Lichaam en mond
MEDISCHE ANAMNESE
Anamnese
Doel: inzicht krijgen in de gezondheidstoestand van de patiënt vóór medische of tandheelkundige
ingrepen.
Belangrijke vragen:
1. Heeft de patiënt eerder medische zorg nodig gehad?
2. Is er een risico op complicaties bij behandelingen?
3. Heeft een onderliggende aandoening invloed op de behandeling?
4. Is er invloed van eerdere medische behandelingen?
5. Is tandheelkundige gezondheid belangrijk voor de algemene gezondheid?
6. Wat is de slaagkans van de geplande behandeling?
7. Is er risico op acute situaties tijdens de behandeling?
Doel van anamnese:
- Routinevragen over gezondheidstoestand.
- Bespreking met de patiënt.
- Overleg met arts indien nodig (huisarts of specialist).
Wanneer herhalen?
1. Algemene anamnese: doel, administratieve
gegevens, toestemming voor uitwisseling van
informatie.
2. Medische anamnese: systematisch bijwerken.
3. Tandheelkundige anamnese: klachten,
behandelingsplanning, prothetisch werk.
Beperkingen van anamnese
- Beperkte kennis van medische termen.
- Onderschatting of overschatting van aandoeningen.
- Nog niet gediagnosticeerde aandoeningen.
- Zwangerschap, infecties.
- Taal- of cultuurbarrières, taboes, andere ziektebeleving.
Introductie bij patiëntafspraak
- Verwelkoming en identificatie van patiënt.
- Voorstellen van jezelf en je rol.
- Uitleg van doel en duur van de afspraak
,Drie onderdelen van anamnese
1. Algemene anamnese
- Focus op:
o Hart- en vaataandoeningen
o Ademhalingsaandoeningen
o Overige medische aspecten
o Medicatiegebruik
o Levensstijl
2. Medische anamnese
- Diepgaande vragen over:
o Hart- en vaatstelsel
o Ademhaling
o Andere medische aspecten
o Medicatie
o Levensstijl (roken, vapen, anticonceptie)
- Juridische aspecten: correct registreren in EPD (elektronisch patiëntendossier).
3. Tandheelkundige anamnese
- Levensstijl en aanvullende vragen.
- Klachtenregistratie (WWKKVV – MacLeod’s model: Waar, Wanneer, Karakter, Klinisch,
Verergering, Vermindering).
- Behandelplanning en prothetisch werk.
Lichamelijk onderzoek
Doel: detecteren van tekenen die kunnen wijzen op algemene gezondheidsproblemen, die relevant zijn
voor de tandheelkundige behandeling.
1. Algemene conditie
- Opvallend mager persoon
Mogelijke oorzaken: anorexia nervosa, maligniteit, HIV, middelenabusus.
- Overgewicht
Mogelijke oorzaken: hormonaal (Cushing syndroom, schildklierproblemen), medicatie (bv.
cortisone), obesitas – diabetes type 2, oedeem bij nier- of hartfalen.
2. Huidonderzoek
Belang: huid kan aanwijzingen geven over systemische ziekten.
- Haematomen – kan wijzen op stollingsstoornissen of trauma.
- Dehydratatie – droge, minder elastische huid.
- Cyanose – blauwverkleuring, vaak door zuurstoftekort.
- Xanthomen / Xanthelesmata – vetafzettingen bij hyperlipidemie.
- Icterus – gele verkleuring (lever- of galproblemen).
- Kaposi sarcomen – bij immuundeficiëntie (HIV).
- Auto-immuunziekten – lupus, psoriasis, eczeem, littekens, zwellingen.
,3. Oogonderzoek
- Icterus of bleekheid
- Epicanthus plooi – aangeboren kenmerken.
- Hyperthyroidie – exoftalmie, trilling.
- Arcus senilis – verouderingsverschijnsel.
4. Oren
- Bij-oortje, aangeboren afwijkingen, groot oor bij acromegalie
- Jicht tophi (zeldzaam maar herkenbaar)
5. Halsonderzoek
- Symmetrie – afwijkingen kunnen wijzen op tumoren of struma.
- Zwellingen – lymfeklieren, struma, cysten.
- Schildklieronderzoek – palpatie op struma.
- Lymfeklieren – infectie, maligniteit.
6. Intra-orale en keelonderzoek
Intra-orale focus:
- Harde tandweefsels: cariës, slijtage, tandsteen.
- Zachte weefsels: tong, wangen, palatum, mondslijmvlies.
- Specifieke aandacht bij kinderen, jongeren, volwassenen.
Keelonderzoek:
- Kleur, exsudaat, halitose.
- Mogelijke aandoeningen: angina, tonsillitis, medicatie-effecten (bv. lithium), lever- of
nieraandoeningen.
- Tandheelkundige complicaties: tandsteen, parodontitis, debris achterste tong.
