• Verkeerd document? Gratis ruilen
  • Geschreven door studenten die geslaagd zijn
  • Direct beschikbaar na je betaling
  • Online lezen of als PDF
  • 4,6 TrustPilot
0
Verkopen
Kies je studieland
Kies je taal
Start met verkopen Account aanmaken
Om documenten op je verlanglijstje te zetten, moet je ingelogd zijn
Document preview thumbnail
Voorbeeld 4 van de 78 pagina's
Samenvatting

Samenvatting - filosofie

0,0
(0 beoordelingen)
1 verkocht
78 pagina's
2024/2025 Geschreven voor schooljaar
Instelling Hogeschool Gent (HoGent)
Vak Filosofie
Document preview thumbnail
Voorbeeld 4 van de 78 pagina's

filosofie 1e jaar bachelor ortho

Voorbeeld van de inhoud

r

,fyf




HOOFDSTUK 1: DE OORSPRONG VAN DE FILOSOFIE: WAT IS FILOSOFIE

INLEIDING FILOSOFIE?
- Filosofie begint met verwondering (Plato)
 vragen stellen vanuit het niet weten

‘Oorsprong van de filosofie’ = liefde voor de wijsheid
Etymologisch: filein en Sophia
1. Griekse filein: “houden van”
2. Sophia: (godin van de) Wijsheid

 Oorsprong: twee visies
1. Filosofie is zo oud als de mensheid
2. Filosofie is ontstaan in bepaalde periode in bepaalde regio -> 500-600 v.ch
in Griekenland/Turkije

MYTHOS
Filosofie = overgang van mythos/mythisch denken  logos/rationeel denken
De zondval = Adam & Eva  goed & kwaad
Odysseus en de sirenen = verleiding


Deze cursus: vooral westerse filosofie
 Ontstaan in stadstaten rond Egeïsche zee in 6de eeuw v.Chr.
 Door overgang van mythos = wereldbeeld gebaseerd op mythen/goden naar logos
 Meer rationele verklaring
 natuur uit natuur verklaard
 meer belang aan observatie



VAN MYTHOS  LOGOS
= Nieuwe manier van denken en verklaren dan traditionele eerder mythische verklaringsmodellen)
o natuur wordt uit de natuur verklaard
o groter belang van (zintuiglijke) observatie


Hoe is deze sprong in het ‘denken’ te begrijpen?
 Overgang ging samen met verstedelijking en daardoor botsing van modellen?
 Culturen komen samen met eigen visies/benaderingen, als die botsen zoeken ze naar meta-
antwoord  abstracter begrip
 Goden zijn afspiegeling van zichzelf


LOGOS IN HET OOSTEN
India en China = filosofische benadering, minder aandacht voor goden, meer voor abstracte benadering




2

r

,fyf




1.1 OMSCHRIJVING EN INDELING VAN DE FILOSOFIE

TUSSEN RELIGIE EN WETENSCHAP
Filosofie  werkelijkheid interpreteren
Cfr. omschrijving van Italiaanse filosoof de Crescenzo
1. Wetenschap bestudeert op systematische wijze de ‘objectieve’ verschijnselen of fenomenen
o Domein: de materiële (waarneembare?) werkelijkheid
o Natuurfilosofie werd fysica (1543: Copernicus en Vesalius), later ook andere
natuurwetenschappen en sociologie/psychologie
o Ratio (rede, verstand) en empirie (zintuiglijke waarneming)

2. Religie zoekt naar iets absoluuts en biedt troost en zingeving
o Domein: zingeving, waarden, bewustzijn
o “voorbij” zintuigen en verstand

 Komt overeen met overgang mythos naar logos



DRIE GROTE VRAGEN EN DOMEINEN
Imannuel Kant
 grote filosoof van de verlichting, bracht alle filosofische vragen tot 3 essentiële zaken:
1. Wat kan ik weten? (ons denken)
2. Wat moet ik doen? (ons handelen)
3. Wat mag ik hopen? (onze verwachtingen)
 Kant brengt deze 3 tot 1 vraag: Wat is de mens?


Hedendaagse Franse filosoof Ferry benoemt dit nog kernachtiger
 filosofie houdt zich bezig met
1. Kennis: werkelijkheid
2. Ethiek: rechtvaardigheid
3. Wijsheid: heil of geluk




3

r

, fyf




HET HUIS VAN DE FILOSOFIE
Filosofie = feiten en waarden
 Huis van filosofie = gebouw met 2 verdiepen met telkens 3 kamers



ZIJN, BEWUSTZIJN, MENS (1)

