1
Inleiding
Reumatologie -> nt traumatische aandoeningen vh bewegingsstelsel
“reuma in de familie??” meestal als antw “ja”
MAAR: meestal weten de pten zelf nt wat het spec inhoudt + meestal bedoelen ze dan
degeneratief lijden (artrose)
Belangrijk qua diagnostische strategie: bij bep aanmeldingsklacht moet je bepaalde dingen
zeker, bepaalde dingen zeker niet bevragen
1) 1-zinssynthese formuleren vanuit anamnese & KO (= generiek patroon)
2) Ifv DD bepaalde dingen navragen
De verschillende pijnpatronen
Regionale pijn
= pijn rond bepaalde regio
Peri-articulaire pijn
tgv probleeem thv structuren betrokken bij beweging v gewricht, maar buiten gewrichtskapsel
bvb peesproblemen (insertietendinopathie, rotator cu ,…), bursitis,…
- Pijnanamnese: enkele spec bewegingen doen pijn
- Actief>passief beperkt bij selectieve bewegingen
- ROM: actief beperkt, passief bewaard
- Actieve beweging tegen weerstand is pijnlijk bij spec manoeuvers
o Positie aan gewricht verandert nt, en toch pijn owv aanspannen
peescompartiment
- Pijn over verloop v betrokken peri-articulaire structuur (weg vd gewrichtsspleet) bij
palpatie
- Normaal neurologisch onderzoek
Voorbeelden:
Tendinopathie:
- Beweging tegen weerstand: gewricht is geïmmobiliseerd -> pijn doordat
spier/peesgroepen wn betrokken in poging vh initiëren vd beweging
- Pijnloze passieve mobilisatie, pijnlijke actieve beweging (vnl tegen weerstand)
- Pijn kan spec uitgelokt wn door bepaalde bewegingen
- Palpatie/druk thv betrokken structuur kan pijn doen
- Soms nachtelijke pijn bij liggen op betrokken structuur
Bursitis:
- Zwelling
- Overliggende roodheid
- Pijn bij lokale druk
, 2
Articulaire pijn
- Pijnanamnese: alle bewegingen vh betrokken gewricht doen pijn
- Actief = passief qua beweging, in elke richting doet het pijn
o Bvb: vocht in ellebooggewricht -> owv zwelling bewegingsbeperking
- ROM: actief = passief, in elke richting, meestal beperkt
o Pijn is maximaal bij beweging richting end-ROM
(intra-articulair vocht zal maximaal druk geven in eindstandige beweging,
synovium staat dan max onder druk)
- Actieve beweging tegen weerstand is niet bijzonder
- Pijn bij palpatie over gewrichtsspleet; crepitus; zwelling; warmte
- Normaal neurologisch onderzoek
Neurogene pijn
tgv compressie, irritatie, inflammatie van zenuwwortels of perifere zenuwen
- Pijnanamnese: gevoelsstoornissen (paresthesieën: tintelingen, brandend gevoel,
elektrisch gevoel, doof gevoel, voosheid, uitstralingspijn, gevoel v op watten lopen,…),
uitgelokt door lokale druk op zenuw (compressie zenuw(wortel)) of beweging van
wervelzuil
o Volgens sensorische distributie v zenuw/zenuwwortel (dermatoom)
- Normale beweging, tenzij pijn bij wortelcompressie (beweging vh betrokken segement vd
wervelzuil)
- ROM: normaal
- Actieve beweging tegen weerstand is nt bijzonder
- Normale palpatie
- Neurologisch onderzoek kan afwijken
Voorbeelden: radiculopathie met ischiatiforme uitstraling, carpaal tunnel syndroom, n ulnaris
syndroom
Gerefereerde pijn:
= pijn die w gevoeld op plaats die anatomisch op afstand ligt van oorzaak vd pijn
- Pijnanamnese: nt gerelateerd aan beweging, vaag gelokaliseerd
- Normale beweging
- Normale ROM
- Actieve beweging tegen weerstand nt bijzonder
- Normale palpatie & inspectie
- Normaal neurologisch onderzoek
Voorbeelden
- Heupprobleem: pijn thv voorzijde bovenbeen tot aan mediale zijde vd knie
- Intra-abdominaal of cardiaal problem: schouderpijn
Gegeneraliseerde pijn
overal, heel di uus
, 3
- “Overal pijn”: ‘chronic widespread pain syndrome’ of ‘multiple/complex regional pain
syndrome’
- Perifere sensitisatie: hogere respons en verlaagd drempelniveau van perifere
nociceptieve neuronen op prikkels
- Centrale sensitisatie: een normale (of zelfs onder de drempelwaarde) a erente input
resulteert in een toegenomen respons.