7. Ademhaling
- Frequentie: normaal ±12/min.
- Hulpademhalingsspieren: betrokkenheid bij longproblemen.
- Geluiden: piepen bij astma, uitademing.
- Ritme: pauzes bij longemfyseem.
8. Hartslag en bloeddruk
- Polslocatie: arteria radialis of carotis.
- Frequentie: normaal 60-80/min, vertraagd bij collaps, verhoogd bij anafylaxie.
- Regelmaat: hartritmestoornissen.
- Bloeddruk: laag (hypotensie), hoog (hypertensie), normaal (normotensie).
, 9. Overleg en speciale aandacht
- Overleg met arts bij:
o Niet gediagnosticeerde aandoeningen.
o Medisch-tandheelkundige interacties.
o Antistollingsmedicatie en INR.
o Medicatie-geïnduceerde xerostomie.
o Diabetes mellitus → verhoogd risico op orale candida.
o Geneesmiddeleninteracties en allergieën.
o Opvolging lever- en nierfunctie.
o Twijfel over informatie van de patiënt.
FARMACOLOGIE
Een geneesmiddel is een stof die wordt gebruikt om ziekten of de gevolgen ervan te behandelen en
genezing te bevorderen.
Therapievormen:
- Causale therapie: wegnemen van de oorzaak (bv. antibiotica bij infectie)
- Symptomatische therapie: bestrijden van symptomen (bv. pijnstillers)
- Substitutietherapie: aanvullen van een tekort (bv. insuline)
- Diagnostisch gebruik: hulpmiddel om ziekte vast te stellen (bv. contrastmiddel bij röntgen)
Farmacologie inleiding
- Farmacologie: studie van hoe geneesmiddelen inwerken op het lichaam.
- Twee takken:
o Medische farmacologie
o Toxicologie
Ontwikkeling nieuw geneesmiddel
- Preklinische fase: laboratorium en dieronderzoek
- Klinische fase:
o Fase 1: gezonde vrijwilligers, farmacokinetiek
o Fase 2: kleine groep patiënten
o Fase 3: grote groep patiënten
o Fase 4: post-marketing surveillance
Farmacokinetiek
Farmacokinetiek = wat het lichaam doet met een geneesmiddel
ADME-principe:
1. Absorptie – opname in bloedbaan
o Lokaal (zalven, oogdruppels)
o Enteraal / oraal (let op first-pass effect)
MEDISCHE ANAMNESE
Anamnese
Doel: inzicht krijgen in de gezondheidstoestand van de patiënt vóór medische of tandheelkundige
ingrepen.
Belangrijke vragen:
1. Heeft de patiënt eerder medische zorg nodig gehad?
2. Is er een risico op complicaties bij behandelingen?
3. Heeft een onderliggende aandoening invloed op de behandeling?
4. Is er invloed van eerdere medische behandelingen?
5. Is tandheelkundige gezondheid belangrijk voor de algemene gezondheid?
6. Wat is de slaagkans van de geplande behandeling?
7. Is er risico op acute situaties tijdens de behandeling?
Doel van anamnese:
- Routinevragen over gezondheidstoestand.
- Bespreking met de patiënt.
- Overleg met arts indien nodig (huisarts of specialist).
Wanneer herhalen?
1. Algemene anamnese: doel, administratieve
gegevens, toestemming voor uitwisseling van
informatie.
2. Medische anamnese: systematisch bijwerken.
3. Tandheelkundige anamnese: klachten,
behandelingsplanning, prothetisch werk.
Beperkingen van anamnese
- Beperkte kennis van medische termen.
- Onderschatting of overschatting van aandoeningen.
- Nog niet gediagnosticeerde aandoeningen.
- Zwangerschap, infecties.
- Taal- of cultuurbarrières, taboes, andere ziektebeleving.
Introductie bij patiëntafspraak
- Verwelkoming en identificatie van patiënt.
- Voorstellen van jezelf en je rol.
- Uitleg van doel en duur van de afspraak
,Drie onderdelen van anamnese
1. Algemene anamnese
- Focus op:
o Hart- en vaataandoeningen
o Ademhalingsaandoeningen
o Overige medische aspecten
o Medicatiegebruik
o Levensstijl
2. Medische anamnese
- Diepgaande vragen over:
o Hart- en vaatstelsel
o Ademhaling
o Andere medische aspecten
o Medicatie
o Levensstijl (roken, vapen, anticonceptie)
- Juridische aspecten: correct registreren in EPD (elektronisch patiëntendossier).
3. Tandheelkundige anamnese
- Levensstijl en aanvullende vragen.
- Klachtenregistratie (WWKKVV – MacLeod’s model: Waar, Wanneer, Karakter, Klinisch,
Verergering, Vermindering).
- Behandelplanning en prothetisch werk.
