Strafprocesrecht
DEEL 1: ALGEMENE BEGINSELEN STRAFPROCESRECHT
HOOFDSTUK 1: DEFINITIE
BEGRIP:
Strafprocesrecht = De praktische toepassing van het materieel strafrecht (regels inzake opsporing, vervolging
en de berechting).
MATERIEEL V. FORMEEL STRAFRECHT:
Onderscheid: 1) betrekking op welke personen, 2) inhoud, 3) sancties van de schendingen
MATERIEEL FORMEEL
1)Personen Erga omnes: geldt voor iedereen incl. Gericht a.d. overheid
overheid
2)Inhoud Consistent & weinig veranderingen Abstract & delicaat: discussies zijn
= Essentie moderne rechtstaat mogelijk verschillende visies
Onderling afwegen van belangen
3)Sancties Sanctie staat in de wet Precieze processuele sanctie varieert: niet
op voorhand bij wet bepaald onzeker
DOELSTELLINGEN STRAFPROCES:
1) Waarheidsvinding
= Op welke manier worden de bewijzen vergaard & onderzocht + rekening houden met individuele
grondrechten
2) Bescherming individuele grondrechten
3) Onderlinge afweging van waarheidsvinding & individuele grondrechten
Pas na EVRM: integratie grondrechten in SPR (wet Franchimont) Voorwaarden i.d. wet
HOOFDSTUK 2: ACCUSATOIR & INQUISITOIR PROCES
PRINCIPE:
Accusatoir = horizontale structuur Inquisitoir = verticale structuur
- Aanklager & verdediging op gelijke voet - OH bepaalt procesverloop
- Partijen hebben het proces in handen - Openbare aanklager
- Tegensprekelijk & openbaar - Actieve rechter
- Passieve rechter - Rechter: verregaande bevoegdheden
- Geheim & niet-tegensprekelijk
PRAKTIJK:
- Common law landen: accusatoir
- Continentale landen: inquisitoir
Niet zuiver: eerder mix van beiden
HOOFDSTUK 3: VERLOOP V.H. STRAFPROCES
VOORONDERZOEK:
1
, - Doel: identificeren & nagaan of er voldoende bezwaren zijn
- Onderzoeksverrichtingen = voorlopig (geen uitspraak ten gronde)
- Kenmerken: 1) geheim, 2) beperkt tegensprekelijk, 3) schriftelijk
OPSPORINGS- EN GERECHTELIJK ONDERZOEK
Opsporingsonderzoek: Procureur des Konings (minder formalistisch)
- Beslissing tot niet-vervolging/rechtstreekse dagvaarding
- Geen filterfase
- Ook buitengerechtelijk: bemiddeling/minnelijke schikking
- Mini-instructie art. 28septies Sv.
Gerechtelijk onderzoek: onderzoeksrechter
- Strafvordering: slachtoffer & verdachte kunnen meesturen
- Onder controle v.d. raadkamer = filterprocedure
- Dwangmaatregelen
KENMERKEN VOORONDERZOEK
1) Geheim karakter art. 28quinquies §1 en 57 §1 Sv.
o Draagwijdte:
Verdachte & slachtoffer
Wet Franchimont (milderingen)
Inzage strafdossier (art. 21bis & 61ter Sv. + 21-22 WVH) & kopie van PV
(art. 28quinquis §2 & 77 §2 Sv.)
Publiek
Absoluut geheim: achter gesloten deuren
Persmededeling (openbaar belang)
o Sanctionering van perslek nietigheid van rechtshandelingen
Schending beroepsgeheim (magistraat & politie) art. 458 Sw.
Misbruik inzagerecht (verdachte & slachtoffer)
Journalisten: afweging persvrijheid geheim van het onderzoek
2) Beperkt tegensprekelijk karakter
o Vooronderzoek: verdachte & slachtoffer geen inspraak
Bijkomend onderzoek vragen is wel mogelijk art. 21quater en -quinquies Sv.
o Gerechtelijk onderzoek: specifieke onderzoeksdaden vragen (OZrechter is niet verplicht deze
gevolg te geven)
3) Schriftelijk karakter
= Van elke onderzoekshandeling moet een schriftelijk PV worden opgesteld + toegevoegd aan
strafdossier
( OZ ten gronde: alles is mondeling)
ONDERZOEK TEN GRONDE
1) Openbare terechtzitting & uitspraak (art. 149 Gw. absoluut)
o Op straffe van nietigheid (art. 153, 1e lid & 190, 1e lid Sv.)
o Criterium openbaarheid = grond v.d. zaak
o 2 uitzonderingen: OZgerecht doet wél uitspraak over de grond v.d. zaak
1. Internering (art. 9 WBH)
2. Opschorting (art. 6 Probatiewet)
Interne openbaarheid = Integrale en volledige toegang tot strafdossier
Externe openbaarheid = t.o.v. de maatschappij
2) Tegensprekelijk karakter
2
, = Essentie v.h. recht op verdediging (OM & beklaagde)
Argumenten/tegenbewijzen/onderzoekshandelingen vragen/…
= Kern eerlijk proces
Principe van de wapengelijkheid/equality of arms
3) Mondeling karakter
= Pleiten & verrichtingen gebeuren mondeling
PV is kleiner
HOOFDSTUK 4: ACTOREN IN HET STRAFPROCES
VERDACHTE:
= verzamelterm: verdacht v.h. plegen v.e. strafbaar feit
STATUTEN
Vooronderzoek:
1) Verdachte = I.h. opsporingsonderzoek
2) Inverdenkingsgestelde = Al formele aanklacht gerechtelijk onderzoek (art. 61bis Sv.)
Aanwijzing van schuld
3) Inbeschuldiginggestelde = Naar hof v. Assisen verwezen door KI
Fase ten gronde
4) Beklaagde = voor het vonnisgerecht
5) Veroordeelde
ADVOCAAT
= Verdediging (1 geheel) beroepsgeheim
LASTHEBBER AD HOC
= Als rechtspersoon wordt vervolgd (+ tegelijkertijd wordt de natuurlijke persoon die deze vertegenwoordigd
ook vervolgd)
RECHTSTREEKS BELANGHEBBENDE (ART. 21BIS SV.)
= inzage in strafdossier
HET SLACHTOFFER:
- Uitgangspunt: slachtoffervriendelijke bejegening (art. 3bis V.T. Sv.)
- Herstelbemiddeling tussen dader & slachtoffer (art. 3ter V.T. Sv.)
- Statuten:
1) Burgerlijke Partij = procespartij
Voorwaarden: (1) rechtstreeks SO, (2) zelf initiatief
Enkel vergoeding v. schade tot voorwerp
Zelfde rechter als inverdenkingsgestelde
2) Benadeelde persoon
Statuut van benadeelde persoon (art. 5bis V.T. Sv.)
informatie
3
, BAP & TUSSENKOMENDE PARTIJ
1) BAP = Burgerlijk aansprakelijke partij
art. 6.5 BW: Burgerlijk aansprakelijk voor de schade
Een derde: wel veroordeeld tot betaling SV
2) Tussenkomende partij (regel: derden kunnen niet tussenkomen MAAR:)
Vrijwillige tussenkomst of gedwongen tussenkomst (art. 5ter V.T. Sv.)
POLITIE
- Bestuurlijke politie 14 WPA = preventief karakter
- Gerechtelijke politie 15 WPA = repressief karakter proactief & reactief
Uitvoerende taak, zelf géén vervolgingen stellen
Rangen: officieren & hulpofficieren (bv)
STATUUT
Structuur: 2 niveaus
1) Lokale politie = basispolitiezorg
2) Federale politie = volledig rijk: gespecialiseerd
Andere diensten:
1) Gespecialiseerde opsporingsdiensten
2) Internationale politiediensten
TOEZICHT OP POLITIEDIENSTEN
Intern toezicht:
o Eigen inspectiediensten (bestuurlijke & gerechtelijke OH)
o Algemene inspectie federale & lokale politie
o Eenvormig tuchtregime (alle leden)
Extern toezicht: Comité P
OPENBAAR MINISTERIE
Staande magistratuur
Hiërarchisch gestructureerd korps
= Belast met de toepassing v.d. strafwetgeving
TAKEN
1) Leiding v.h. opsporingsonderzoek PdK (art. 28bis, §1, 3e lid & -quater, §1, 3e lid Sv.)
Algemene opsporingsplicht & -recht art. 22 & 28ter, §1 Sv.
(bij gerechtelijk OZ: leiding bij onderzoeksrechter) art. 55, 2e lid Sv.
2) Uitoefening v.d. strafvordering
= Zaak aanhangig maken/voorleggen a.d. strafrechter
Rechtsmiddelen aanwenden?
Onderscheid: strafvordering instellen OM & benadeelde (uitoefenen = enkel OM)
o Niet samen met opsporingsonderzoek
o Op 2 manieren:
1. Klacht met BPstelling art 63 Sv.
2. Rechtstreekse dagvaarding art. 182 Sv.
Onderscheid: burgerlijke vordering enkel SV art. 3 VT Sv.
4
DEEL 1: ALGEMENE BEGINSELEN STRAFPROCESRECHT
HOOFDSTUK 1: DEFINITIE
BEGRIP:
Strafprocesrecht = De praktische toepassing van het materieel strafrecht (regels inzake opsporing, vervolging
en de berechting).
MATERIEEL V. FORMEEL STRAFRECHT:
Onderscheid: 1) betrekking op welke personen, 2) inhoud, 3) sancties van de schendingen
MATERIEEL FORMEEL
1)Personen Erga omnes: geldt voor iedereen incl. Gericht a.d. overheid
overheid
2)Inhoud Consistent & weinig veranderingen Abstract & delicaat: discussies zijn
= Essentie moderne rechtstaat mogelijk verschillende visies
Onderling afwegen van belangen
3)Sancties Sanctie staat in de wet Precieze processuele sanctie varieert: niet
op voorhand bij wet bepaald onzeker
DOELSTELLINGEN STRAFPROCES:
1) Waarheidsvinding
= Op welke manier worden de bewijzen vergaard & onderzocht + rekening houden met individuele
grondrechten
2) Bescherming individuele grondrechten
3) Onderlinge afweging van waarheidsvinding & individuele grondrechten
Pas na EVRM: integratie grondrechten in SPR (wet Franchimont) Voorwaarden i.d. wet
HOOFDSTUK 2: ACCUSATOIR & INQUISITOIR PROCES
PRINCIPE:
Accusatoir = horizontale structuur Inquisitoir = verticale structuur
- Aanklager & verdediging op gelijke voet - OH bepaalt procesverloop
- Partijen hebben het proces in handen - Openbare aanklager
- Tegensprekelijk & openbaar - Actieve rechter
- Passieve rechter - Rechter: verregaande bevoegdheden
- Geheim & niet-tegensprekelijk
PRAKTIJK:
- Common law landen: accusatoir
- Continentale landen: inquisitoir
Niet zuiver: eerder mix van beiden
HOOFDSTUK 3: VERLOOP V.H. STRAFPROCES
VOORONDERZOEK:
1
, - Doel: identificeren & nagaan of er voldoende bezwaren zijn
- Onderzoeksverrichtingen = voorlopig (geen uitspraak ten gronde)
- Kenmerken: 1) geheim, 2) beperkt tegensprekelijk, 3) schriftelijk
OPSPORINGS- EN GERECHTELIJK ONDERZOEK
Opsporingsonderzoek: Procureur des Konings (minder formalistisch)
- Beslissing tot niet-vervolging/rechtstreekse dagvaarding
- Geen filterfase
- Ook buitengerechtelijk: bemiddeling/minnelijke schikking
- Mini-instructie art. 28septies Sv.
Gerechtelijk onderzoek: onderzoeksrechter
- Strafvordering: slachtoffer & verdachte kunnen meesturen
- Onder controle v.d. raadkamer = filterprocedure
- Dwangmaatregelen
KENMERKEN VOORONDERZOEK
1) Geheim karakter art. 28quinquies §1 en 57 §1 Sv.
o Draagwijdte:
Verdachte & slachtoffer
Wet Franchimont (milderingen)
Inzage strafdossier (art. 21bis & 61ter Sv. + 21-22 WVH) & kopie van PV
(art. 28quinquis §2 & 77 §2 Sv.)
Publiek
Absoluut geheim: achter gesloten deuren
Persmededeling (openbaar belang)
o Sanctionering van perslek nietigheid van rechtshandelingen
Schending beroepsgeheim (magistraat & politie) art. 458 Sw.
Misbruik inzagerecht (verdachte & slachtoffer)
Journalisten: afweging persvrijheid geheim van het onderzoek
2) Beperkt tegensprekelijk karakter
o Vooronderzoek: verdachte & slachtoffer geen inspraak
Bijkomend onderzoek vragen is wel mogelijk art. 21quater en -quinquies Sv.
o Gerechtelijk onderzoek: specifieke onderzoeksdaden vragen (OZrechter is niet verplicht deze
gevolg te geven)
3) Schriftelijk karakter
= Van elke onderzoekshandeling moet een schriftelijk PV worden opgesteld + toegevoegd aan
strafdossier
( OZ ten gronde: alles is mondeling)
ONDERZOEK TEN GRONDE
1) Openbare terechtzitting & uitspraak (art. 149 Gw. absoluut)
o Op straffe van nietigheid (art. 153, 1e lid & 190, 1e lid Sv.)
