Volledige samenvatting
Materieel recht van de Europese unie
Wat is “materieel recht”?
Materieel recht van de EU = al het recht behalve het institutionele en procedurele
recht.
Het gaat extreem ver: alle rechtsregels die van Europees niveau komen.
In dit vak kijken we naar de kern.
Opmerking: er is kritiek op de EU dat ze zich te veel bemoeit met allerlei zaken en
dat bedrijven daardoor te veel voorwaarden moeten naleven.
Wat is de “interne markt”?
= Een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen,
diensten en kapitaal is gewaarborgd, en die een regime omvat dat verzekert dat de
mededinging niet wordt verstoord.
Voorbeelden om het belang van het vak duidelijk te maken
Band met privaatrecht: aankoop van een huis
Er was een regeling van de Vlaamse regering die bepaalde dat als je in bepaalde
zones een huis wilde kopen, je een bepaalde band moest hebben met die
gemeente.
Idee erachter: er waren veel expats (van EU en internationale instellingen) in de
Brusselse rand. Hun loon lag hoog, waardoor huur- en koopprijzen voor de lokale
bevolking te duur werden.
Daarom kwam er een Vlaams decreet dat toeliet om bepaalde eisen te stellen, bv.
een band met de gemeente, zodat de eigen bevolking ook nog een kans kreeg.
Probleem met vrij verkeer van personen: het werd moeilijker voor mensen uit
andere lidstaten om een huis te kopen.
De eerste versie van deze regel werd vernietigd.
In 2022 kwam een nieuwe versie, die door het Grondwettelijk Hof werd bekeken
om te zien of die verenigbaar is met de regels van de interne markt.
Band met strafrecht
Zaak Omega Diamonds
Bij invoer van diamanten moeten bepaalde documenten worden toegevoegd (om
bloeddiamanten te vermijden → oorsprong van diamant moet bekend zijn).
Sommige invoerders hadden documenten vervalst of niet meegestuurd.
Daardoor hing hen een miljardenboete boven het hoofd.
Eén van de advocaten stelde: deze documenten mogen niet, want ze bemoeilijken
het vrije verkeer en de interne markt.
Omdat EU-recht voorrang heeft op nationaal recht, zou de sanctie niet mogen
worden toegepast.
De rechter heeft dit aanvaard.
Band met publiekrecht
Situatie: huwelijk tussen personen van hetzelfde gender wordt in Spanje aanvaard,
maar niet in Roemenië.
Als je verhuist naar Roemenië, kan je je beroepen op het interne marktrecht.
1
, Roemenië moet het huwelijk erkennen als het in een andere lidstaat werd erkend.
Anders wordt het vrije verkeer bemoeilijkt.
Zo heeft internemarktrecht een impact op publiekrecht in Roemenië.
Band met economisch recht
Vennootschappen zoals Airbnb en Uber beïnvloeden economische sectoren
disruptief.
Ze maken het moeilijker voor hotels, taxi’s, enz.
Als je daartegen wil optreden, moet je opletten dat het vrije verkeer niet wordt
beperkt.
Het mag voor vennootschappen niet moeilijker worden om zich te vestigen.
Er kunnen goede redenen zijn om vrij verkeer te beperken, maar men mag niet te
restrictief zijn.
Vennootschappen moeten zich vrij kunnen bewegen binnen de EU.
Band met fiscaal recht
Bij onroerend goed betaal je soms belasting op basis van het KI, wat een voordelig
tarief kan zijn.
Probleem:
o In België → belasting op basis van KI.
o In Frankrijk of Portugal → belasting op basis van werkelijke huurwaarde
(vaak hoger).
HvJ zegt: dit maakt het moeilijker voor Belgen om in het buitenland vastgoed te
kopen.
Vrij verkeer van kapitaal: je moet vrij kunnen investeren in de EU.
Door een belastingstelsel dat buitenlandse investeringen minder aantrekkelijk
maakt, kan de interne markt worden belemmerd.
België zal dus mogelijk de fiscale regeling moeten aanpassen.
Band met sociaal recht
Vrij verkeer van werknemers kan het aantrekkelijker maken voor ondernemingen
om werknemers uit andere lidstaten aan te nemen.
Redenen: minder sociale bescherming, lagere loonverwachtingen, enz.
= Social dumping: interne markt kan ervoor zorgen dat landen met hoge sociale
bescherming minder aantrekkelijk worden.
Praktisch over dit vak
Werkwijze
Vaak vertrekken vanuit primaire bronnen:
o Rechtspraak (HvJ)
o Verdragsbepalingen
o Harmonisatie
Professor geeft rechtsregels → daarna kijken naar evolutie, toepassingsgebied en
interpretatie door HvJ.
Doel
1. Methodologie van interne marktrecht kunnen toepassen op verschillende
concepten en evoluties.
2. Zelf kunnen evalueren en een mening vormen.
2
, o Je kan bv. vinden dat HvJ of EU soms te ver gaat.
Lesmateriaal
Slides
Readers (heel belangrijk, meenemen naar examen)
o Deel 1: wetgeving
o Deel 2: rechtspraak
Extra documenten op Toledo alleen indien nodig.
