Orthopedagogische interventies
H1: UNIVERSAL DESIGN FOR LEARNING (UDL)
DIVERSITEIT
DIVERSITEIT ALS NORM
• Diversiteit is de norm, ermee leren omgaan de uitdaging
• Mensen zien zichzelf dikwijls als normaal, de standaard, de ander, die afwijkt van die standaard,
wordt dan gecategoriseerd onder één kenmerk, een zogenaamde ‘doelgroep’
• Abnormaal gegeven: alles wat afwijkt van de norm valt onder de noemer ‘diversiteit’
DEFINITIE DIVERSITEIT
Diversiteit of verscheidenheid heeft een brede invulling, het zijn alle manier waarop we van elkaar
kunnen verschillen (onveranderbaar – veranderbaar, zichtbaar – onzichtbaar)
• Sociaal-economische status
• Geslacht
• Leeftijd
• Beperkingen
• Etnisch-culturele achtergrond
• Anders- of meertaligheid
• Interesses
• Kledingstijl
• Competenties
RELEVANTIE BINNEN ORTHOPEDAGOGISCHE PRAKTIJK
LINK MET HET OPLEIDINGSONDERDEEL OWB: INCLUSIEVE KINDEROPVANG EN
INCLUSIEF ONDERWIJS
WAT IS INCLUSIEF ONDERWIJS?
• ‘Inclusief onderwijs’ verwijst naar een onderwijssysteem dat de participatie van alle leerlingen
mogelijk maakt, ongeacht hun achtergrond of ondersteuningsnoden (Vantieghem, Van de Putte)
• Belang om diversiteit als normaliteit te beschouwen ook in schoolcontext
Voordelen
Op niveau van de leerkrachten Op niveau van de leerlingen
• Vraagt om onderwijs af te stemmen op de • Stimuleert positieve sociale contacten,
noden van een klasgroep, de leerkracht interactie en vriendschappen
wordt ontwerper van een uitdagende • Verplicht om na te denken over ‘redelijke
leeromgeving aanpassingen’, waardoor het recht
• Scherpt de competenties van leerkrachten • op ondersteuning verzekerd is
aan, door hun repertoire aan
onderwijsstrategieën uit te breiden
• Nodigt uit om samen te werken met
verschillende partijen, wat leerkrachten
stimuleert om samen met anderen te leren
WETTELIJK KADER
• België bekrachtigde op 2 juli 2009 het VN-verdrag
• Benadrukt de basisrechten van personen met een handicap, waaronder deelname aan de
samenleving en toegankelijkheid
• Artikel 24: vraagt om inclusief onderwijs op alle niveaus te waarborgen, met redelijke
aanpassingen om discriminatie te voorkomen (toegang + participatie)
• In de regelgeving wordt UDL genoemd als een kader voor inclusief onderwijs
1
,Orthopedagogische interventies
UDL EN HET ZORGCONTINIUÜM
• Het zorgcontinuüm bestaat uit brede basiszorg, verhoogde zorg, uitbreiding van zorg en
individueel aangepast curriculum
• UDL versterkt de brede basiszorg in fase 0 en blijft relevant in andere fasen
• De fasen zijn niet strikt te scheiden
Fasen in het zorgcontiniuüm
Fase 0: Brede Basiszorg Fase 1: Verhoogde Zorg
• Leerkracht centraal als spilfiguur. • Identificatie van extra
• Creëren van een krachtige leeromgeving ondersteuningsbehoeften
waarin alle leerlingen worden uitgedaagd en • Intensieve samenwerking tussen
voldoende ondersteund. leerkrachten en het zorgteam
• Leerkracht die een inclusieve leeromgeving • Actieve betrokkenheid van ouders als
creëert ervaringsdeskundigen
Fase 2: Uitbreiding van Zorg Fase 3: IAC (Individueel Aangepast Curriculum)
• Bij onvoldoende resultaten in fase 1. • Mogelijke Uitkomst bij onvoldoende
• Inzet van het Centrum voor aanpassingen in gemeenschappelijk
Leerlingenbegeleiding (CLB) curriculum
• Start handelingsgericht diagnostisch traject • Gericht op aangepaste leertrajecten en
• Mogelijkheid voor IQ-tests en multidisciplinair specifieke behoeften voor individuele
onderzoek leerlingen
UDL
OORSPRONG IN DE ARCHITECTUUR (UD)
UD: Universal Design UDL: Universal Design for Learning
• Architectuur • Onderwijs
• Gebouwen ontwerpen voor een zo divers • Les(materiaal) ontwerpen voor een zo
mogelijke groep divers mogelijke groep
• Winst: minder duur, mooier, efficiënter, • Vertrekpunt: diversiteit = meerwaarde!
groter bereik • Winst?
UDL VERTAALD NAAR DE ONDERWIJSCONTEXT
Wanneer we dit vertalen naar de onderwijscontext gaat dit over een wettelijk kader om onderwijs zo
te ontwerpen dat het voor een zo divers mogelijke groep toegankelijk is
• Pro-actief te werk gaan en minder aanpassingen nadat het probleem zich reeds stelt
• Flexibel omspringen met doelen, methoden, lesmaterialen, evaluatie
• Breed (universeel) toegankelijk maken van onderwijs
• Vertrekpunt: erkenning dat verschil/diversiteit de realiteit/meerwaarde is
WINST UDL
• Verschillende onderwijsbehoeften van individuele leerlingen
• Positief effect voor de groep
• Eerlijker, geen ‘label’ nodig
• Zelf leerproces in handen nemen
• Redelijke aanpassingen realiseren
2
, Orthopedagogische interventies
NEUROLOGISCHE ACHTERGROND EN PRINCIPES
Affectieve netwerk (waarom we iets leren)
• Principe: verschillende mogelijkheden tot betrokkenheid en engagement creëren
• Richtlijnen: op verschillende manieren interesse opwekken, inzet en doorzettingsvermogen
stimuleren, inschatten en bijsturen van het leerproces
Herkenningsnetwerk (wat we leren)
• Principe: informatie op verschillende manieren aanbieden
• Richtlijnen: verschillende zintuigen aanspreken, structuur bieden en verduidelijken, inzicht
bevorderen
Strategische netwerk (hoe we leren)
• Principe: verschillende mogelijkheden tot actie en expressie voorzien
• Richtlijnen: verschillende opties voorzien om leerstof te verwerken, om aan te tonen wat men
heeft geleerd, ondersteuning bij het opstellen van doelen/plannen/strategieën
3
H1: UNIVERSAL DESIGN FOR LEARNING (UDL)
DIVERSITEIT
DIVERSITEIT ALS NORM
• Diversiteit is de norm, ermee leren omgaan de uitdaging
• Mensen zien zichzelf dikwijls als normaal, de standaard, de ander, die afwijkt van die standaard,
wordt dan gecategoriseerd onder één kenmerk, een zogenaamde ‘doelgroep’
• Abnormaal gegeven: alles wat afwijkt van de norm valt onder de noemer ‘diversiteit’
DEFINITIE DIVERSITEIT
Diversiteit of verscheidenheid heeft een brede invulling, het zijn alle manier waarop we van elkaar
kunnen verschillen (onveranderbaar – veranderbaar, zichtbaar – onzichtbaar)
• Sociaal-economische status
• Geslacht
• Leeftijd
• Beperkingen
• Etnisch-culturele achtergrond
• Anders- of meertaligheid
• Interesses
• Kledingstijl
• Competenties
RELEVANTIE BINNEN ORTHOPEDAGOGISCHE PRAKTIJK
LINK MET HET OPLEIDINGSONDERDEEL OWB: INCLUSIEVE KINDEROPVANG EN
INCLUSIEF ONDERWIJS
WAT IS INCLUSIEF ONDERWIJS?
