Samenvatting - Sociale zekerheidsrecht (V5F283)

INHOUD

DEEL 1: INLEIDING

HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIALE ZEKERHEID?
HOOFDSTUK 2: THEORETISCHE ONDERBOUW VAN DE BELGISCHE SOCIALE ZEKERHEID
HOOFDSTUK 3: DE VERSCHILLENDE STELSELS VAN DE SOCIALE ZEKERHEID
HOOFDSTUK 4: SOCIALE ZEKERHEIDSREGELING VOOR WERKNEMERS
HOOFDSTUK 5: HET HANDVEST VAN DE SOCIALE VERZEKERDE
HOOFDSTUK 6: VERPLICHTINGEN VAN DE WERKGEVER

DEEL 2: SOCIALE ZEKERHEID VOOR WERKNEMERS – DE SECTOREN

HOOFDSTUK 1: GEZINSBIJSLAGEN
HOOFDSTUK 2: ZIEKTE- EN INVALIDITEITSVERZEKERING
HOOFDSTUK 3: ARBEIDSONGEVALLEN
HOOFDSTUK 4: BEROEPSZIEKTEN
HOOFDSTUK 5: WERKLOOSHEID
HOOFDSTUK 6: PENSIOENEN
HOOFDSTUK 7: JAARLIJKSE VAKANTIE

DEEL 3: DE SOCIALE ZEKERHEID VAN DE ZELFSTANDIGEN

HOOFDSTUK 1: OP WIE IS DE WETGEVING VAN TOEPASSING?
HOOFDSTUK 2: PLICHTEN VAN DE ZELFSTANDIGE
HOOFDSTUK 3: ADMINISTRATIEVE ORGANISATIE
HOOFDSTUK 4: DE SOCIALE VOORDELEN VAN DE ZELFSTANDIGE

DEEL 4: SOCIALE BIJSTAND

HOOFDSTUK 1: DOELSTELLING EN KENMERKEN
HOOFDSTUK 2: MAATSCHAPPELIJKE INTEGRATIE – LEEFLOON
HOOFDSTUK 3: MAATSCHAPPELIJKE DIENSTVERLENING
HOOFDSTUK 4: INKOMENSGARANTIE VOOR OUDEREN (IGO)
HOOFDSTUK 5: GEWAARBORGDE GEZINSBIJSLAG
HOOFDSTUK 6: TEGEMOETKOMINGEN AAN PERSONEN MET EEN HANDICAP




sociale zekerheidsrecht 1

,DEEL 1: INLEIDING

sociaal recht

 arbeidsrecht = het geheel van rechtsregels die de verhoudingen regelt tussen de werknemers en werkgevers,
zowel individueel als collectief
 sociale zekerheidsrecht = omvat de maatregelen waardoor aan de werknemers, overheidspersoneel en
zelfstandigen de mogelijkheid wordt gegeven om in alle omstandigheden in hun levensonderhoud te voorzien

HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIALE ZEKERHEID?

 sociale zekerheid = het geheel van voorzieningen met als doel aan alle burgers op elk moment van hun leven
een inkomen te waarborgen dat hen een menswaardig bestaan garandeert, wanneer zich een sociaal risico
voordoet
 solidariteit binnen de sociale zekerheid is gewaarborgd
o werkenden betalen (voor niet-werkenden of begunstigden) in verhouding tot het loon (%)
o financiering gebeurt grotendeels door gemeenschap
o vakbonden, ziekenfondsen en werkgeversorganisaties beslissen mee over verschillende aspecten
van het systeem
 verschuiving
o individuele risico’s worden opgevangen door de organisatie van een collectief vangnet, dat door
middel van solidariteit gefinancierd wordt
 afzonderlijke regelingen voor werknemers, zelfstandigen en ambtenaren


1. DE ‘SOCIALE VERZEKERINGEN’
 7 takken
o ouderdoms- en overlevingspensioenen
o werkloosheid
o arbeidsongevallenverzekering
o beroepsziektenverzekering
o gezinsbijslag
 sinds 2014 Vlaams niveau in plaats van Federaal niveau
o ziekte- en invaliditeitsverzekering
o jaarlijkse vakantie
 arbeider: 1x groter pakket vakantiegeld betaald door vakantiekas via RSZ
 bediende: 1x doorbetaald + 1x vakantiegeld betaald door werkgever
 doel
o ondervangen van financiële gevolgen van arbeidsgerelateerde sociale risico’s en daarbij zoveel
mogelijk de verworven levensstandaard te waarborgen
 aantasting bestaanszekerheid door sociaal risico’s à hoe inkomen waarborgen?
o verlies arbeidsinkomen (inkomen ↓) à vervangingsinkomen
 vb. arbeidsongeval, (beroeps)ziekte, werkloos, vakantie, pensioen …
o bijkomende kosten (uitgaven ↑) à aanvullend inkomen
 vb. arbeidsongeval, (beroeps)ziekte, vakantie, kinderen …
 verplicht