Er is geen handboek voor dit vak.
Opnames blijven online tot september.
Oefensessies: fysieke aanwezigheid verplicht.
Permanente evaluatie
Je krijgt een casus die je moet oplossen.
Doelen:
o Realistische situaties
o Leerstof inoefenen
o Korter examen + hogere slaagcijfers
Casus: 31 maart om 18u
Indienen: uiterlijk 3 april om 12u
Examen
Op 17 punten
Duur: 3 uur
Casussen + theorie
Essayvragen, eigen inzichten, vergelijkingen
Bij theorievragen moet je een onderbouwde mening geven
3
, 1. INTERNE MARKT: CONTEXT
a. Geschiedenis
De historische oorsprong is een vredesproject.
1945: Europa is verwoest en verdeeld na WO2.
Rechts: Oostblok → landen die samen tot de Sovjetunie behoren.
Links: landen waar veel oorlog was, maar die wel als aparte staten zijn blijven
bestaan.
Probleem: exact dezelfde context als na WO1 → winnaars, verliezers, blokken die zich
herstellen en politieke spanningen.
⇒ Dus: men wilde ervoor zorgen dat de kleine belangen van aparte landen samen werden
gebracht zodat er binnen 30 jaar geen nieuwe oorlog kon ontstaan.
Jean Monnet en Robert Schuman werken het Schumanplan uit.
Schumanverklaring – 9 mei 1950:
Als we de economische belangen van Europese landen samenbrengen, kan er geen
oorlog meer zijn.
Idee:
Als elk land bepaalde goederen produceert en die productie verspreid is, kan geen
enkel land zich afsluiten.
Je kan geen oorlog voeren tegen landen die je economisch nodig hebt.
Voorkomt dat één land alleen wapens, tanks, enz. kan produceren.
Productie van kolen en staal werd opgesplitst.
⇒ Solidariteit in productie maakt oorlog tussen Frankrijk en Duitsland materieel
onmogelijk.
Vergelijking met vandaag:
Rusland kan onafhankelijk produceren → kan oorlog voeren.
Oekraïne is afhankelijk → heeft hulp nodig van NAVO.
Opmerking: dit wordt gezien als een belangrijke reden waarom er binnen Europa geen
oorlogen meer zijn geweest.
⇒ Eerste resultaat: Luxemburg, België, Frankrijk, Italië, Duitsland en Nederland vormen
een unie.
⇒ Vrije circulatie van personen, goederen en arbeid ontstaat.
Daarna volgt de evolutie naar de interne markt.
b. Vrijhandel – concepten
4
Materieel recht van de Europese unie
Wat is “materieel recht”?
Materieel recht van de EU = al het recht behalve het institutionele en procedurele
recht.
Het gaat extreem ver: alle rechtsregels die van Europees niveau komen.
In dit vak kijken we naar de kern.
Opmerking: er is kritiek op de EU dat ze zich te veel bemoeit met allerlei zaken en
dat bedrijven daardoor te veel voorwaarden moeten naleven.
Wat is de “interne markt”?
= Een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen,
diensten en kapitaal is gewaarborgd, en die een regime omvat dat verzekert dat de
mededinging niet wordt verstoord.
Voorbeelden om het belang van het vak duidelijk te maken
Band met privaatrecht: aankoop van een huis
Er was een regeling van de Vlaamse regering die bepaalde dat als je in bepaalde
zones een huis wilde kopen, je een bepaalde band moest hebben met die
gemeente.
Idee erachter: er waren veel expats (van EU en internationale instellingen) in de
Brusselse rand. Hun loon lag hoog, waardoor huur- en koopprijzen voor de lokale
bevolking te duur werden.
Daarom kwam er een Vlaams decreet dat toeliet om bepaalde eisen te stellen, bv.
een band met de gemeente, zodat de eigen bevolking ook nog een kans kreeg.
Probleem met vrij verkeer van personen: het werd moeilijker voor mensen uit
andere lidstaten om een huis te kopen.
De eerste versie van deze regel werd vernietigd.
In 2022 kwam een nieuwe versie, die door het Grondwettelijk Hof werd bekeken
om te zien of die verenigbaar is met de regels van de interne markt.
Band met strafrecht
Zaak Omega Diamonds
Bij invoer van diamanten moeten bepaalde documenten worden toegevoegd (om
bloeddiamanten te vermijden → oorsprong van diamant moet bekend zijn).
Sommige invoerders hadden documenten vervalst of niet meegestuurd.
Daardoor hing hen een miljardenboete boven het hoofd.
Eén van de advocaten stelde: deze documenten mogen niet, want ze bemoeilijken
het vrije verkeer en de interne markt.
Omdat EU-recht voorrang heeft op nationaal recht, zou de sanctie niet mogen
worden toegepast.
De rechter heeft dit aanvaard.
Band met publiekrecht
Situatie: huwelijk tussen personen van hetzelfde gender wordt in Spanje aanvaard,
maar niet in Roemenië.
Als je verhuist naar Roemenië, kan je je beroepen op het interne marktrecht.
1
, Roemenië moet het huwelijk erkennen als het in een andere lidstaat werd erkend.
