, ECG - R. Willems
Inleiding
Van actiepotentiaal tot ECG
De actiepotentiaal
• Actiepotentiaal uit verschillende fases:
—> Fase 0: snelle depolarisatie, Na instroom
—> Fase 1: vroege repolarisatie, transient uitwaartse K stroom
—> Fase 2: plateaufase, instroom van Ca ionen en Ca geinduceerde vrijstelling Ca ionen uit SR
—> Fase 3: repolarisatie, uitstroom K ionen
—> Fase 4: spontane trage depolarisatie, pacemakercurrent (If)
• Verschillende celtypes hebben verschillende AP
—> Nodale weefsels (sinus/AV knoop) hebben trage fase 0 en meer ontwikkelde fase 4 (cellen hebben voor
depolarisatie Ca instroom)
—> Atria’s hebben kortere en driehoekigere AP (korte fase 2)
—> Ventrikels hebben lange fase 2
Van AP naar ECG
• AP = reflectie van elektrische activiteit op cellulair niveau
—> Elektrische activiteit —> elektrisch veld met meetbare
potentiaalverschillen —> activeringsfront weergeven als een vector
• ECG opgenomen met galvanometer tussen 2 meetpunten —>
versterkt, gefilterd en opgeschreven
—> Lijn die 2 elektrodes verbindt = as van de afleiding
—> Bipolaire afleidingen: positieve en negatieve elektrode in elektrisch veld
—> Unipolaire afleidingen: negatieve elektrode op nulpotentiaal, gemeten
op positieve elektrode
• ECG = weergave van resulterende vector in de tijd aan oppervlakte van lichaam in
verschillende afleidingen
• Introductie van ECG: driehoek van Einthoven met 4 assumpties
1. Aanhechting RA, LA en LB vormen gelijkzijdige driehoek
2. Elektrische krachten door hart op elk ogenblik kunnen voorgesteld w door resulterende
vector door centrum van driehoek
3. Lichaam gedraagt zich als homogene volumeconductor
4. Standaardafleidingen gevormd door elektrodes te plaatsen op hoekpunten driehoek
registreren potentiaalveranderingen in frontale vlak van lichaam
=> ECG wiskundig te benaderen: afleiding I (LA-RA) + afleiding III (LB-LA) = afleiding II (LB-RA)
• Op elk ogenblik tijdens hartcyclus moet som van potentialen aan RA, LA en LB = 0 (wet van Kirchoff)
—> Dit 0 punt gebruikt voor meten unipolaire afliedinge in frontale vlak: VR, VL en VF (Wilson) + aVR, aVL en aVF (augmented, Goldberger)
, Afleidingen
• Hart-as ligt naar L voor, RA en RV liggen meer vooraan
• Voor standaard ECG 12 afleidingen: 6 in frontale vlak (3 bi- en 3 unipolaire) en 6 in horizontale vlak
—> Frontale vlak: RA (rood), LA (geel), LB (groen), RB (zwart)
—> Horizontale vlak: precordiale elektrodes V1-V6
• Verschillende afleidingen geven info over verschillende regio’s van hart:
• Indien nodig extra afleidingen in horizontale vlak:
—> V3R-V6R: symmetrisch tov V3-V6, info over RV
—> V7-V8: achterste axillaire en midscapulaire lijn op niveau V4,
info over posterolaterale wand LV
Terminologie
• Verschillende deflecties op ECG:
—> P top: atriale activiteit
—> PR-interval: vertraging in AV knoop (begin P tot begin QRS)
—> QRS complex: ventriculaire depolarisatie
—> J-punt: overgang van QRS naar ST
—> ST-segment: tussen depolarisatie en repolarisatie
—> T top: ventriculaire repolarisatie
—> QT interval (begin QRS tot einde T)
—> U golf: golf volgend op T top, onduidelijke origine
Registratie
• Standaard ijking van 1 mV per cm (1 mm = 0.1 mV) en registratiesnelheid van 25 mm/sec
—> 1 grote onderverdeling is 200 ms, 1 kleine is 40 ms
—> Hogere snelheden voor meer detail
• Hartfrequentie makkelijk te berekenen: 300/#grote vakjes (enkel bij regelmatige ritmes)
• Als bij ECG golvende/geknikte basislijn: spierspanning pt, bewegingen pt, slecht contact, tractie op kabels, losse koppeling elektrode/kabel
• Als hoogfrequentie ruis: 50 Hz elektrische interferentie, spiertremor pt
—> Als problemen op alle afleidingen = centraal probleem (aan toestel/pt)
—> Als probleem op specifieke afleiding = lokaal probleem, elektrode nakijken
Indicatie
• Voor beoordeling: HF, HR, elektrische geleiding hart, ischemie, hypertrofie, invloed medicatie, invloed elektrolietstoornissen
• Indicaties ook:
—> Klachten: thoracale pijn, dyspnee, hartkloppingen, flauwvallen
—> Zonder klachten: familiale plotse dood, sport op competitief niveau, medicatie (amfetamines, QT verlengende medicatie, vertragende
medicatie), pre-operatief bij hoog risico
—> Bij afwijkingen op KO: hypertensie, hartfalen, geruisen
• ECG nog gebruikt bij: cycloergometrie/ergospirometrie (ECG tijdens inspanning), holter- en eventrecording (beperkt aantal afleidingen
voor lange termijn), signal averaged ECG (lage potentiale ECG) en ECG triggering bij beeldvorming (CT, nucleaire gnk)
Het ECG protocol
• Vaste systematiek: ritme - frequentie - QRS as - QRS morfologie - ST segment - T morfologie + QT tijd
