ECONOMIE
LES 1
Hoe gaat het met de westerse economie?
- Redelijk goed
o (zeer) lage werkloosheid, veel vacatures, goed economisch herstel na corona en
energiecrisis, recordwinsten voor grote bedrijven, (zeer) hoge beurskoersen,,…
- ‘Als het goed gaat op de beurs, gaat het goed met de economie!’
o Economie = systeem van productie en consumptie
▪ Als beursgenoteerde bedrijven het goed doen, maken ze veel winsten waardoor
de beurs goed & het goed gaat met de economie
• Beursgenoteerde bedrijven: bankier brengt bedrijf naar beurs -> kapitaal
in ruil voor aandelen
o Dus: een beursgenoteerd bedrijf is een onderneming die
eigendom kan zijn van iedereen die zijn aandelen koopt via de
beurs.
o Op een beurs: vraag & aanbod
Figuur 1 (dia 3): S&P 500 2016-2025; koersevolutie korf van 500 belangrijkste beursgenoteerde
ondernemingen van de VS
o grote succesverhalen, big tech bedrijven ->Hoge winstverwachting want hoge toename
▪ Een paar dipjes: april 2020 -> corona = even paniek & trump dip (laatste dipje)
• trump wist op voorhand dat de beursen hierdoor zullen dalen, hij wist
ook dat hij dingen ging zeggen om de beurs te laten stijgen
o op deze manier bespeelt hij de beurs en kan hij daar dus zelf
miljarden uithalen
1
,figuur 2 (dia 4)
➔ verschil VS en Europa: grote tech bedrijven
figuur 3 (dia 5)
➔ duitse economie doet het zeer goed
conclusie: de economie doet het zeer goed op vlak van de bedrijven -> de winst is hoog en is verwacht
steeds hoger te worden, MAAR verhaal is te simplistisch want economie is meer dan enkel en alleen
bedrijven
2
,boek: the profit paradox (Jan Eeckhout)
winst betekent niet meteen dat het goed gaat met economie
grote bedrijven brengen producten in de markt die ied wil kopen
- winstmarge = per euro die binnenkomt, welk deeltje daarvan is pure winst voor het bedrijf?
- Hoge winst:
o klein volume verkopen aan zeer hoge prijs
▪ vb. apple, want apple heeft veel macht. Bedrijven met weinig macht kunnen dit
niet
o macht -> kunstmatig -> bedrijven zijn rijk en kopen beloftevolle
jonge bedrijven op en doden deze -> latere concurrentie
elimineren => innovatie tegengaan
▪ vb. facebook, grote farmabedrijven doen dit
• doel: markt kunnen blijven domineren = killer
acquisitions
o winst maximaliseren door:
▪ bewust klein volume te verkopen -> loonontwikkeling
blijft laag, want de grote bedrijven werven niet aan +
minder jobmogelijkheden
o hoog volume verkopen aan lage prijs
▪ goed voor consument
▪ in competitieve markten waar er vergelijkbare producten worden verkocht, heb
je lage winstmarges (vb. broodjeszaken)
figuur dia 7: Markup = prijs – marginale kost (variabele kost per geproduceerde eenheid)
- de winstmarge stijgt overal in de wereld
3
,figuur dia 8:
- gemiddelde winstmarge -> in rechte lijn gestegen
- P50-bedrijf = mediaan bedrijf -> winstmarge blijft stabiel
o Rendabiliteit mediaanbedrijf bleef vlak -> vooral dominante topbedrijven hebben hun
winst spectaculair verhoogd
▪ De bedrijven die het meest winst maken, daarvan is de winstmarge het meest
gestegen dus de bedrijven die vroeger al machtig waren & de markt konden
controleren zijn nu nog machtiger
• Hoe? Innovatie, maar vooral door het afschermen van hun markten via
schaalvoordelen, netwerkvoordelen, patentposities,…
• Big Tech, Big Pharma, Big Finance,…
• Topbedrijven werden zeer rendabel door concurrentie te elimineren
(bvb via killer acquisitions): topbedrijven hebben macht, controleren
markt
Gebrek aan concurrentie laat hoge prijzen toe (bvb adverteren op
Facebook is zeer duur, coronavaccin van Pfizer was zeer duur,…)
DUS: toch niet zo goed met economie? Want grote bedrijven zorgen voor beperkte productie => lage
lonen, lage job mogelijkheden
4
,Rendabiliteit Amerikaanse bedrijven
→Grote winsten zijn uitingen van macht, blokkeren
innovatie & een positieve loonontwikkeling ->
werknemers genieten steeds minder van het
succes van een onderneming
100 mensen bezitten evenveel als 3,8 miljard
anderen op deze wereld -> hoezo?
