Kijken naar kinderen B
IN DIALOOG MET KINDEREN
Tiana Vormezeele
ARTEVELDE HOGESCHOOL | OLOFEB
,Kijken naar kinderen B: in dialoog met kinderen
1. In dialoog met kinderen met hun diverse basisbehoeften
1.1 De basisbehoeften stimuleren
De drie basisbehoeften uit het pedagogisch model:
• Verbondenheid: Ik hoor erbij
• Competentie: Ik kan het
• Autonomie: Ik wil het zelf
“Ik was goed in schaken” Competentie
“Ik had ondersteuning voor lezen en schrijven nodig” Ondersteuning
“Ik kreeg geen extra hulp bij lezen en schrijven” Schoolcontext
“Leerkracht zegt: “Wees niet zo kinderachtig” Verbondenheid
“Niet mee met de trend van andere leerlingen” Verbondenheid
Een optimale ontwikkeling van binnenuit kan slechts plaatsvinden als aan
de drie basisbehoeften wordt voldaan. Een evenwichtige invulling is dus
noodzakelijk, zowel thuis als op school. Is deze voorwaarde thuis in mindere
mate aanwezig, dan vraagt dit van de school en de leerkracht een extra
inspanning.
De drie basisbehoeften toegepast tijdens COVID-19, namelijk telewerken:
• Autonomie: Je zit thuis achter je pc zelfstandig uit te pluizen wat er
van je verwacht wordt. Je kan kiezen of je al dan niet een broek aan
doet. Je kan kiezen wanneer je eet.
• Verbondenheid: Je ziet elkaar minder doordat je achter je computer
moet werken of les moet volgen waardoor je niet echt een band kunt
creëren met je collega’s/mede-studenten.
• Competentie: Je twijfelt aan jezelf of je wel alle leerstof goed
begrepen hebt uit de lessen omdat je er niet vaak fysiek over kunt
praten of vragen over kunt stellen.
1.2 De basisbehoeften en motivatie
Elke persoon heeft een intrinsieke motivatie om zich te ontwikkelen, en een kind
is daar geen uitzondering in. Als een leerling niet gemotiveerd is, zit daar een
reden achter. Motivatie is belangrijk om leren en presenteren te bevorderen.
1
, Intrinsieke De meest wenselijke toestand om diep en succesvol te
motivatie kunnen lezen. Een intrinsiek gemotiveerde student zal zich
bijvoorbeeld verdiepen in de leerinhoud omdat hij dit
boeiend vindt en er meer over te weten wil komen. Je bent
intrinsiek gemotiveerd wanneer je een activiteit uitvoert om
de inhoud van de activiteit zelf.
Extrinsieke Komt voor wanneer je een activiteit uitvoert om een
motivatie uitkomst te bereiken die buiten de activiteit ligt. Een leerling
die zijn oefeningen afwerkt, louter omdat hij dan van een
leerkracht een sticker krijgt als beloning, is extrinsiek
gemotiveerd.
Hoe kan je inzetten op de 3 basisbehoeften om de intrinsieke motivatie te
verhogen?
Autonomie Algemeen: als leerlingen de vrijheid voelen om zelf keuzes te kunnen
maken in het leerproces.
•Tijdens contractwerk niet enkel moet-opdrachten doen, maar ook
voldoende ruimte krijgen om mag-opdrachten te maken en te kiezen
waarin je nog verder wilt groeien, oefenen ...
•Niet opleggen aan een leerling hoe hij beter zou leren leren. Wel bv.
kennis, inzichten meegeven en dan aftoetsen, hem zelf laten kiezen wat
het best past bij zijn noden.
•Via zelfevaluatie kunnen aangeven binnen welke sociale
vaardigheden je nog verder wilt groeien en voelen dat er daarmee
gewerkt wordt.
Competentie Algemeen: leerlingen worden het best uitgedaagd op hun niveau (binnen
de zone van de naaste ontwikkeling) om vertrouwen te ontwikkelen in
hun eigen kunnen.
•Wanneer een kind moeite heeft om voor een groep te spreken,
dan ook niet meteen verwachten dat hij meteen inbreng doet in een
kringgesprek, een presentatie geeft... Je werkt hier beter geleidelijk aan.
Een-op-een, kleine groepjes ... Geef een ll waardering, laat hem voelen
dat hij wel degelijk competent is, en zet zo verdere stappen. Niet meteen
teveel verwachten.
•Leerling die verbindend gedrag stelt in klasgesprekken, bij conflicten
(vb. iedereen aan het woord laten, elkaar aanmoedigen om de ander te
laten uitspreken...) aanmoedigen om als mediator op school te fungeren
en hem verder ‘opleiden’ in conflictbemiddeling.
•Lln kansen geven om hun talenten, interesses te tonen in
de klas (vb. stille boekenliefhebber die boekensuggesties in de klas
mag ophangen om de leesmomenten in de klas aan te moedigen)
Verbondenheid Algemeen: een relatie tussen leerling en leerkracht en
leerlingen onderling stimuleren waarin veiligheid,
vertrouwdheid, verbondenheid centraal staan.
•Een positief klasklimaat stimuleren waarin lln elkaar niet
uitlachen, elkaars mening respecteren ...
•Oprechte interesse tonen in lln: regelmatig gesprekken
aangaan, hen goed observeren en hen aanspreken wanneer je
bv. Info afleidt uit hun lichaamstaal ...