• ‘Inclusief onderwijs’ verwijst naar een onderwijssysteem dat de participatie van alle leerlingen
mogelijk maakt, ongeacht hun achtergrond of ondersteuningsnoden (Vantieghem, Van de Putte)
• Belang om diversiteit als normaliteit te beschouwen ook in schoolcontext
Voordelen
Op niveau van de leerkrachten Op niveau van de leerlingen
• Vraagt om onderwijs af te stemmen op de • Stimuleert positieve sociale contacten,
noden van een klasgroep, de leerkracht interactie en vriendschappen
wordt ontwerper van een uitdagende • Verplicht om na te denken over ‘redelijke
leeromgeving aanpassingen’, waardoor het recht
• Scherpt de competenties van leerkrachten • op ondersteuning verzekerd is
aan, door hun repertoire aan
onderwijsstrategieën uit te breiden
• Nodigt uit om samen te werken met
verschillende partijen, wat leerkrachten
stimuleert om samen met anderen te leren
WETTELIJK KADER
• België bekrachtigde op 2 juli 2009 het VN-verdrag
• Benadrukt de basisrechten van personen met een handicap, waaronder deelname aan de
samenleving en toegankelijkheid
• Artikel 24: vraagt om inclusief onderwijs op alle niveaus te waarborgen, met redelijke
aanpassingen om discriminatie te voorkomen (toegang + participatie)
• In de regelgeving wordt UDL genoemd als een kader voor inclusief onderwijs
1
,Orthopedagogische interventies
UDL EN HET ZORGCONTINIUÜM
• Het zorgcontinuüm bestaat uit brede basiszorg, verhoogde zorg, uitbreiding van zorg en
individueel aangepast curriculum
• UDL versterkt de brede basiszorg in fase 0 en blijft relevant in andere fasen
• De fasen zijn niet strikt te scheiden
Fasen in het zorgcontiniuüm
Fase 0: Brede Basiszorg Fase 1: Verhoogde Zorg
• Leerkracht centraal als spilfiguur. • Identificatie van extra
• Creëren van een krachtige leeromgeving ondersteuningsbehoeften
waarin alle leerlingen worden uitgedaagd en • Intensieve samenwerking tussen
voldoende ondersteund. leerkrachten en het zorgteam
• Leerkracht die een inclusieve leeromgeving • Actieve betrokkenheid van ouders als
creëert ervaringsdeskundigen
Fase 2: Uitbreiding van Zorg Fase 3: IAC (Individueel Aangepast Curriculum)
• Bij onvoldoende resultaten in fase 1. • Mogelijke Uitkomst bij onvoldoende
• Inzet van het Centrum voor aanpassingen in gemeenschappelijk
Leerlingenbegeleiding (CLB) curriculum
• Start handelingsgericht diagnostisch traject • Gericht op aangepaste leertrajecten en
• Mogelijkheid voor IQ-tests en multidisciplinair specifieke behoeften voor individuele
onderzoek leerlingen
UDL
OORSPRONG IN DE ARCHITECTUUR (UD)
UD: Universal Design UDL: Universal Design for Learning
• Architectuur • Onderwijs
• Gebouwen ontwerpen voor een zo divers • Les(materiaal) ontwerpen voor een zo
mogelijke groep divers mogelijke groep
• Winst: minder duur, mooier, efficiënter, • Vertrekpunt: diversiteit = meerwaarde!
groter bereik • Winst?
UDL VERTAALD NAAR DE ONDERWIJSCONTEXT
Wanneer we dit vertalen naar de onderwijscontext gaat dit over een wettelijk kader om onderwijs zo
te ontwerpen dat het voor een zo divers mogelijke groep toegankelijk is
• Pro-actief te werk gaan en minder aanpassingen nadat het probleem zich reeds stelt
• Flexibel omspringen met doelen, methoden, lesmaterialen, evaluatie
• Breed (universeel) toegankelijk maken van onderwijs
• Vertrekpunt: erkenning dat verschil/diversiteit de realiteit/meerwaarde is
WINST UDL
• Verschillende onderwijsbehoeften van individuele leerlingen
• Positief effect voor de groep
• Eerlijker, geen ‘label’ nodig
• Zelf leerproces in handen nemen
• Redelijke aanpassingen realiseren
2
, Orthopedagogische interventies
NEUROLOGISCHE ACHTERGROND EN PRINCIPES
Affectieve netwerk (waarom we iets leren)
• Principe: verschillende mogelijkheden tot betrokkenheid en engagement creëren
• Richtlijnen: op verschillende manieren interesse opwekken, inzet en doorzettingsvermogen
stimuleren, inschatten en bijsturen van het leerproces
Herkenningsnetwerk (wat we leren)
• Principe: informatie op verschillende manieren aanbieden
• Richtlijnen: verschillende zintuigen aanspreken, structuur bieden en verduidelijken, inzicht
bevorderen
Strategische netwerk (hoe we leren)
• Principe: verschillende mogelijkheden tot actie en expressie voorzien
• Richtlijnen: verschillende opties voorzien om leerstof te verwerken, om aan te tonen wat men
heeft geleerd, ondersteuning bij het opstellen van doelen/plannen/strategieën
3