1. Ontologie: vragen over het zijnde (dat wat is)
→ ontologie (de leer van het zijn) = wereld, gedachtewereld en mens
a) Kosmologie/fysica (wereld): vraagt naar oorsprong kosmos, natuur, krachten binnen die natuur
b) Metafysica (bovenwereld): ‘boven de fysica’, stelt de vraag naar achterliggende principes, aard
van en orde achter de fenomeen. Achterliggende principe God = theologie
c) Antropologie (de mens): houdt zich bezig met wie ben ik en wat drijft mij, ging als
wetenschap over in sociologie, psychologie, culturele antropologie en agogiek


DE DRIE GROTE WAARDEN (2)
De drie grote waarden van Plato
 het Ware, het Goede en het Schone Waarheid
 Epistemologie of kennisleer stelt vragen over waarheid en kennis: ‘Wat is kennis?’ ‘Wat is
waarheid?’ ‘Wat is het verschil tussen waarheid en mening?’ etc.
 Logica houdt zich bezig met ‘Wat is geldig redeneren?
 Wetenschapsfilosofie houdt zich bezig met grondslagen van de kennis van afzonderlijke
wetenschappen. Methoden, grondstellingen, begrippen en doelen verhelderd en kritisch
onderzocht
 Taalfilosofe behandelt ontstaan, ontwikkeling, betekenis en functie van taal en verband tussen
taal en dingen en taal en denken



GOEDHEID EN RECHTVAARDIGHEID
 Ethiek onderzoekt het goede, vraagt wat goedheid en rechtvaardigheid is, of en hoe het goede
kan gefundeerd worden, of normen en waarden een universele grond hebben, dan wel relatief zijn
aan de mens en cultuur
 Sociale en politieke filosofie houdt zich bezig met de (rechtvaardige) samenleving ‘Hoe dient een
rechtvaardige maatschappij te worden georganiseerd?’
 Rechtsfilosofie is apart vakgebied met vraag naar aard en oorsprong van recht en verhouding tot
ethiek



SCHOONHEID
 Esthetica houdt zich bezig met vraag naar wat schoonheid en kunst is
 Afgeleide deelgebieden: kunst- en cultuurfilosofie
 Wetenschapsfilosofie houdt zich bezig met grondslagen van de kennis van afzonderlijke
wetenschappen. Methoden, grondstellingen, begrippen en doelen verhelderd en kritisch onderzocht
 Taalfilosofe behandelt ontstaan, ontwikkeling, betekenis en functie van taal en verband tussen taal
en dingen en taal en denken