o Criterium openbaarheid = grond v.d. zaak
o 2 uitzonderingen: OZgerecht doet wél uitspraak over de grond v.d. zaak
1. Internering (art. 9 WBH)
2. Opschorting (art. 6 Probatiewet)
Interne openbaarheid = Integrale en volledige toegang tot strafdossier
Externe openbaarheid = t.o.v. de maatschappij
2) Tegensprekelijk karakter
2
, = Essentie v.h. recht op verdediging (OM & beklaagde)
Argumenten/tegenbewijzen/onderzoekshandelingen vragen/…
= Kern eerlijk proces
Principe van de wapengelijkheid/equality of arms
3) Mondeling karakter
= Pleiten & verrichtingen gebeuren mondeling
PV is kleiner
HOOFDSTUK 4: ACTOREN IN HET STRAFPROCES
VERDACHTE:
= verzamelterm: verdacht v.h. plegen v.e. strafbaar feit
STATUTEN
Vooronderzoek:
1) Verdachte = I.h. opsporingsonderzoek
2) Inverdenkingsgestelde = Al formele aanklacht gerechtelijk onderzoek (art. 61bis Sv.)
Aanwijzing van schuld
3) Inbeschuldiginggestelde = Naar hof v. Assisen verwezen door KI
Fase ten gronde
4) Beklaagde = voor het vonnisgerecht
5) Veroordeelde
ADVOCAAT
= Verdediging (1 geheel) beroepsgeheim
LASTHEBBER AD HOC
= Als rechtspersoon wordt vervolgd (+ tegelijkertijd wordt de natuurlijke persoon die deze vertegenwoordigd
ook vervolgd)
RECHTSTREEKS BELANGHEBBENDE (ART. 21BIS SV.)
= inzage in strafdossier
HET SLACHTOFFER:
- Uitgangspunt: slachtoffervriendelijke bejegening (art. 3bis V.T. Sv.)
- Herstelbemiddeling tussen dader & slachtoffer (art. 3ter V.T. Sv.)
- Statuten:
1) Burgerlijke Partij = procespartij
Voorwaarden: (1) rechtstreeks SO, (2) zelf initiatief
Enkel vergoeding v. schade tot voorwerp
Zelfde rechter als inverdenkingsgestelde
2) Benadeelde persoon
Statuut van benadeelde persoon (art. 5bis V.T. Sv.)
informatie
3
, BAP & TUSSENKOMENDE PARTIJ
1) BAP = Burgerlijk aansprakelijke partij
art. 6.5 BW: Burgerlijk aansprakelijk voor de schade
Een derde: wel veroordeeld tot betaling SV
2) Tussenkomende partij (regel: derden kunnen niet tussenkomen MAAR:)
Vrijwillige tussenkomst of gedwongen tussenkomst (art. 5ter V.T. Sv.)
POLITIE
- Bestuurlijke politie 14 WPA = preventief karakter
- Gerechtelijke politie 15 WPA = repressief karakter proactief & reactief
Uitvoerende taak, zelf géén vervolgingen stellen
Rangen: officieren & hulpofficieren (bv)
STATUUT
Structuur: 2 niveaus
1) Lokale politie = basispolitiezorg
2) Federale politie = volledig rijk: gespecialiseerd
Andere diensten:
1) Gespecialiseerde opsporingsdiensten
2) Internationale politiediensten
TOEZICHT OP POLITIEDIENSTEN
Intern toezicht:
o Eigen inspectiediensten (bestuurlijke & gerechtelijke OH)
o Algemene inspectie federale & lokale politie
o Eenvormig tuchtregime (alle leden)
Extern toezicht: Comité P
OPENBAAR MINISTERIE
Staande magistratuur
Hiërarchisch gestructureerd korps
= Belast met de toepassing v.d. strafwetgeving
TAKEN
1) Leiding v.h. opsporingsonderzoek PdK (art. 28bis, §1, 3e lid & -quater, §1, 3e lid Sv.)
Algemene opsporingsplicht & -recht art. 22 & 28ter, §1 Sv.
(bij gerechtelijk OZ: leiding bij onderzoeksrechter) art. 55, 2e lid Sv.
2) Uitoefening v.d. strafvordering
= Zaak aanhangig maken/voorleggen a.d. strafrechter
Rechtsmiddelen aanwenden?
Onderscheid: strafvordering instellen OM & benadeelde (uitoefenen = enkel OM)
o Niet samen met opsporingsonderzoek
o Op 2 manieren:
1. Klacht met BPstelling art 63 Sv.
2. Rechtstreekse dagvaarding art. 182 Sv.
Onderscheid: burgerlijke vordering enkel SV art. 3 VT Sv.
4