sociale zekerheidsrecht 2

,2. DE SOCIALE BIJSTAND
 wanneer men onvrijwillig NIET over een beroepsinkomen beschikt à bijstandsuitkering
 residuaire stelsels van de sociale zekerheid (geen inkomen én geen uitkering sociale zekerheid)
o maatschappelijke integratie-leefloon
o maatschappelijke dienstverlening
 vb. voedselhulp, juridische bijstand
o inkomensgarantie voor ouderen (+65-plussers)
o tegemoetkoming aan personen met handicap
 geld komt van belastingen

HOOFDSTUK 2: THEORETISCHE ONDERBOUW VAN DE BELGISCHE SOCIALE ZEKERHEID


1. THEORIEËN

1.1. BISMARCK
 enkel voor werkenden
 solidariteit onder werkenden (% loon)
 uitkering in verhouding tot loon
 vb. sociale zekerheid: werkloosuitkering, pensioen, ziekte-uitkering

1.2. BEVERIGDE
 iedereen uitkering
 enkel overheidsinbreng
 gelijke uitkering voor iedereen
 vb. sociale bijstand: leefloon, inkomensgarantie voor ouderen

1.3 DE BELGISCHE SOCIALE ZEKERHEID EN SOCIALE BIJSTAND
 combinatie van beide theorieën
 vb. gezinsbijslagen, ziektekostenverzekering

HOOFDSTUK 3: DE VERSCHILLENDE STELSELS VAN DE SOCIALE ZEKERHEID

 stelsels van sociale zekerheid
o stelsel der loontrekkenden
 werknemer is verbonden met werkgever door arbeidsovereenkomst
 grootste groep
 + aanvullend sociale zekerheid of bestaanszekerheid
o zelfstandigenstelsel
 zelfstandige is iemand die een beroepsactiviteit uitoefent zonder te zijn aangeworden
met een arbeidscontract of statuut
 later rechter en minder rechten (zie deel 3)
o ambtenarenstelsel
 ambtenaar is iemand die onderworpen is aan het statuut van de openbare dienst
 personeel van plaatselijke en provinciale overheden: RSZ
 personeel van andere overheden: overheid zelf




sociale zekerheidsrecht 3

, HOOFDSTUK 4: SOCIALE ZEKERHEIDSREGELING VOOR WERKNEMERS


1. TOEPASSINGSGEBIED
 openbare orde
o niet afwijkbaar
o wet heeft voorrang op de wil van de partijen

1.2. TERRITORIAAL TOEPASSINGSGEBIED
 plaats van arbeid in België
én
 vestiging van werkgever in België of filiaal

1.2. PERSONEEL TOEPASSINGSGEBIED

1.2.1. BESTAAN VAN EEN ARBEIDSOVEREENKOMST

o arbeidsovereenkomst: arbeid, loon en gezag

1.2.2. UITBREIDINGEN, BEPERKINGEN EN UITSLUITINGEN

1.2.2.1. UITBREIDINGEN

 geen arbeidsovereenkomst, wel loon en gezag
 vb. vervoerders van goederen, taxibestuurders, huisarbeiders, artistieke jobs

1.2.2.2. BEPERKINGEN

 wel arbeidsovereenkomst, loon en gezag
 vallen niet onder regeling voor jaarlijkse vakantie van werknemers
 vb. Contractuelen in overheidsdienst, betaalde sportbeoefenaars en erkende onthaalouders

1.2.2.3. UITSLUITINGEN

 volledig uitgesloten
 bijkomstige betrekkingen
 vb. Vrijwillige brandweerliezen, sociaal-culturele sector (monitoren van sportkampen, bewakers van
vakantiekolonies...)

1.2.2.4. STUDENTENARBEID

 studentencontract
o voltijds student
 niet meer voltijds leerplichtig
 maximum gedurende 12 maanden (ononderbroken bij dezelfde werkgever)
-> volgend jaar risico op voltijds contract
 studentencontract
o deeltijds student
 enkel tijdens schoolvakanties (tenzij bij andere werkgever in het jaar)
 solidariteitsbijdrage
o 8,13 % (5,42 % werkgever ipv 25.33% en 2,71 % werknemer ipv 13.07% )




sociale zekerheidsrecht 4