4

r

Inhoudsopgave

  1. 01 Hoofdstuk 1: De oorsprong van de filosofie: Wat is filosofie 2
    1. Inleiding Filosofie? 2
    2. Mythos 2
    3. Van mythos  logos 2
    4. Logos in het Oosten 2
  2. 02 1.1 Omschrijving en indeling van de filosofie 3
    1. Tussen religie en wetenschap 3
    2. Drie grote vragen en domeinen 3
  3. 03 Het huis van de filosofie 4
    1. zijn, bewustzijn, mens (1) 4
    2. de drie grote waarden (2) 4
    3. Goedheid en rechtvaardigheid 4
    4. Schoonheid 4
  4. 04 1.1 De pre-socratische filosofie 5
    1. Thales van Milete 5
    2. Anaximander van Milete 5
    3. Pythagoras 5
    4. Parmenides en Herakleitos 6
    5. Parmenides 6
    6. Herakleitos 6
    7. Democritos 6
  5. 05 1.1 Filosofie binnen het hoger onderwijs 6
  6. 06 “Ken jezelf”: Gnothi seauton 6
  7. 07 Hoofdstuk 2: Socrates en de sofisten: Over universalisme en relativisme 7
  8. 08 2.2 De sofisten 7
    1. Rondtrekkende leraars 7
    2. Protagoras: De mens is de maat 7
    3. Kritiek van Plato op de sofisten 8
  9. 09 2.3 Socrates (469-399) 8
    1. Socrates, de ‘horzel’ 8
    2. De socratische gespreksvoering 8
  10. 10 Mensbeeld 10
  11. 11 Thema: Waarheid 10
    1. De ‘dictatuur’ van het relativisme 10
    2. Kinderen van Apate 11
    3. Universalisme, relativisme en waarachtigheid 11
    4. pluralisme als tussenweg? 11
  12. 12 “Ken jezelf”: Ik weet dat ik niets weet 11
  13. 13 Hoofdstuk 3: De grot van Plato: Over de aard van de werkelijkheid 12
    1. Zijn en schijn 13
    2. De wereld van de vormen 13
    3. De allegorie van de grot 14
  14. 14 Kennisleer en ethiek 14
    1. Drie soorten van weten 14
    2. Ethiek: ‘Het goede kennen is het goede doen’ 15
  15. 15 Mensbeeld en politiek 15
    1. Menner en paarden: visie op de menselijke ‘ziel’ 15
    2. Mensbeeld en politieke utopie 15
  16. 16 Thema: de aard van de werkelijkheid 17
  17. 17 “Ken jezelf”: De verschijnselen verduisteren de waarheid 18
  18. 18 Hoofdstuk 4: De teleologie van Aristoteles: over doelen en zingeving 18
  19. 19 Hilomorfisme: de vorm zit ‘in’ de dingen 18
    1. De vorm in de dingen 18
  20. 20 De teleologische visie: entelechie 19
    1. Trapsgewijze opbouw van de natuur 19
  21. 21 Ethica = deugdenleer 21
    1. Eudaimonia 21
    2. Verschil tussen waarden, normen en deugden? 21
    3. Ethische en intellectuele deugden 22
    4. Deugdenleer: de weg van het midden 22
    5. Het begrip catharsis 23
  22. 22 Politiek: de mens is een politiek dier 23
  23. 23 Thema: over doelen en zingeving 23
  24. 24 “Ken jezelf”: De deugden is het midden tussen twee uitersten 24
  25. 25 Hoofdstuk 5: De Tuin van Epicurus: Over geluk 25
  26. 26 Het epicurisme 25
    1. Epicurus 25
    2. Kosmologie: materialisme 25
    3. Levenskunst 25
  27. 27 Vriendschap 27
  28. 28 Vrijheid, autonomie en autarkie (of genoeg aan zichzelf) 27
  29. 29 (Tijd voor) reflectie en bezinning 27
  30. 30 Thema: Geluk 28
    1. Maakt geld gelukkig? 28
  31. 31 Verschillende betekenissen van geluk? 28
  32. 32 Een gedachte-experiment: De ‘ervaringsmachine’ van Nozick 29
  33. 33 “Ken jezelf”: Leef verborgen 29
  34. 34 Hoofdstuk 6: De stoïcijnen en het lot: Over vrijheid 30
  35. 35 Het stoïcisme 31
    1. Kosmologie: pantheïsme 31
  36. 36 Alles is bepaald, het lot bepaalt 31
    1. Vrijheid is inzicht in de noodzakelijkheid 32
  37. 37 Levenskunst 32
  38. 38 Thema: vrijheid 32
    1. Epicurus: vrijheid noodzakelijke voorwaarde voor geluk 32
  39. 39 Handelingsvrijheid en wilsvrijheid 33
  40. 40 Vrijheid en verantwoordelijkheid 34
  41. 41 Spinoza en Libet omtrent vrije wil 34
    1. De visie die meent dat vrije wil een illusie is, wordt determinisme genoemd 34
  42. 42 Het liberalisme 35
  43. 43 “Ken jezelf”: Het zijn niet de feiten die ons in verwarring brengen, maar onze interpretatie van de feiten 35
  44. 44 Hoofdstuk 7: Michel de Montaigne, kind van de Renaissance: over reflectie 35
    1. Situering: De Middeleeuwse filosofie als ‘dienstmaagd’ van de reflectie 35
  45. 45 De Renaissance of wedergeboorte va de oudheid 37
    1. Economische groei en nieuwe ontdekkingen 37
    2. Nieuw werledbeeld 37
    3. Nieuw mensbeeld 37
  46. 46 Michel de Montaigne 38
    1. De essays 38
    2. Essais of probeersels 38
  47. 47 De Montaigne als troost voor het gevoel van onvolkomenheid 38
    1. 1 Lichamelijke onvolkomenheid 38
    2. 2 Culturele onvolkomenheid 38
    3. 3 Intellectuele onvolkomenheid 38
  48. 48 Thema: reflectie 39
  49. 49 “Ken jezelf”: Ik ben een mens en niets menselijk is me vreemd 39
  50. 50 Hoofdstuk 8: Rationalisme, empirisme en de wetenschappelijke revolutieeld 40