•Doorheen de ganse dag verschillende momenten van
verbondenheid integreren in de klas: kringgesprekken,
2
IN DIALOOG MET KINDEREN
Tiana Vormezeele
ARTEVELDE HOGESCHOOL | OLOFEB
,Kijken naar kinderen B: in dialoog met kinderen
1. In dialoog met kinderen met hun diverse basisbehoeften
1.1 De basisbehoeften stimuleren
De drie basisbehoeften uit het pedagogisch model:
• Verbondenheid: Ik hoor erbij
• Competentie: Ik kan het
• Autonomie: Ik wil het zelf
“Ik was goed in schaken” Competentie
“Ik had ondersteuning voor lezen en schrijven nodig” Ondersteuning
“Ik kreeg geen extra hulp bij lezen en schrijven” Schoolcontext
“Leerkracht zegt: “Wees niet zo kinderachtig” Verbondenheid
“Niet mee met de trend van andere leerlingen” Verbondenheid
Een optimale ontwikkeling van binnenuit kan slechts plaatsvinden als aan
de drie basisbehoeften wordt voldaan. Een evenwichtige invulling is dus
noodzakelijk, zowel thuis als op school. Is deze voorwaarde thuis in mindere
mate aanwezig, dan vraagt dit van de school en de leerkracht een extra
inspanning.
De drie basisbehoeften toegepast tijdens COVID-19, namelijk telewerken:
• Autonomie: Je zit thuis achter je pc zelfstandig uit te pluizen wat er
van je verwacht wordt. Je kan kiezen of je al dan niet een broek aan
doet. Je kan kiezen wanneer je eet.
• Verbondenheid: Je ziet elkaar minder doordat je achter je computer
moet werken of les moet volgen waardoor je niet echt een band kunt
creëren met je collega’s/mede-studenten.
• Competentie: Je twijfelt aan jezelf of je wel alle leerstof goed
begrepen hebt uit de lessen omdat je er niet vaak fysiek over kunt
praten of vragen over kunt stellen.
1.2 De basisbehoeften en motivatie
Elke persoon heeft een intrinsieke motivatie om zich te ontwikkelen, en een kind
is daar geen uitzondering in. Als een leerling niet gemotiveerd is, zit daar een
reden achter. Motivatie is belangrijk om leren en presenteren te bevorderen.
1
, Intrinsieke De meest wenselijke toestand om diep en succesvol te
motivatie kunnen lezen. Een intrinsiek gemotiveerde student zal zich
bijvoorbeeld verdiepen in de leerinhoud omdat hij dit
boeiend vindt en er meer over te weten wil komen. Je bent
intrinsiek gemotiveerd wanneer je een activiteit uitvoert om
de inhoud van de activiteit zelf.
Extrinsieke Komt voor wanneer je een activiteit uitvoert om een
motivatie uitkomst te bereiken die buiten de activiteit ligt. Een leerling
die zijn oefeningen afwerkt, louter omdat hij dan van een
leerkracht een sticker krijgt als beloning, is extrinsiek
gemotiveerd.
Hoe kan je inzetten op de 3 basisbehoeften om de intrinsieke motivatie te
verhogen?
Autonomie Algemeen: als leerlingen de vrijheid voelen om zelf keuzes te kunnen
maken in het leerproces.
•Tijdens contractwerk niet enkel moet-opdrachten doen, maar ook
voldoende ruimte krijgen om mag-opdrachten te maken en te kiezen
waarin je nog verder wilt groeien, oefenen ...
•Niet opleggen aan een leerling hoe hij beter zou leren leren. Wel bv.
kennis, inzichten meegeven en dan aftoetsen, hem zelf laten kiezen wat
het best past bij zijn noden.
•Via zelfevaluatie kunnen aangeven binnen welke sociale
vaardigheden je nog verder wilt groeien en voelen dat er daarmee
gewerkt wordt.
Competentie Algemeen: leerlingen worden het best uitgedaagd op hun niveau (binnen
de zone van de naaste ontwikkeling) om vertrouwen te ontwikkelen in
hun eigen kunnen.
•Wanneer een kind moeite heeft om voor een groep te spreken,
dan ook niet meteen verwachten dat hij meteen inbreng doet in een
kringgesprek, een presentatie geeft... Je werkt hier beter geleidelijk aan.
Een-op-een, kleine groepjes ... Geef een ll waardering, laat hem voelen
dat hij wel degelijk competent is, en zet zo verdere stappen. Niet meteen
teveel verwachten.
•Leerling die verbindend gedrag stelt in klasgesprekken, bij conflicten
(vb. iedereen aan het woord laten, elkaar aanmoedigen om de ander te
laten uitspreken...) aanmoedigen om als mediator op school te fungeren
en hem verder ‘opleiden’ in conflictbemiddeling.
•Lln kansen geven om hun talenten, interesses te tonen in
de klas (vb. stille boekenliefhebber die boekensuggesties in de klas
mag ophangen om de leesmomenten in de klas aan te moedigen)
Verbondenheid Algemeen: een relatie tussen leerling en leerkracht en
leerlingen onderling stimuleren waarin veiligheid,
vertrouwdheid, verbondenheid centraal staan.
•Een positief klasklimaat stimuleren waarin lln elkaar niet
uitlachen, elkaars mening respecteren ...
•Oprechte interesse tonen in lln: regelmatig gesprekken
aangaan, hen goed observeren en hen aanspreken wanneer je
bv. Info afleidt uit hun lichaamstaal ...
•Doorheen de ganse dag verschillende momenten van
verbondenheid integreren in de klas: kringgesprekken,
2