- Oorzaken: na een uitlokkend trauma, of in de context van pathologie met langdurige of
chronische pijn.
- Therapie: kinesitherapie, psychotherapie, eventueel tricyclische antidepressiva.
Axiale pijn
pijn rond axiaal skelet: rug, nek
- Zelden >6w
- Rode vlaggen!!
- Mechanisch vs inflammatoir
Botpijn
knagend, dieper gelokaliseerd
- Diepe, di use, continue pijn
o Nt gerelateerd aan beweging en niet gelokaliseerd thv gewricht
- Uitgelokt wnr op spec botzone w geklopt (slagpijn)
- ’s Nachts meer uitgesproken
- Bottumoren/metastasen, metabole aandoening, avasculaire necrose, periostitis
Musculaire pijn
= spierpijn
- Frequent
- Myalgie (= pijn) vs myopathie (= zwakte)
- Spierkracht onderzoeken, zoeken nr tekenen v spontane spieractiviteit (= clonieën of
fasciculaties)
Voorbeelden: verbelasting, viraal syndroom, inflammatoire myositiden,..
Articulaire klachten
1) Herkennen v articulaire klacht
2) Karakterisatie v articulaire klacht
- Inflammatoir vs mechanisch pijnpatroon (zie tabel)
o Wees alert: inflammatoire pijn van bvb knie kan belastingsgebonden zijn !
- Tijdsverloop
o Acuut: uren-dagen
o Subacuut: gradueel ontstaan over verloop v dagen-weken
o Chronisch: > 6w
Meeste rheumatische aandoeningen
o Recurrent: herhaaldelijke episodes
- Patroon gewrichtsaantasting
o Aantal betrokken gewrichten
, 4
Mono-articulair: 1 gewricht
Oligo-articulair: 2-4 gewrichten
Poly-articulair: ≥ 5 gewrichten
o Symmetrisch (2 polsen, 2 ellebogen) vs asymmetrisch (knie, schouder,..)
o Lokalisatie betrokken gewrichten
Grote gewrichten : heup, schouder, knie, elleboog
Middelgrote gewrichten: pols, enkel
Kleine gewrichten: kleine hand-of voetgewrichten (PIP, DIP, MCP,…)
o ! Je kan nt altijd afgaan op wat pt vertelt, zelf ook anamnese & KO grondig
opentrekken -> checken of er ook andere gewrichten zijn aangetast
- Atralgie vs artritis
o Artralgie: pijn (mechanisch of inflammatoir) thv gewricht
o Artritis
Klinische ontsteking vh gewricht
Opgezet/gezwollen gewricht (hydrops en/of synovitis)
Evt met roodheid, warmte, fctieverlies
- Profiel v pt: leeftijd, geslacht, comorbiditeiten, medicatie,…
- Extra-articulaire of systemische betrokkenheid?
o Belang v systeemanamnese!!
o Bvb Raynaud, sicca klachten, orale aftose, koorts, frontale hoofdpijn, rash,
vermagering,…
o Vaak bij reumatoide artritis, spondyloartritis, systeemziekten
Belangrijk om deze uit de anamnese te halen, zodat je dan komt tot de synthese
resultaat: DD’s
MECHANISCHE PIJN INFLAMMATOIRE PIJN
Verbetering in rust Verbetering bij bewegen
Startstijfheid: kortdurend (minuten) na bvb Startstijfheid kan aanwezig zijn: verlengd in
lang zitten duur (>> 30min)
-> onafhankelijk v tijdstip vd dag (gn duidelijk
dag/nacht patroon)
Pijn is belastingsgebonden: toename v pijn bij Dominant in ochtend: ’s morgens meest
gebruik v betrokken gewricht uitgesproken pijn (verbetering bij vorderen vd
-> pijn is meer uitgesproken nr het einde vd dag)
dag toe
Ochtendstijfheid vaak aanwezig, beperkte Bijna altijd ochtendstijfheid die langdurg is (>
duur (meestal <30 min) 30 min, meestal meerdere uren)
Meestal nachtelijke component afwezig, In de nacht vnl pijn in tweede deel vd nacht (4
tenzij houdingsgebonden (verbetert als ze à 5h) -> noodzaakt de pt om op te staan &
zich verplaatsen) rond te wandelen (belasting & beweging zorgt
voor verbetering vd klachten)
Typisch: ontwaken tegen 5u, aan dag
beginnen, en tegen 11-12u is de rug los en
kunnen ze functioneren…. Rest vd dag doen
ze wat ze willen want klachten verdwijnen.
