Samenvatting College aantekeningen - les 1 historiografie van de kunstwetenschappen

HISTORIOGRAFIE VD
KUNSTWETENSCHAPPEN (2025-2026)
Inhoud
1 Inleiding & situering van het vakgebied...........................................................................2
1.1 Geschiedenis van de kunsten in de geesteswetenschappen/ ‘liberal arts’.................3
1.1.1 Roger Scruton...................................................................................................... 3
1.1.2 Centrale vraagstelling.......................................................................................... 3
1.1.3 Hoge kunst? Lage kunst?.....................................................................................3
1.2 Historiografie in de opleiding kunstwetenschappen...................................................4
1.3 Situering vd problemen en aanpak vd ges vd kunsten..............................................4
1.3.1 Kenneth Clark: Civilisation (1969)........................................................................4
1.3.2 Music of Man........................................................................................................ 5

, Historiografie: notities les 1 (09/02/2026)

1 INLEIDING & SITUERING VAN HET VAKGEBIED
 Prof: Francis Maes
 Syllabus (Ufora)
 3 verplichte lectuur (wordt ook op examen getest)
o 1e bron = boekje Hegel (aan te kopen)
o 2 andere teksten (Ufora)
o Kan via inhoudelijke vraag (bv.: ‘Auteur A zegt dit, wat bedoelt hij
daarmee?’)
 Actualiteit: sterk aanbevolen om teksten eens te bekijken
 bonuspunten op examen te verdienen als je laat merken dat je deze gelezen
hebt

 Wat?
o Historiografie = studie vd geschiedschrijving
o Vakgebied: hoe gaan we dit doen?
o ‘History of art history’ (geschiedenis van de kunsten)

 Historiografie als discipline wil antwoord geven op besef dat gn enkele vorm van
geschiedschrijving volkomen objectief kan zijn
o Gaat daarnaast ook denkproces onderzoeken
 Gaat proces geschiedschrijving controleren op uitgangspunten,
waarden, voordelen
 altijd ergens wel een subjectief deeltje in geschiedschrijving
o Kan bevrijdende invloed hebben op intellectuele werk
 Hoe beter we begrijpen wat we doen  hoe meer ruimte voor
alternatieve visies
 Ges vd kunsten = bijzonder domein
 duidelijke raakvlakken met algemene geschiedenis en historisch onderzoek
 Grondleggers discipline:
 1. Alois Riegl
 2. Heinrich Wölfflin
 3. Aby Warburg
 4. Max Friedländer
o Hun theorieën w nu kritischer bekeken, MAAR vraagstellingen vndg nog
steeds geldig
 studie van hun werk drm noodzakelijke referentie voor dit vak
o 1 vd problemen: discussie over noodzaak historische interpretatie v kunst
 Nood aan historische context of spreekt beeld voor zich?
 visuele impact ve kunstwerk is een direct ervaring MAAR
sommige aspecten vh kunstwerken vragen toelichting
vb.: verborgen symboliek, verwijzingen naar andere kunstwerken

 Onderzoek v 1900 – 1920 = baanbrekend
o Discipline kreeg eigen profiel in het ruimere gebied vd geesteswetenschap

 Feiten + bronnen bij elkaar leggen
 vervolgens: interpretatie (wat is de samenhang?)
 Interpretatie= altijd min of meer betwistbaar (kan nooit volledig objectief zijn)
 = gekleurd door standpunt vd beschouwer



2