Lichamelijk onderzoek
Doel: detecteren van tekenen die kunnen wijzen op algemene gezondheidsproblemen, die relevant zijn
voor de tandheelkundige behandeling.
1. Algemene conditie
- Opvallend mager persoon
Mogelijke oorzaken: anorexia nervosa, maligniteit, HIV, middelenabusus.
- Overgewicht
Mogelijke oorzaken: hormonaal (Cushing syndroom, schildklierproblemen), medicatie (bv.
cortisone), obesitas – diabetes type 2, oedeem bij nier- of hartfalen.
2. Huidonderzoek
Belang: huid kan aanwijzingen geven over systemische ziekten.
- Haematomen – kan wijzen op stollingsstoornissen of trauma.
- Dehydratatie – droge, minder elastische huid.
- Cyanose – blauwverkleuring, vaak door zuurstoftekort.
- Xanthomen / Xanthelesmata – vetafzettingen bij hyperlipidemie.
- Icterus – gele verkleuring (lever- of galproblemen).
- Kaposi sarcomen – bij immuundeficiëntie (HIV).
- Auto-immuunziekten – lupus, psoriasis, eczeem, littekens, zwellingen.
,3. Oogonderzoek
- Icterus of bleekheid
- Epicanthus plooi – aangeboren kenmerken.
- Hyperthyroidie – exoftalmie, trilling.
- Arcus senilis – verouderingsverschijnsel.
4. Oren
- Bij-oortje, aangeboren afwijkingen, groot oor bij acromegalie
- Jicht tophi (zeldzaam maar herkenbaar)
5. Halsonderzoek
- Symmetrie – afwijkingen kunnen wijzen op tumoren of struma.
- Zwellingen – lymfeklieren, struma, cysten.
- Schildklieronderzoek – palpatie op struma.
- Lymfeklieren – infectie, maligniteit.
6. Intra-orale en keelonderzoek
Intra-orale focus:
- Harde tandweefsels: cariës, slijtage, tandsteen.
- Zachte weefsels: tong, wangen, palatum, mondslijmvlies.
- Specifieke aandacht bij kinderen, jongeren, volwassenen.
Keelonderzoek:
- Kleur, exsudaat, halitose.
- Mogelijke aandoeningen: angina, tonsillitis, medicatie-effecten (bv. lithium), lever- of
nieraandoeningen.
- Tandheelkundige complicaties: tandsteen, parodontitis, debris achterste tong.
7. Ademhaling
- Frequentie: normaal ±12/min.
- Hulpademhalingsspieren: betrokkenheid bij longproblemen.
- Geluiden: piepen bij astma, uitademing.
- Ritme: pauzes bij longemfyseem.
8. Hartslag en bloeddruk
- Polslocatie: arteria radialis of carotis.
- Frequentie: normaal 60-80/min, vertraagd bij collaps, verhoogd bij anafylaxie.
- Regelmaat: hartritmestoornissen.
- Bloeddruk: laag (hypotensie), hoog (hypertensie), normaal (normotensie).
, 9. Overleg en speciale aandacht
- Overleg met arts bij:
o Niet gediagnosticeerde aandoeningen.
o Medisch-tandheelkundige interacties.
o Antistollingsmedicatie en INR.
o Medicatie-geïnduceerde xerostomie.
o Diabetes mellitus → verhoogd risico op orale candida.
o Geneesmiddeleninteracties en allergieën.
o Opvolging lever- en nierfunctie.
o Twijfel over informatie van de patiënt.
FARMACOLOGIE
Een geneesmiddel is een stof die wordt gebruikt om ziekten of de gevolgen ervan te behandelen en
genezing te bevorderen.
Therapievormen:
- Causale therapie: wegnemen van de oorzaak (bv. antibiotica bij infectie)
- Symptomatische therapie: bestrijden van symptomen (bv. pijnstillers)
- Substitutietherapie: aanvullen van een tekort (bv. insuline)
- Diagnostisch gebruik: hulpmiddel om ziekte vast te stellen (bv. contrastmiddel bij röntgen)
Farmacologie inleiding
- Farmacologie: studie van hoe geneesmiddelen inwerken op het lichaam.
- Twee takken:
o Medische farmacologie
o Toxicologie
Ontwikkeling nieuw geneesmiddel
- Preklinische fase: laboratorium en dieronderzoek
- Klinische fase:
o Fase 1: gezonde vrijwilligers, farmacokinetiek
o Fase 2: kleine groep patiënten
o Fase 3: grote groep patiënten
o Fase 4: post-marketing surveillance
Farmacokinetiek
Farmacokinetiek = wat het lichaam doet met een geneesmiddel
ADME-principe:
1. Absorptie – opname in bloedbaan
o Lokaal (zalven, oogdruppels)
o Enteraal / oraal (let op first-pass effect)