EINDE INLEIDING
Inleiding
Reumatologie -> nt traumatische aandoeningen vh bewegingsstelsel
“reuma in de familie??” meestal als antw “ja”
MAAR: meestal weten de pten zelf nt wat het spec inhoudt + meestal bedoelen ze dan
degeneratief lijden (artrose)
Belangrijk qua diagnostische strategie: bij bep aanmeldingsklacht moet je bepaalde dingen
zeker, bepaalde dingen zeker niet bevragen
1) 1-zinssynthese formuleren vanuit anamnese & KO (= generiek patroon)
2) Ifv DD bepaalde dingen navragen
De verschillende pijnpatronen
Regionale pijn
= pijn rond bepaalde regio
Peri-articulaire pijn
tgv probleeem thv structuren betrokken bij beweging v gewricht, maar buiten gewrichtskapsel
bvb peesproblemen (insertietendinopathie, rotator cu ,…), bursitis,…
- Pijnanamnese: enkele spec bewegingen doen pijn
- Actief>passief beperkt bij selectieve bewegingen
- ROM: actief beperkt, passief bewaard
- Actieve beweging tegen weerstand is pijnlijk bij spec manoeuvers
o Positie aan gewricht verandert nt, en toch pijn owv aanspannen
peescompartiment
- Pijn over verloop v betrokken peri-articulaire structuur (weg vd gewrichtsspleet) bij
palpatie
- Normaal neurologisch onderzoek
Voorbeelden:
Tendinopathie:
- Beweging tegen weerstand: gewricht is geïmmobiliseerd -> pijn doordat
spier/peesgroepen wn betrokken in poging vh initiëren vd beweging
- Pijnloze passieve mobilisatie, pijnlijke actieve beweging (vnl tegen weerstand)
- Pijn kan spec uitgelokt wn door bepaalde bewegingen
- Palpatie/druk thv betrokken structuur kan pijn doen
- Soms nachtelijke pijn bij liggen op betrokken structuur
Bursitis:
- Zwelling
- Overliggende roodheid
- Pijn bij lokale druk
, 2
Articulaire pijn
- Pijnanamnese: alle bewegingen vh betrokken gewricht doen pijn
- Actief = passief qua beweging, in elke richting doet het pijn
o Bvb: vocht in ellebooggewricht -> owv zwelling bewegingsbeperking
- ROM: actief = passief, in elke richting, meestal beperkt
o Pijn is maximaal bij beweging richting end-ROM
(intra-articulair vocht zal maximaal druk geven in eindstandige beweging,
synovium staat dan max onder druk)
- Actieve beweging tegen weerstand is niet bijzonder
- Pijn bij palpatie over gewrichtsspleet; crepitus; zwelling; warmte
- Normaal neurologisch onderzoek
Neurogene pijn
tgv compressie, irritatie, inflammatie van zenuwwortels of perifere zenuwen
- Pijnanamnese: gevoelsstoornissen (paresthesieën: tintelingen, brandend gevoel,
elektrisch gevoel, doof gevoel, voosheid, uitstralingspijn, gevoel v op watten lopen,…),
uitgelokt door lokale druk op zenuw (compressie zenuw(wortel)) of beweging van
wervelzuil
o Volgens sensorische distributie v zenuw/zenuwwortel (dermatoom)
- Normale beweging, tenzij pijn bij wortelcompressie (beweging vh betrokken segement vd
wervelzuil)
- ROM: normaal
- Actieve beweging tegen weerstand is nt bijzonder
- Normale palpatie
- Neurologisch onderzoek kan afwijken
Voorbeelden: radiculopathie met ischiatiforme uitstraling, carpaal tunnel syndroom, n ulnaris
syndroom
Gerefereerde pijn:
= pijn die w gevoeld op plaats die anatomisch op afstand ligt van oorzaak vd pijn
- Pijnanamnese: nt gerelateerd aan beweging, vaag gelokaliseerd
- Normale beweging
- Normale ROM
- Actieve beweging tegen weerstand nt bijzonder
- Normale palpatie & inspectie
- Normaal neurologisch onderzoek
Voorbeelden
- Heupprobleem: pijn thv voorzijde bovenbeen tot aan mediale zijde vd knie
- Intra-abdominaal of cardiaal problem: schouderpijn
Gegeneraliseerde pijn
overal, heel di uus
, 3
- “Overal pijn”: ‘chronic widespread pain syndrome’ of ‘multiple/complex regional pain
syndrome’
- Perifere sensitisatie: hogere respons en verlaagd drempelniveau van perifere
nociceptieve neuronen op prikkels
- Centrale sensitisatie: een normale (of zelfs onder de drempelwaarde) a erente input
resulteert in een toegenomen respons.
- Oorzaken: na een uitlokkend trauma, of in de context van pathologie met langdurige of
chronische pijn.
- Therapie: kinesitherapie, psychotherapie, eventueel tricyclische antidepressiva.
Axiale pijn
pijn rond axiaal skelet: rug, nek
- Zelden >6w
- Rode vlaggen!!
- Mechanisch vs inflammatoir
Botpijn
knagend, dieper gelokaliseerd
- Diepe, di use, continue pijn
o Nt gerelateerd aan beweging en niet gelokaliseerd thv gewricht
- Uitgelokt wnr op spec botzone w geklopt (slagpijn)
- ’s Nachts meer uitgesproken
- Bottumoren/metastasen, metabole aandoening, avasculaire necrose, periostitis
Musculaire pijn
= spierpijn
- Frequent
- Myalgie (= pijn) vs myopathie (= zwakte)
- Spierkracht onderzoeken, zoeken nr tekenen v spontane spieractiviteit (= clonieën of
fasciculaties)
Voorbeelden: verbelasting, viraal syndroom, inflammatoire myositiden,..
Articulaire klachten
1) Herkennen v articulaire klacht
2) Karakterisatie v articulaire klacht
- Inflammatoir vs mechanisch pijnpatroon (zie tabel)
o Wees alert: inflammatoire pijn van bvb knie kan belastingsgebonden zijn !
- Tijdsverloop
o Acuut: uren-dagen
o Subacuut: gradueel ontstaan over verloop v dagen-weken
o Chronisch: > 6w
Meeste rheumatische aandoeningen
o Recurrent: herhaaldelijke episodes
- Patroon gewrichtsaantasting
o Aantal betrokken gewrichten
, 4
Mono-articulair: 1 gewricht
Oligo-articulair: 2-4 gewrichten
Poly-articulair: ≥ 5 gewrichten
o Symmetrisch (2 polsen, 2 ellebogen) vs asymmetrisch (knie, schouder,..)
o Lokalisatie betrokken gewrichten
Grote gewrichten : heup, schouder, knie, elleboog
Middelgrote gewrichten: pols, enkel
Kleine gewrichten: kleine hand-of voetgewrichten (PIP, DIP, MCP,…)
o ! Je kan nt altijd afgaan op wat pt vertelt, zelf ook anamnese & KO grondig
opentrekken -> checken of er ook andere gewrichten zijn aangetast
- Atralgie vs artritis
o Artralgie: pijn (mechanisch of inflammatoir) thv gewricht
o Artritis
Klinische ontsteking vh gewricht
Opgezet/gezwollen gewricht (hydrops en/of synovitis)
Evt met roodheid, warmte, fctieverlies
- Profiel v pt: leeftijd, geslacht, comorbiditeiten, medicatie,…
- Extra-articulaire of systemische betrokkenheid?
o Belang v systeemanamnese!!
o Bvb Raynaud, sicca klachten, orale aftose, koorts, frontale hoofdpijn, rash,
vermagering,…
o Vaak bij reumatoide artritis, spondyloartritis, systeemziekten
Belangrijk om deze uit de anamnese te halen, zodat je dan komt tot de synthese
resultaat: DD’s
MECHANISCHE PIJN INFLAMMATOIRE PIJN
Verbetering in rust Verbetering bij bewegen
Startstijfheid: kortdurend (minuten) na bvb Startstijfheid kan aanwezig zijn: verlengd in
lang zitten duur (>> 30min)
-> onafhankelijk v tijdstip vd dag (gn duidelijk
dag/nacht patroon)
Pijn is belastingsgebonden: toename v pijn bij Dominant in ochtend: ’s morgens meest
gebruik v betrokken gewricht uitgesproken pijn (verbetering bij vorderen vd
-> pijn is meer uitgesproken nr het einde vd dag)
dag toe
Ochtendstijfheid vaak aanwezig, beperkte Bijna altijd ochtendstijfheid die langdurg is (>
duur (meestal <30 min) 30 min, meestal meerdere uren)
Meestal nachtelijke component afwezig, In de nacht vnl pijn in tweede deel vd nacht (4
tenzij houdingsgebonden (verbetert als ze à 5h) -> noodzaakt de pt om op te staan &
zich verplaatsen) rond te wandelen (belasting & beweging zorgt
voor verbetering vd klachten)
Typisch: ontwaken tegen 5u, aan dag
beginnen, en tegen 11-12u is de rug los en
kunnen ze functioneren…. Rest vd dag doen
ze wat ze willen want klachten verdwijnen.
EINDE INLEIDING