Inleiding
Van actiepotentiaal tot ECG
De actiepotentiaal
• Actiepotentiaal uit verschillende fases:
—> Fase 0: snelle depolarisatie, Na instroom
—> Fase 1: vroege repolarisatie, transient uitwaartse K stroom
—> Fase 2: plateaufase, instroom van Ca ionen en Ca geinduceerde vrijstelling Ca ionen uit SR
—> Fase 3: repolarisatie, uitstroom K ionen
—> Fase 4: spontane trage depolarisatie, pacemakercurrent (If)
• Verschillende celtypes hebben verschillende AP
—> Nodale weefsels (sinus/AV knoop) hebben trage fase 0 en meer ontwikkelde fase 4 (cellen hebben voor
depolarisatie Ca instroom)
—> Atria’s hebben kortere en driehoekigere AP (korte fase 2)
—> Ventrikels hebben lange fase 2
Van AP naar ECG
• AP = reflectie van elektrische activiteit op cellulair niveau
—> Elektrische activiteit —> elektrisch veld met meetbare
potentiaalverschillen —> activeringsfront weergeven als een vector
• ECG opgenomen met galvanometer tussen 2 meetpunten —>
versterkt, gefilterd en opgeschreven
—> Lijn die 2 elektrodes verbindt = as van de afleiding
—> Bipolaire afleidingen: positieve en negatieve elektrode in elektrisch veld
—> Unipolaire afleidingen: negatieve elektrode op nulpotentiaal, gemeten
op positieve elektrode
• ECG = weergave van resulterende vector in de tijd aan oppervlakte van lichaam in
verschillende afleidingen
• Introductie van ECG: driehoek van Einthoven met 4 assumpties
1. Aanhechting RA, LA en LB vormen gelijkzijdige driehoek
2. Elektrische krachten door hart op elk ogenblik kunnen voorgesteld w door resulterende
vector door centrum van driehoek
3. Lichaam gedraagt zich als homogene volumeconductor
4. Standaardafleidingen gevormd door elektrodes te plaatsen op hoekpunten driehoek
registreren potentiaalveranderingen in frontale vlak van lichaam
=> ECG wiskundig te benaderen: afleiding I (LA-RA) + afleiding III (LB-LA) = afleiding II (LB-RA)
• Op elk ogenblik tijdens hartcyclus moet som van potentialen aan RA, LA en LB = 0 (wet van Kirchoff)
—> Dit 0 punt gebruikt voor meten unipolaire afliedinge in frontale vlak: VR, VL en VF (Wilson) + aVR, aVL en aVF (augmented, Goldberger)
, Afleidingen
• Hart-as ligt naar L voor, RA en RV liggen meer vooraan
• Voor standaard ECG 12 afleidingen: 6 in frontale vlak (3 bi- en 3 unipolaire) en 6 in horizontale vlak
—> Frontale vlak: RA (rood), LA (geel), LB (groen), RB (zwart)
—> Horizontale vlak: precordiale elektrodes V1-V6
• Verschillende afleidingen geven info over verschillende regio’s van hart:
• Indien nodig extra afleidingen in horizontale vlak:
—> V3R-V6R: symmetrisch tov V3-V6, info over RV
—> V7-V8: achterste axillaire en midscapulaire lijn op niveau V4,
info over posterolaterale wand LV
Terminologie
• Verschillende deflecties op ECG:
—> P top: atriale activiteit
—> PR-interval: vertraging in AV knoop (begin P tot begin QRS)
—> QRS complex: ventriculaire depolarisatie
—> J-punt: overgang van QRS naar ST
—> ST-segment: tussen depolarisatie en repolarisatie
—> T top: ventriculaire repolarisatie
—> QT interval (begin QRS tot einde T)
—> U golf: golf volgend op T top, onduidelijke origine
Registratie
• Standaard ijking van 1 mV per cm (1 mm = 0.1 mV) en registratiesnelheid van 25 mm/sec
—> 1 grote onderverdeling is 200 ms, 1 kleine is 40 ms
—> Hogere snelheden voor meer detail
• Hartfrequentie makkelijk te berekenen: 300/#grote vakjes (enkel bij regelmatige ritmes)
• Als bij ECG golvende/geknikte basislijn: spierspanning pt, bewegingen pt, slecht contact, tractie op kabels, losse koppeling elektrode/kabel
• Als hoogfrequentie ruis: 50 Hz elektrische interferentie, spiertremor pt
—> Als problemen op alle afleidingen = centraal probleem (aan toestel/pt)
—> Als probleem op specifieke afleiding = lokaal probleem, elektrode nakijken
Indicatie
• Voor beoordeling: HF, HR, elektrische geleiding hart, ischemie, hypertrofie, invloed medicatie, invloed elektrolietstoornissen
• Indicaties ook:
—> Klachten: thoracale pijn, dyspnee, hartkloppingen, flauwvallen
—> Zonder klachten: familiale plotse dood, sport op competitief niveau, medicatie (amfetamines, QT verlengende medicatie, vertragende
medicatie), pre-operatief bij hoog risico
—> Bij afwijkingen op KO: hypertensie, hartfalen, geruisen
• ECG nog gebruikt bij: cycloergometrie/ergospirometrie (ECG tijdens inspanning), holter- en eventrecording (beperkt aantal afleidingen
voor lange termijn), signal averaged ECG (lage potentiale ECG) en ECG triggering bij beeldvorming (CT, nucleaire gnk)
Het ECG protocol
• Vaste systematiek: ritme - frequentie - QRS as - QRS morfologie - ST segment - T morfologie + QT tijd