Hoge prijzen om winst te maximaliseren…
- Dus: hoge beurskoersen zijn geen teken van een gezonde economie -> dit betekent dat er heel
veel macht is in de economie, die gebruikt wordt om een kleine groep in de maatschappij heel rijk
te laten worden
- Jan zegt dat we meer concurrentie in de macht moeten krijgen -> voor ied goed -> creatie van
innovatie, meer jobs…
o Kennis big tech komt uit de data die wij aanleveren door alle kliks die wij maken op
internet -> data voor algoritmes
▪ Macht big tech verbreken en andere bedrijven erin te krijgen -> de data van hun
algoritmes moeten ter beschikking gesteld worden -> Trump zegt tegen europa
5
, dat dat niet mag, ze mogen geen data vragen etc -> anders zal trump erge
maatregelen nemen tgover europa
o De voordelen van technologie zijn het grootst in een competitieve markt
Eindconclusie: het gaat goed
met de economie, maar het kon
nog veel beter gegaan zijn
INLEIDING
Figuur 1: evolutie van individuele economische welvaart in 4 landen
BBP = economisch inkomen per hoofd
Getallen betrouwbaar van 1860, zeer betrouwbaar
vanaf 1870
2 fenomenen vallen op:
De rijkdom id 4 landen is tot het jaar 1800 quasi identiek
- Na 1800: economische inkomens/welvaart stijgen, vanaf 1870: ze stijgen plots zeer hard
(verticale lijn)
o Europa rijk geworden vanaf 1860/1870, later ook in mexico
o In China pas veel later iets beginnen stijgen (vlak tot 1950)
▪ Europeaan steenrijk, chinees straatarm
▪ China beschikte wel over geavanceerde technologieën & een enorme bevolking
6
LES 1
Hoe gaat het met de westerse economie?
- Redelijk goed
o (zeer) lage werkloosheid, veel vacatures, goed economisch herstel na corona en
energiecrisis, recordwinsten voor grote bedrijven, (zeer) hoge beurskoersen,,…
- ‘Als het goed gaat op de beurs, gaat het goed met de economie!’
o Economie = systeem van productie en consumptie
▪ Als beursgenoteerde bedrijven het goed doen, maken ze veel winsten waardoor
de beurs goed & het goed gaat met de economie
• Beursgenoteerde bedrijven: bankier brengt bedrijf naar beurs -> kapitaal
in ruil voor aandelen
o Dus: een beursgenoteerd bedrijf is een onderneming die
eigendom kan zijn van iedereen die zijn aandelen koopt via de
beurs.
o Op een beurs: vraag & aanbod
Figuur 1 (dia 3): S&P 500 2016-2025; koersevolutie korf van 500 belangrijkste beursgenoteerde
ondernemingen van de VS
o grote succesverhalen, big tech bedrijven ->Hoge winstverwachting want hoge toename
▪ Een paar dipjes: april 2020 -> corona = even paniek & trump dip (laatste dipje)
• trump wist op voorhand dat de beursen hierdoor zullen dalen, hij wist
ook dat hij dingen ging zeggen om de beurs te laten stijgen
o op deze manier bespeelt hij de beurs en kan hij daar dus zelf
miljarden uithalen
1
,figuur 2 (dia 4)
➔ verschil VS en Europa: grote tech bedrijven
figuur 3 (dia 5)
➔ duitse economie doet het zeer goed
conclusie: de economie doet het zeer goed op vlak van de bedrijven -> de winst is hoog en is verwacht
steeds hoger te worden, MAAR verhaal is te simplistisch want economie is meer dan enkel en alleen
bedrijven
2
,boek: the profit paradox (Jan Eeckhout)
winst betekent niet meteen dat het goed gaat met economie
grote bedrijven brengen producten in de markt die ied wil kopen
- winstmarge = per euro die binnenkomt, welk deeltje daarvan is pure winst voor het bedrijf?