Anders wordt het vrije verkeer bemoeilijkt.
Zo heeft internemarktrecht een impact op publiekrecht in Roemenië.
Band met economisch recht
Vennootschappen zoals Airbnb en Uber beïnvloeden economische sectoren
disruptief.
Ze maken het moeilijker voor hotels, taxi’s, enz.
Als je daartegen wil optreden, moet je opletten dat het vrije verkeer niet wordt
beperkt.
Het mag voor vennootschappen niet moeilijker worden om zich te vestigen.
Er kunnen goede redenen zijn om vrij verkeer te beperken, maar men mag niet te
restrictief zijn.
Vennootschappen moeten zich vrij kunnen bewegen binnen de EU.
Band met fiscaal recht
Bij onroerend goed betaal je soms belasting op basis van het KI, wat een voordelig
tarief kan zijn.
Probleem:
o In België → belasting op basis van KI.
o In Frankrijk of Portugal → belasting op basis van werkelijke huurwaarde
(vaak hoger).
HvJ zegt: dit maakt het moeilijker voor Belgen om in het buitenland vastgoed te
kopen.
Vrij verkeer van kapitaal: je moet vrij kunnen investeren in de EU.
Door een belastingstelsel dat buitenlandse investeringen minder aantrekkelijk
maakt, kan de interne markt worden belemmerd.
België zal dus mogelijk de fiscale regeling moeten aanpassen.
Band met sociaal recht
Vrij verkeer van werknemers kan het aantrekkelijker maken voor ondernemingen
om werknemers uit andere lidstaten aan te nemen.
Redenen: minder sociale bescherming, lagere loonverwachtingen, enz.
= Social dumping: interne markt kan ervoor zorgen dat landen met hoge sociale
bescherming minder aantrekkelijk worden.
Praktisch over dit vak
Werkwijze
Vaak vertrekken vanuit primaire bronnen:
o Rechtspraak (HvJ)
o Verdragsbepalingen
o Harmonisatie
Professor geeft rechtsregels → daarna kijken naar evolutie, toepassingsgebied en
interpretatie door HvJ.
Doel
1. Methodologie van interne marktrecht kunnen toepassen op verschillende
concepten en evoluties.
2. Zelf kunnen evalueren en een mening vormen.
2
, o Je kan bv. vinden dat HvJ of EU soms te ver gaat.
Lesmateriaal
Slides
Readers (heel belangrijk, meenemen naar examen)
o Deel 1: wetgeving
o Deel 2: rechtspraak
Extra documenten op Toledo alleen indien nodig.
Er is geen handboek voor dit vak.
Opnames blijven online tot september.
Oefensessies: fysieke aanwezigheid verplicht.
Permanente evaluatie
Je krijgt een casus die je moet oplossen.
Doelen:
o Realistische situaties
o Leerstof inoefenen
o Korter examen + hogere slaagcijfers
Casus: 31 maart om 18u
Indienen: uiterlijk 3 april om 12u
Examen
Op 17 punten
Duur: 3 uur
Casussen + theorie
Essayvragen, eigen inzichten, vergelijkingen
Bij theorievragen moet je een onderbouwde mening geven
3
, 1. INTERNE MARKT: CONTEXT
a. Geschiedenis
De historische oorsprong is een vredesproject.
1945: Europa is verwoest en verdeeld na WO2.
Rechts: Oostblok → landen die samen tot de Sovjetunie behoren.
Links: landen waar veel oorlog was, maar die wel als aparte staten zijn blijven
bestaan.
Probleem: exact dezelfde context als na WO1 → winnaars, verliezers, blokken die zich
herstellen en politieke spanningen.
⇒ Dus: men wilde ervoor zorgen dat de kleine belangen van aparte landen samen werden
gebracht zodat er binnen 30 jaar geen nieuwe oorlog kon ontstaan.
Jean Monnet en Robert Schuman werken het Schumanplan uit.
Schumanverklaring – 9 mei 1950:
Als we de economische belangen van Europese landen samenbrengen, kan er geen
oorlog meer zijn.
Idee:
Als elk land bepaalde goederen produceert en die productie verspreid is, kan geen
enkel land zich afsluiten.
Je kan geen oorlog voeren tegen landen die je economisch nodig hebt.
Voorkomt dat één land alleen wapens, tanks, enz. kan produceren.
Productie van kolen en staal werd opgesplitst.
⇒ Solidariteit in productie maakt oorlog tussen Frankrijk en Duitsland materieel
onmogelijk.
Vergelijking met vandaag:
Rusland kan onafhankelijk produceren → kan oorlog voeren.
Oekraïne is afhankelijk → heeft hulp nodig van NAVO.
Opmerking: dit wordt gezien als een belangrijke reden waarom er binnen Europa geen
oorlogen meer zijn geweest.
⇒ Eerste resultaat: Luxemburg, België, Frankrijk, Italië, Duitsland en Nederland vormen
een unie.
⇒ Vrije circulatie van personen, goederen en arbeid ontstaat.
Daarna volgt de evolutie naar de interne markt.
b. Vrijhandel – concepten
4
