Samenvatting - Individueel Arbeidsrecht

ARBEIDSRECHT
DEEL 1: VOORWOORD

HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIAAL RECHT?
HOOFDSTUK 2: HISTORIEK VAN HET INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT

DEEL 2: INLEIDING

HOOFDSTUK 1: TOEPASSINGSGEBIED
HOOFDSTUK 2: ANDERE STELSELS
HOOFDSTUK 3: HANDHAVING VAN HET SOCIAAL RECHT
HOOFDSTUK 4: BRONNEN VAN HET ARBEIDSRECHT

DEEL 3: INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT

HOOFDSTUK 1: DE AANWERVING
HOOFDSTUK 2: DE ARBEIDSOVEREENKOMST
HOOFDSTUK 3: SOORTEN ARBEIDSOVEREENKOMSTEN
HOOFDSTUK 4: RECHTEN EN VERPLICHTINGEN VAN DE PARTIJEN
HOOFDSTUK 5: SCHORSING VAN DE UITVOERING VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST
HOOFDSTUK 6: EINDE VAN DE ARBEIDSOVEREENKOMST




1

,DEEL 1: VOORWOORD

HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIAAL RECHT?

 sociaal recht = een breed rechtsgebied dat de juridische normen en principes omvat die betrekking hadden
op de bescherming van sociale rechten en de regulering van arbeidsverhoudingen
 doel
o evenwicht te creëren tussen de belangen van werknemers en werkgevers
o waarborgen sociale rechtvaardigheid
o waarborgen economische zekerheid
 opdeling
o arbeidsrecht
 individueel arbeidsrecht
 collectief arbeidsrecht
o sociale zekerheidsrecht
 elke tak speelt een cruciale rol in het waarborgen van een eerlijke en evenwichtige arbeidsmarkt en het
bieden van sociale zekerheid


1. INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT
 individueel arbeidsrecht regelt de rechtsverhouding tussen een individuele werknemer en zijn werkgever
 doel
o bescherming van de individuele werknemer tegen misbruik
o waarborgen van een eerlijk en rechtvaardig arbeidsklimaat
 onderdelen
o arbeidsovereenkomsten
 regels die de voorwaarden van de arbeidsovereenkomst bepalen, zoals duur, functie
o loon- en arbeidsvoorwaarden
 bepalingen over minimumloon, uitkeringen bij ziekte en andere arbeidsvoorwaarden
o ontslagbescherming
 wetgeving die werknemers beschermt tegen onrechtmatig ontslag en die procedurele
waarborgen biedt


2. COLLECTIEF ARBEIDSRECHT
 collectief arbeidsrecht richt zich op de collectieve relaties tussen werkgevers en werknemers, vaak
georganiseerd via vakbonden en werkgeversorganisaties
 taken
o regelen onderhandelingen
o maken van afspraken op een groepsniveau
o waarborgen van rechten en plichten van vakbonden

 onderdelen
o vakbonden en onderhandelingen
 regelgeving rond de oprichting, werking en rechten van vakbonden, evenals de
procedures voor collectieve onderhandelingen
o collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO’s)
 overeenkomsten die door vakbonden en werkgevers worden afgesloten en die de
arbeidsvoorwaarden op sectoraal of bedrijfsniveau vastleggen



2

, o stakingsrecht
 regelgeving omtrent het recht om werknemers om te staken en de procedures die daarbij
moeten worden opgelegd


3. SOCIALE ZEKERHEIDSRECHT
 sociale zekerheidsrecht betreft de regels en systemen die bedoeld zin om werknemers en hun gezinnen te
beschermen tegen inkomensverlies door ziekte, werkloosheid, ouderdom of andere risicosituaties
 voorziening in financiële steun en sociale voorzieningen voor personen die tijdelijk of permanent niet
kunnen werken
 onderdelen
o werkloosheidsverzekering
 uitkeringen en steunmaatregelen voor werknemers die hun baan verliezen
o ziekte- en invaliditeitsverzekering
 verzekeringen die financiële bijstand bieden bij ziekte of arbeidsongeschiktheid
o pensioenstelsel
 regels en voorzieningen voor pensioenen en ouderdomsvoorzieningen




3

, HOOFDSTUK 2: HISTORIEK VAN HET INDIVIDUEEL ARBEIDSRECHT


1. PERIODE KORT VOOR DE FRANSE REVOLUTIE TOT DE INDUSTRIALISERING
 ambachten en gilden
o controle toegang tot beroep, opleiding en kwaliteit van producten
o mondelinge arbeidsoverkomsten gebaseerd op tradities en lokale gebruiken
o sterke reglementering: onmogelijke opklimming van werkman tot meester
 Franse Revolutie (1789 – 1799)
o Wet le Chapelier en de Allarde wet (1791)
 afschaffing gilden en ambachten: vrije toegang tot beroep
 maar ook: verbod op vereniging (vakbonden en stakingsacties)
 -> arbeiders weinig middelen om rechten te verdedigen
 economisch liberalisme Adam Smit: geen overheidsinmenging
 cijnskiesrecht


2. 19DE EEUW: DE OPKOMST VAN DE ARBEIDSBEWEGING
 vanaf industrialisering
o werkgever en werknemer regelen volledig vrij de arbeidsverhoudingen
o ontstaan specifieke risico’s (arbeidsongevallen, beroepsziekten, werkloosheid)
o armoede wordt een samenlevingsprobleem (wegvallen sociale structuren)
o zware onlusten  groeiend bewustzijn van noodzaak wettelijke bescherming voor werknemers
o 1886: eerste beschermingswetten voor vrouwen en kinderen in fabrieken
 beperking arbeidstijd
 minimumleeftijd
 1889: verbod op nachtarbeid


3. BEGIN 20STE EEUW: CONSOLIDATIE EN UITBREIDING VAN DE WETGEVING
 introductie 8u-werkdagen en 48u werkweek
 eerste arbeidsovereenkomstenwet met aandacht voor ontslagbescherming


4. NA WOII: MODERNISERING EN SOCIALE BESCHERMING
 1944: Sociaal Pact
o sleutelmoment in Belgische sociale geschiedenis
o gedurende WOII
o beginselen
 wederzijdse erkenning werkgevers- en werknemersorganisaties
 gemeenschappelijk doel nastreven: dankzij economische voorspoed,
levensomstandigheden van de bevolking verbeteren
 goede gang van zaken in de ondernemingen
 billijke verdeling van inkomen
 collectieve onderhandelingen
 institutionaliseren sociale zekerheid
o stelselmatig verdere uitbouw van de sociale zekerheid
o leidt tot oprichting van Nationale Arbeidraad en Centrale Raad voor het Bedrijfsleven




4