Preventie en maatschappelijke aspecten
Hoofdstuk 5: voeding & mondgezondheid
1. Algemene principes van gezonde voeding
Voeding speelt een cruciale rol in onze algemene en orale gezondheid. De relatie
tussen wat we eten en onze mondgezondheid moet altijd bekeken worden binnen
een ruimer gezondheidskader. Ongezonde eetpatronen leiden niet alleen tot
lokale problemen in de mond, maar verhogen ook het risico op obesitas,
diabetes, hart- en vaatziekten en kanker. Bovendien zorgen deze eetpatronen
voor verminderde weerstand en meer ontstekingen in het hele lichaam.
Impact start reeds vanaf jonge leeftijd 👶
Eetgewoonten worden vroeg aangeleerd
Kindertijd bepaalt risico later in het leven
Voorbeeld: de consumptie van suikers en frisdrank kunnen cariës maar ook
obesitas/diabetes veroorzaken.
Kernboodschap:
Preventie begint al tijdens de zwangerschap en peutertijd. Hier ligt een
belangrijke rol weggelegd voor de tandarts en mondzorgverlener in educatie en
begeleiding.
Verschillende vetten
• Verzadigde vetten → rood vlees, kaas, boter → LDL verhoging,
hartziekterisico
• Transvetten → fastfood, gebak → LDL verhoging, HDL verlaging, zeer
ongezond
• Onverzadigde vetten
• Mono- (Ω-9) → olijfolie, avocado, noten → verlagen LDL, goed
voor hart
• Poly- (Ω-3, Ω-6) → vis, walnoten, lijnzaad →
ontstekingsremmend, hersenfunctie
Omega-3 vetzuren → zalm, chiazaad → essentieel voor hersenen
& hart
Suiker
De effecten van suiker op onze gezondheid:
Tandheelkunde: tandbederf (cariës), tandziekten
Metabool: obesitas, diabetes, hyperglycemie, leververvetting
Hart & vaten: verhoging cholesterol & triglyceriden, atherosclerose,
coronair lijden
Hersenen & zenuwstelsel: Alzheimer, hyperactiviteit, depressie, angst,
migraine
Immuunsysteem: onderdrukking afweer, candida-overgroei
, Overige: nierziekte, galstenen, hormonale verstoring, kanker
2. Impact van voeding om mondgezondheid : algemene
effecten
A. Cranio-faciale ontwikkeling
= aanleg en groei van de schedel en gelaat
Peri-conceptueel / voor zwangerschap:
• Foliumzuur ≥400 µg/dag → risico op gespleten lip ± gehemelte met
1/3 daalt
• Dieet rijk aan groenten & fruit → bijkomende bescherming
Tijdens zwangerschap en in vroege levensjaren:
• Malnutritie (= onevenwichtige voeding) → invloed op groei &
ontwikkeling craniofaciaal complex
• Vitamines (A, B, C, D) en proteïnen → essentieel voor gebitsvorming
B. Ontwikkeling (vorming) gebitselementen
Gebitsontwikkeling is een ingewikkeld proces dat loopt van de embryonale fase
tot de eruptie van de tanden. Verschillende nutriënten spelen hierbij een cruciale
rol:
⚠️ Malnutritie defecte mineralisatie, vertraagde eruptie, verhoogde
cariësgevoeligheid
C. Orale infecties
- Parodontale infecties: verstoorde immuunrespons bij slechte voeding,
tekort aan vitamine C en proteïnen kan leiden tot vertraagde wondheling,
wat de problemen kan verergeren.
- Schimmelinfecties: bij ondervoede of immuungecompromitteerde
patiënten zien we vaker candida-overgroei en andere schimmelinfecties.
- Mucosale infecties: deficiënties (in ijzer, foliumzuur en vitamine B12)
kunnen leiden tot ontstekingen van de tong (glossitis) en het
mondslijmvlies (stomatitis).
