bassin’ - Belang van
netwerken en informatie
• Omgekeerd verband tussen afstand en sociale status
o Migratie van platteland naar stad vaak ongeschoolde arbeiders
of dienstmeiden
o Lange afstandsmigratie van handelaars en hooggeschoolden
(ook vaklui), vaak tussen steden
• Veel niet permanente migratie
o Circulaire en seizoensgebonden migratie - Landlopers en
‘vagebonden’
Grenzen deden er nauwelijks toe (behalve stedelijke)
Migratie is heel divers! Kan permanent (om een nieuwe toekomst te
bouwen) zijn of tijdelijk (zoals seizoenmigratie), maar heel vaak zit het er
ergens tussen (vb. voor aantal jaren vb. tot aan huwelijksleeftijd) mensen
4