- Hoge winst:
o klein volume verkopen aan zeer hoge prijs
▪ vb. apple, want apple heeft veel macht. Bedrijven met weinig macht kunnen dit
niet
o macht -> kunstmatig -> bedrijven zijn rijk en kopen beloftevolle
jonge bedrijven op en doden deze -> latere concurrentie
elimineren => innovatie tegengaan
▪ vb. facebook, grote farmabedrijven doen dit
• doel: markt kunnen blijven domineren = killer
acquisitions
o winst maximaliseren door:
▪ bewust klein volume te verkopen -> loonontwikkeling
blijft laag, want de grote bedrijven werven niet aan +
minder jobmogelijkheden
o hoog volume verkopen aan lage prijs
▪ goed voor consument
▪ in competitieve markten waar er vergelijkbare producten worden verkocht, heb
je lage winstmarges (vb. broodjeszaken)
figuur dia 7: Markup = prijs – marginale kost (variabele kost per geproduceerde eenheid)
- de winstmarge stijgt overal in de wereld
3
,figuur dia 8:
- gemiddelde winstmarge -> in rechte lijn gestegen
- P50-bedrijf = mediaan bedrijf -> winstmarge blijft stabiel
o Rendabiliteit mediaanbedrijf bleef vlak -> vooral dominante topbedrijven hebben hun
winst spectaculair verhoogd
▪ De bedrijven die het meest winst maken, daarvan is de winstmarge het meest
gestegen dus de bedrijven die vroeger al machtig waren & de markt konden
controleren zijn nu nog machtiger
• Hoe? Innovatie, maar vooral door het afschermen van hun markten via
schaalvoordelen, netwerkvoordelen, patentposities,…
• Big Tech, Big Pharma, Big Finance,…
• Topbedrijven werden zeer rendabel door concurrentie te elimineren
(bvb via killer acquisitions): topbedrijven hebben macht, controleren
markt
Gebrek aan concurrentie laat hoge prijzen toe (bvb adverteren op
Facebook is zeer duur, coronavaccin van Pfizer was zeer duur,…)
DUS: toch niet zo goed met economie? Want grote bedrijven zorgen voor beperkte productie => lage
lonen, lage job mogelijkheden
4
,Rendabiliteit Amerikaanse bedrijven
→Grote winsten zijn uitingen van macht, blokkeren
innovatie & een positieve loonontwikkeling ->
werknemers genieten steeds minder van het
succes van een onderneming
100 mensen bezitten evenveel als 3,8 miljard
anderen op deze wereld -> hoezo?
Hoge prijzen om winst te maximaliseren…
- Dus: hoge beurskoersen zijn geen teken van een gezonde economie -> dit betekent dat er heel
veel macht is in de economie, die gebruikt wordt om een kleine groep in de maatschappij heel rijk
te laten worden
- Jan zegt dat we meer concurrentie in de macht moeten krijgen -> voor ied goed -> creatie van
innovatie, meer jobs…
o Kennis big tech komt uit de data die wij aanleveren door alle kliks die wij maken op
internet -> data voor algoritmes
▪ Macht big tech verbreken en andere bedrijven erin te krijgen -> de data van hun
algoritmes moeten ter beschikking gesteld worden -> Trump zegt tegen europa
5
, dat dat niet mag, ze mogen geen data vragen etc -> anders zal trump erge
maatregelen nemen tgover europa
o De voordelen van technologie zijn het grootst in een competitieve markt
Eindconclusie: het gaat goed
met de economie, maar het kon
nog veel beter gegaan zijn
INLEIDING
Figuur 1: evolutie van individuele economische welvaart in 4 landen
BBP = economisch inkomen per hoofd
Getallen betrouwbaar van 1860, zeer betrouwbaar
vanaf 1870
2 fenomenen vallen op:
De rijkdom id 4 landen is tot het jaar 1800 quasi identiek
- Na 1800: economische inkomens/welvaart stijgen, vanaf 1870: ze stijgen plots zeer hard
(verticale lijn)
o Europa rijk geworden vanaf 1860/1870, later ook in mexico
o In China pas veel later iets beginnen stijgen (vlak tot 1950)
▪ Europeaan steenrijk, chinees straatarm
▪ China beschikte wel over geavanceerde technologieën & een enorme bevolking
6