D. Scheurbuik (door vitamine C-deficiëntie)
Hoofdstuk 5: voeding & mondgezondheid
1. Algemene principes van gezonde voeding
Voeding speelt een cruciale rol in onze algemene en orale gezondheid. De relatie
tussen wat we eten en onze mondgezondheid moet altijd bekeken worden binnen
een ruimer gezondheidskader. Ongezonde eetpatronen leiden niet alleen tot
lokale problemen in de mond, maar verhogen ook het risico op obesitas,
diabetes, hart- en vaatziekten en kanker. Bovendien zorgen deze eetpatronen
voor verminderde weerstand en meer ontstekingen in het hele lichaam.
Impact start reeds vanaf jonge leeftijd 👶
Eetgewoonten worden vroeg aangeleerd
Kindertijd bepaalt risico later in het leven
Voorbeeld: de consumptie van suikers en frisdrank kunnen cariës maar ook
obesitas/diabetes veroorzaken.
Kernboodschap:
Preventie begint al tijdens de zwangerschap en peutertijd. Hier ligt een
belangrijke rol weggelegd voor de tandarts en mondzorgverlener in educatie en
begeleiding.
Verschillende vetten
• Verzadigde vetten → rood vlees, kaas, boter → LDL verhoging,
hartziekterisico
• Transvetten → fastfood, gebak → LDL verhoging, HDL verlaging, zeer
ongezond
• Onverzadigde vetten
• Mono- (Ω-9) → olijfolie, avocado, noten → verlagen LDL, goed
voor hart
• Poly- (Ω-3, Ω-6) → vis, walnoten, lijnzaad →
ontstekingsremmend, hersenfunctie
Omega-3 vetzuren → zalm, chiazaad → essentieel voor hersenen
& hart
Suiker
De effecten van suiker op onze gezondheid:
Tandheelkunde: tandbederf (cariës), tandziekten
Metabool: obesitas, diabetes, hyperglycemie, leververvetting
Hart & vaten: verhoging cholesterol & triglyceriden, atherosclerose,
coronair lijden
Hersenen & zenuwstelsel: Alzheimer, hyperactiviteit, depressie, angst,
migraine
Immuunsysteem: onderdrukking afweer, candida-overgroei
, Overige: nierziekte, galstenen, hormonale verstoring, kanker
2. Impact van voeding om mondgezondheid : algemene
effecten
A. Cranio-faciale ontwikkeling
= aanleg en groei van de schedel en gelaat
Peri-conceptueel / voor zwangerschap:
• Foliumzuur ≥400 µg/dag → risico op gespleten lip ± gehemelte met
1/3 daalt
• Dieet rijk aan groenten & fruit → bijkomende bescherming
Tijdens zwangerschap en in vroege levensjaren:
• Malnutritie (= onevenwichtige voeding) → invloed op groei &
ontwikkeling craniofaciaal complex
• Vitamines (A, B, C, D) en proteïnen → essentieel voor gebitsvorming
B. Ontwikkeling (vorming) gebitselementen
Gebitsontwikkeling is een ingewikkeld proces dat loopt van de embryonale fase
tot de eruptie van de tanden. Verschillende nutriënten spelen hierbij een cruciale
rol:
⚠️ Malnutritie defecte mineralisatie, vertraagde eruptie, verhoogde
cariësgevoeligheid
C. Orale infecties
- Parodontale infecties: verstoorde immuunrespons bij slechte voeding,
tekort aan vitamine C en proteïnen kan leiden tot vertraagde wondheling,
wat de problemen kan verergeren.
- Schimmelinfecties: bij ondervoede of immuungecompromitteerde
patiënten zien we vaker candida-overgroei en andere schimmelinfecties.
- Mucosale infecties: deficiënties (in ijzer, foliumzuur en vitamine B12)
kunnen leiden tot ontstekingen van de tong (glossitis) en het
mondslijmvlies (stomatitis).
D. Scheurbuik (door vitamine C-deficiëntie)