  51. 51 René Descartes 40
    1. Descartes’ methodische twijfel … 40
    2. Cartesiaans dualisme 41
  52. 52 Benedictus de Spinoza 42
    1. “Theologisch-politiek traktaat” 42
    2. De “Ethica” van Spinoza 42
    3. Wat is het waarachtige doel dat blijvend en eigendom van allen kan zijn? 42
  53. 53 8.2 John Locke 43
    1. Wat is ervaring? Wat ervaren we? 43
    2. Sociaal contract - theorie 43
  54. 54 David Hume 43
    1. Het inductieprobleem 44
    2. De vork van Hume: twee soorten “kennis” 44
    3. Over alle andere uitspraken (geen ervaring of definitie): “gooi maar in het vuur” 44
    4. Ethiek: kloof tussen zijn en behoren: de ‘is-ought fallacy 44
  55. 55 Thema: wetenschap 45
    1. De inductieve methode 45
    2. De wetenschappelijke of inductieve methode 45
    3. De indeling van de wetenschappen 45
    4. Demarcatiecriteria en paradigmatheorie 45
  56. 56 “Ken jezelf’ Sapere aude 46
  57. 57 Hoofdstuk 9: De copernicaanse wending van Kant, een rationele ethiek en een nieuw maatschappijmodel: over de verlichting en de fundering van het goede 47
  58. 58 De copernicaanse wending van Kant 47
    1. Kant 47
  59. 59 De zuivere rede en de copernicaanse wending 48
    1. Zuivere rede 48
  60. 60 Kant versus Bentham: twee funderingen van ethiek 49
    1. De praktische rede en de ethiek van de plicht bij Kant Praktische rede 49
    2. Categorische imperatief of universele morele wet 49
    3. Utilitarist Jeremy Bentham en zijn gevolgenethiek 51
  61. 61 Thema: De waarden van de verlichting 51
  62. 62 Enkele belangwekkende vertegenwoordigers 52
    1. Politiek 52
  63. 63 Economie 52
  64. 64 Samenleving 52
  65. 65 Godsdienst 53
  66. 66 Emancipatie van de vrouw 53
  67. 67 “Ken jezelf”: de sluier der onwetendheid 53
  68. 68 Hoofdstuk 10: Schopenhauers Wil tot leven: 54
  69. 69 Voorspel op de romantiek: Jean Jacques Rousseau 55
  70. 70 Arthur Schopenhauer 55
    1. De wereld als Wil en Voorstelling 56
    2. Pessimisme 56
  71. 71 Uitwegen uit het lijden 57
  72. 72 Ethiek gebaseerd op mededogen 58
    1. Het concept genie 58
  73. 73 Thema: De romantiek 58
    1. Romantiek versus Verlichting 58
  74. 74 “Ken jezelf”: Sentir la via 59
  75. 75 Hoofdstuk 11: Nietzsche, filosoof met de hamer: Over het postmode 61
  76. 76 Friedrich Nietzsche 61
    1. Leven 61
    2. Apollo en Dionysos 61
  77. 77 11.2.2 Taal als interpretatie 62
    1. Taal 62
    2. Vandaar “Feiten bestaan niet, enkel interpretaties” 62
  78. 78 11.2.3 De wil tot macht 62
    1. Alles ‘wil’ zichzelf in stand houden en sterker worden 62
  79. 79 11.2.4 De omkering van alle waarden: Herenmoraaal en slavenmoraal 62
    1. Herenmoraal: Wil tot macht en extatisch nihilisme: 62
  80. 80 11.2.5 ‘God is dood’ en twee vormen van nihilisme 64
    1. ‘God is dood’ -> nieuwe mens de Übermensch 64
    2. Wil tot macht 64
  81. 81 11.2.6 De Übermensch 64
    1. Zuiverste expressie van wil tot macht 64
  82. 82 11.2.7 De liefde van de ‘eeuwige wederkeer’ 66
    1. Eeuwige wederkeer zinspeelt op de volledige aanvaarden van alles, ook de pijn, van het leven 66
  83. 83 11.2 Thema: Het postmodernisme 66
    1. Einde van de grote verhalen 66
    2. Verschillende perspectieven tegelijk hanteren 66
  84. 84 11.3.2 Foucaults ‘archeologie’ van de macht 66
  85. 85 “Ken jezelf”: Werde der Du bist 68
  86. 86 12.1 De filosofie in de twintigste eeuw 69
    1. Postmodernisme 69
  87. 87 12.2 Het appel van Emmanuel Levinas 70
  88. 88 12.2.2 Levinas en ‘Het gelaat van de ander’ 71
    1. Het gelaat van de Ander 71
  89. 89 12.2.3 Van appel tot effectieve hulp 71
  90. 90 12.2.4 De zorgethiek van Tronto 71
  91. 91 12.3 Hannah Arendst inter-esse 73
  92. 92 12.3.2 Totalitarisme 73
  93. 93 12.3.3 De menselijke conditie 73
    1. werken 73
    2. Pluraliteit: inter-esse, publieke ruimte en actieve bestaan 73
  94. 94 12.4 Thema: Over de aard van de mens 76
    1. “Mensen zijn wolven voor elkaar” Hobbes 76
  95. 95 “Ken jezelf”: Dasein ist mit sein 78
  96. 96 “Ken jezelf”: Heinz dilemma 78

Documentinformatie

Studie
Bachelor Orthopedagogi
Geüpload op
21 februari 2026
Aantal pagina's
78
Geschreven in
2024/2025
Type
Samenvatting
Meld schending auteursrecht
€9,16
Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF
Seller avatar
emmavhoorde
Verkocht
2
Volgers
0
Items
5
Laatst verkocht
2 maanden geleden

Gerelateerde vakken

Onderwerpen

Meer vakken binnen Hogeschool Gent (HoGent) > Bachelor Orthopedagogi

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Meer weten Bronvermelding maken
Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen