WPO – Persoonlijkheidspsychologie
Alle WPO’s worden opgenomen en zo snel mogelijk op canvas geplaatst.
1. Introductie WPO persoonlijkheidspsychologie
* DOEL: inzicht krijgen in de verschillende testparadigma’s binnen persoonlijkheidsmeting
- Begrijpen van kenmerken van testen die aansluiten bij een aantal testparadigma’s: achtergrond,
constructiemethode, psychometrische eigenschappen, voor- en nadelen
- Toepassen van testen: invullen, scoren en interpreteren
- Analyseren en evalueren van testen m.b.t. psychometrische eigenschappen (de wetenschappelijke
eigenschappen die bepalen hoe betrouwbaar en geldig een test is).
Waarom is persoonlijkheidsmeting belangrijk? Persoonlijkheid conceptualiseren (wat verstaan we
onder het gegeven ‘persoonlijkheid’) is weinig wetenschappelijk zinvol. M.a.w.: in de wetenschap is
conceptualiseren vaak onvoldoende. We willen concepten kunnen meten of meetbaar maken. →
Vandaar dat we concepten van persoonlijkheid operationaliseren en vertalen in concrete
meetprocedures!
Bij persoonlijkheidsmeting verzamelen en evalueren we verschillende bronnen van informatie, d.m.v.
interview, observatie, biografisch materiaal, tests,…
Er zijn verschillende toepassingsgebieden van persoonlijkheidsmeting, bv:
- onderwijssetting (met persoonlijkheidsmeting kunnen we psychologische noden bij leer- en
gedragsproblemen in kaart brengen)
- personeelsselectie (job assessment)
- gezondheidszorg (therapeutische doeleinden bepalen bij psychische en fysieke problemen)
- forensische setting (expertise bieden in juridisch kader in termen van
toerekeningsvatbaarheid, risicotaxatie, etc.)
Doorheen de geschiedenis zijn er 5 paradigma’s of grote tradities in de persoonlijkheidsmeting. Elk
meetparadigma heeft verschillende antwoorden op de vragen ‘Wat is persoonlijkheid?’ en ‘Hoe kan
persoonlijkheid gemeten worden?’. Wij maken kennis met 3 van de paradigma’s tijdens de WPO’s:
het psychodynamisch paradigma, het interpersoonlijk paradigma en het multivariate paradigma.
• Wat zijn meetparadigma’s? Dit is een set overtuigingen en houdingen waarbinnen en
waartegenover persoonlijkheidstesten worden afgenomen en geïnterpreteerd. Paradigma’s
onderscheiden zich NIET o.b.v. de testen, maar o.b.v. het conceptueel kader waarbinnen de
testresultaten geïnterpreteerd worden! Paradigma’s zijn gerelateerd aan (en NIET
equivalent/gelijkwaardig aan!) bepaalde persoonlijkheidstheorieën en persoonlijkheidstesten!!!!!
Bijvoorbeeld: de Rorschach test is gerelateerd (en NIET equivalent) aan het psychodynamisch
paradigma!
• Overzicht van de 5 (met de drie belangrijke) meetparadigma’s (voor de WPO’s):
1
,* Evaluatie: -> alle onderdelen maken!
50% examen (15 vragen HOC + 5 vragen omtrent theorie WPO) + 50% literatuuropdracht op
voorwaarde dat de verplichte Canvas-toets werd afgelegd (op de inhoud staat geen cijfer, het
afleggen is wél verplicht!)!
Als je op één deel slaagde, kan je die punten meenemen naar de volgende zittijd/academiejaar.
* Uitleg WPO-opdrachten: overkoepelend thema – validiteit van persoonlijkheidstesten
1. Met literatuuropdracht de empirische bevindingen omtrent validiteit van Rorschasch/TAT
bespreken – de test naar waarde schatten voor gebruik binnen persoonlijkheidsmeting ->
groepswerk! 9/5 voor 12u in opdrachten-tab op canvas!
2. Verplichte canvas-toets omtrent de convergentie en divergentie van BFI-2 (multivariaat) en
NIAS (interpersoonlijk) VOOR 23/5 voor 12u ‘s middags (voorbeeld examenvragen!!) –
tijdens die toets krijg je feedback!
Tijdig invullen is een voorwaarde! Vervolgens klassikale resultaten overlopen tijdens WPO van 15/5
EERST: digitale survey invullen voor 4/4 – dan klassikale terugkoppeling tijdens wpo op 15/5 en
dan verplichte canvas toets voor 23/5 (12u)!
* Literatuuropdracht: kiezen tussen 4 onderwerpen. Zo’n onderwerp zal je verder nog moeten
afbakenen.
1. Validiteit (kan gaan over verschillende vormen van validiteit!-> je kan kiezen voor een specifieke
validiteitsvorm: kijk hiervoor naar de psychometrische begrippenlijst op canvas!) van de Ego
Impairment Index (EII) en/of Thought and Perception Composite (TP-Comp) van de R-PAS (een
scoringssysteem van de Rorschach test!) in kader van schizofrenie.
2. Discriminante validiteit (de mate waarin een test in staat is om betrouwbaar onderscheid te
maken tussen verschillende groepen personen – bv. een groep met een diagnose en een groep
zonder de diagnose) van SCORS-G (het scoringssysteem van de TAT)
3. Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid (de meetovereenkomst tussen 2 of meer beoordelaars) van de
R-PAS (scoringssysteem van de Rorschasch)
4. Convergente validiteit (wordt nagegaan met behulp van correlatiestudies – de onderzoeker gaat
dan na of er een overeenstemming is tussen verschillende meetinstrumenten van hetzelfde of een
gelijkaardig construct. Hier kan je verder afbakenen door bepaalde meetinstrumenten te kiezen.) van
SCORS-G met psychologische maten of modellen.
∟Voor elk van de 4 onderwerpen is er een voorbeeldartikel op canvas! Korte literatuurstudie op basis
van minimum 3 wetenschappelijke bronnen!!!
∟ Vereisten voor literatuuropdracht: kijk slides! Correct refereren volgens APA – zie canvas! Max 3p
per deelopdracht!
CANVASMODULES ACADEMISCH NEDERLANDS: https://canvas.vub.be/enroll/THE3RP (ingeschreven)
2. Het psychodynamisch meetparadigma
2.1. Inleiding
Psychodynamisch paradigma:
- het psychodynamisch meetparadigma is het meest conceptueel uitgewerkte paradigma.
- het stamt af van de psychoanalytische theorie van Freud (zie hoc)
- de nadruk binnen de psychodynamische theorie op persoonlijkheid evolueert:
• eerst de klassieke theorie (id-ego-superego): het id staat centraal, het ego heeft een
machteloze/hulpeloze rol
• dit evolueert naar het ego-psychologisch perspectief: men leegt meer de focus op aspecten
van het ego = het bewuste, de persoon zelf (attitudes en emoties)
2
, • deze evolueert vervolgens tot de object relatie theorie: deze stelt dat interacties met
externe objecten (personen) leiden tot interne representaties van anderen en zichzelf. Deze
fungeren als interne modellen voor latere interpersoonlijke relaties.
Meetmethoden:
In dit hoofdstuk bespreken we de meetmethoden die psychodynamica gebruiken om de concepten
van persoonlijkheid te meten. De standaard meetmethode voor deze persoonlijkheidsstudie zijn de
indirecte methoden. Met de indirecte methoden tracht men gegevens te verzamelen die
onbereikbaar zijn via directe methoden (bv. zelfrapportering, gedragsobservatie, interviews,…). Men
probeert via deze indirecte methoden meer het onbewuste te meten.
David Rapaport was de ontwikkelaar van de Menninger testbatterij. Dit was een testbatterij om de
concepten van Freud te meten. Deze bevatte zowel cognitieve als projectieve testen.
Deze bestaat uit: - Rorschach test (ROR) = projectieve test met inktvlekken
- Thematic Apperception Test (TAT) = projectieve test waarbij afbeeldingen
getoond worden waarbij een verhaal vertelt moet worden
- Wechsler Adult Intelligence Scale (WAIS) = cognitieve test
Deze werden ontwikkeld vanuit verschillende theoretische perspectieven.
Menninger assessment batterij:
Er worden drie principes vooropgesteld voor de interpretatie van deze testen:
(1) de projectieve hypothese: deze stelt dat “alle gedragsmanifestaties, al dan niet onbewust, iets
zeggen over de persoonlijkheid”. De responsen op de indirecte testen zijn projecties vanuit de private
wereld en persoonlijkheidsprocessen. Het zijn dus communicaties van onbewuste conflicten,
behoeften, impliciete motieven, verlangens, angsten,…
De responsen op de ambigue/betekenisloze stimuli van de projectieve testen impliceren eerder
onbewuste/vrijwillige keuzes.
-> Bij Rorschachtest zal er betekenis gegeven worden aan vormen, kleuren, schaduwen.
-> Bij TAT: hier gaat het over het interpreteren/organiseren van een plaat: wat is de volgorde
van gebeurtenissen?
(2) niveaus van functioneren: met de testen van de Menninger batterij probeert men het continuüm
van het niveau van (volwassen psychologisch) functioneren te benaderen.
Van functioneren in situaties die beroep doen op logische denkwijze (WAIS) tot situaties die meer
persoonlijk denken toelaten (TAT) en tot een totaal ongestructureerde situaties (ROR).
Psychodynamisch georiënteerde diagnostici gaan ervan uit dat het psychologisch functioneren
geobserveerd moet worden in situaties die verschillende niveaus van structuur voorstellen. Vandaar
dat we vetrekken vanuit een goed gestructureerd, objectieve context van de WAIS over een minder
gestructureerde situatie dat meer interpersoonlijke relaties benadrukt (TAT). Vervolgens gaan we
over naar een volledig ongestructureerde context van de Rorschach test waarin men zelf betekenis
moet toekennen aan ambigue stimuli.
De WAIS is een intelligentietest en werd in de Menninger testbatterij ook geïnterpreteerd als een
niet-projectieve test (wél als cognitieve test).
(3) psychologische aanpassing: de Menninger testbatterij heeft als bedoeling om de adaptieve
3
, capaciteiten en beperkingen in het psychologisch functioneren na te gaan!
Bijvoorbeeld: denkstoornissen en psychosegevoeligheid worden pas beter zichtbaar bij meer
ambigue materiaal.
2.2. Rorschach test (ROR)
Inleiding:
De Rorschach test is ontwikkeld door Hermann Rorschach. Het is een ongestructureerde taak,
waarbij de vraag gesteld wordt “Wat zie je in deze vlek?”. Deze test bestaat uit 10 platen met
symmetrisch opgebouwde inktvlekken, waarvan er 5 uit zwart-wit-grijs, 2 uit zwart-wit-rood en 3
gekleurde tinten bestaan. Rorschach zelf was ervan overtuigd dat mensen met verschillende
stoornissen anders zouden antwoorden op de inktvlekken: ambigue stimuli nodigen uit tot
projecties. Oorspronkelijk ontwikkelde hij de test voor schizofrenie (oorspronkelijke meetpretentie),
maar binnen het psychodynamisch meetparadigma wordt de test ingezet om het onbewuste
persoonlijkheidsfunctioneren te meten (psychodynamische meetpretentie).
Voordelen ROR:
- het kan vele responsen uitlokken door vrij ambigue (geen vaste eenduidige betekenis) stimuli
- er wordt geen gebruik gemaakt van bewuste zelfrapportage (introspectie): het is dus vrij
ondoorzichtig voor de proefpersoon/cliënt wat de onderzoeker tracht te meten. -> simulatie (doen
alsof) en manipulatie (zich beter of slechter voordoen naargelang sociale wensen) is moeilijk, hoewel
het nooit uit te sluiten valt! Onderzoek wijst wel uit dat enkel de inhoud van de duidingen te
manipuleren valt, maar niet de structurele antwoorden!
- men kan de Rorschach implementeren in multi-method diagnostiek: testen zoals zelfrapportage en
indirecte methoden (zoals Rorschach) combineren.
- gezien het tijds-en arbeidsintensieve karakter van de Rorschach, is het aangewezen om de
Rorschach in te zetten voor indicatiestelling bij complexe problematieken.
Validiteit – grote verdeeldheid:
Er heerst nog steeds een grote verdeeldheid in het veld over de huidige status van de Rorschach. Er
bestaat een pro-kamp en een anti-kamp. Zowel pre als post Exner (die het eerste scoringssysteem
ontwikkelde) zijn er kritieken!
Psychodynamische interpretatietechnieken:
Dé Rorschach bestaat op dat moment niet, want dat veronderstelt dat er een vaste procedure is voor
de afname, scoring en interpretatie van de test. Dit was er in die tijd NIET!
Rond 1950 waren er inmiddels wel 5 codeer- en interpretatiesystemen beschikbaar in de VS. Elk
systeem voorzag zijn eigen unieke richtlijnen rond de afname, scoring en interpretatie, wat de
communicatie tussen clinici bemoeilijkte en kwaliteitsvol validiteitsonderzoek naar de test
verhinderde.
De antwoorden op de Rorschach test werden gezien als projecties van onbewuste inhouden die de
analyticus interpreteert tot hypotheses over innerlijke conflicten. Het interpretatieproces was in
eerste instantie heel intuïtief en zonder systematiek, wat veel kritiek opwekte.
- er was geen eenduidige theorie over het onderliggend interpretatieproces -> de test moest inzicht
geven in hoe iemand functioneert, maar hoe dit exact moest gebeuren was niet duidelijk.
- de validiteit van de ambigue stimuli kon in vraag gesteld worden.
- de clinicus kon met zijn eigen perceptie op de stimulus de interpretatie kunnen beïnvloeden.
Subjectiviteit/projecties van de diagnosticus, waardoor de interbeoordelaarsbetrouwbaarheid in
vraag gesteld kon worden. (interpretatie van 2 onderzoekers kan anders zijn)
- de psychometrische eigenschappen waren beperkt!
4
Alle WPO’s worden opgenomen en zo snel mogelijk op canvas geplaatst.
1. Introductie WPO persoonlijkheidspsychologie
* DOEL: inzicht krijgen in de verschillende testparadigma’s binnen persoonlijkheidsmeting
- Begrijpen van kenmerken van testen die aansluiten bij een aantal testparadigma’s: achtergrond,
constructiemethode, psychometrische eigenschappen, voor- en nadelen
- Toepassen van testen: invullen, scoren en interpreteren
- Analyseren en evalueren van testen m.b.t. psychometrische eigenschappen (de wetenschappelijke
eigenschappen die bepalen hoe betrouwbaar en geldig een test is).
Waarom is persoonlijkheidsmeting belangrijk? Persoonlijkheid conceptualiseren (wat verstaan we
onder het gegeven ‘persoonlijkheid’) is weinig wetenschappelijk zinvol. M.a.w.: in de wetenschap is
conceptualiseren vaak onvoldoende. We willen concepten kunnen meten of meetbaar maken. →
Vandaar dat we concepten van persoonlijkheid operationaliseren en vertalen in concrete
meetprocedures!
Bij persoonlijkheidsmeting verzamelen en evalueren we verschillende bronnen van informatie, d.m.v.
interview, observatie, biografisch materiaal, tests,…
Er zijn verschillende toepassingsgebieden van persoonlijkheidsmeting, bv:
- onderwijssetting (met persoonlijkheidsmeting kunnen we psychologische noden bij leer- en
gedragsproblemen in kaart brengen)
- personeelsselectie (job assessment)
- gezondheidszorg (therapeutische doeleinden bepalen bij psychische en fysieke problemen)
- forensische setting (expertise bieden in juridisch kader in termen van
toerekeningsvatbaarheid, risicotaxatie, etc.)
Doorheen de geschiedenis zijn er 5 paradigma’s of grote tradities in de persoonlijkheidsmeting. Elk
meetparadigma heeft verschillende antwoorden op de vragen ‘Wat is persoonlijkheid?’ en ‘Hoe kan
persoonlijkheid gemeten worden?’. Wij maken kennis met 3 van de paradigma’s tijdens de WPO’s:
het psychodynamisch paradigma, het interpersoonlijk paradigma en het multivariate paradigma.
• Wat zijn meetparadigma’s? Dit is een set overtuigingen en houdingen waarbinnen en
waartegenover persoonlijkheidstesten worden afgenomen en geïnterpreteerd. Paradigma’s
onderscheiden zich NIET o.b.v. de testen, maar o.b.v. het conceptueel kader waarbinnen de
testresultaten geïnterpreteerd worden! Paradigma’s zijn gerelateerd aan (en NIET
equivalent/gelijkwaardig aan!) bepaalde persoonlijkheidstheorieën en persoonlijkheidstesten!!!!!
Bijvoorbeeld: de Rorschach test is gerelateerd (en NIET equivalent) aan het psychodynamisch
paradigma!
• Overzicht van de 5 (met de drie belangrijke) meetparadigma’s (voor de WPO’s):
1
,* Evaluatie: -> alle onderdelen maken!
50% examen (15 vragen HOC + 5 vragen omtrent theorie WPO) + 50% literatuuropdracht op
voorwaarde dat de verplichte Canvas-toets werd afgelegd (op de inhoud staat geen cijfer, het
afleggen is wél verplicht!)!
Als je op één deel slaagde, kan je die punten meenemen naar de volgende zittijd/academiejaar.
* Uitleg WPO-opdrachten: overkoepelend thema – validiteit van persoonlijkheidstesten
1. Met literatuuropdracht de empirische bevindingen omtrent validiteit van Rorschasch/TAT
bespreken – de test naar waarde schatten voor gebruik binnen persoonlijkheidsmeting ->
groepswerk! 9/5 voor 12u in opdrachten-tab op canvas!
2. Verplichte canvas-toets omtrent de convergentie en divergentie van BFI-2 (multivariaat) en
NIAS (interpersoonlijk) VOOR 23/5 voor 12u ‘s middags (voorbeeld examenvragen!!) –
tijdens die toets krijg je feedback!
Tijdig invullen is een voorwaarde! Vervolgens klassikale resultaten overlopen tijdens WPO van 15/5
EERST: digitale survey invullen voor 4/4 – dan klassikale terugkoppeling tijdens wpo op 15/5 en
dan verplichte canvas toets voor 23/5 (12u)!
* Literatuuropdracht: kiezen tussen 4 onderwerpen. Zo’n onderwerp zal je verder nog moeten
afbakenen.
1. Validiteit (kan gaan over verschillende vormen van validiteit!-> je kan kiezen voor een specifieke
validiteitsvorm: kijk hiervoor naar de psychometrische begrippenlijst op canvas!) van de Ego
Impairment Index (EII) en/of Thought and Perception Composite (TP-Comp) van de R-PAS (een
scoringssysteem van de Rorschach test!) in kader van schizofrenie.
2. Discriminante validiteit (de mate waarin een test in staat is om betrouwbaar onderscheid te
maken tussen verschillende groepen personen – bv. een groep met een diagnose en een groep
zonder de diagnose) van SCORS-G (het scoringssysteem van de TAT)
3. Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid (de meetovereenkomst tussen 2 of meer beoordelaars) van de
R-PAS (scoringssysteem van de Rorschasch)
4. Convergente validiteit (wordt nagegaan met behulp van correlatiestudies – de onderzoeker gaat
dan na of er een overeenstemming is tussen verschillende meetinstrumenten van hetzelfde of een
gelijkaardig construct. Hier kan je verder afbakenen door bepaalde meetinstrumenten te kiezen.) van
SCORS-G met psychologische maten of modellen.
∟Voor elk van de 4 onderwerpen is er een voorbeeldartikel op canvas! Korte literatuurstudie op basis
van minimum 3 wetenschappelijke bronnen!!!
∟ Vereisten voor literatuuropdracht: kijk slides! Correct refereren volgens APA – zie canvas! Max 3p
per deelopdracht!
CANVASMODULES ACADEMISCH NEDERLANDS: https://canvas.vub.be/enroll/THE3RP (ingeschreven)
2. Het psychodynamisch meetparadigma
2.1. Inleiding
Psychodynamisch paradigma:
- het psychodynamisch meetparadigma is het meest conceptueel uitgewerkte paradigma.
- het stamt af van de psychoanalytische theorie van Freud (zie hoc)
- de nadruk binnen de psychodynamische theorie op persoonlijkheid evolueert:
• eerst de klassieke theorie (id-ego-superego): het id staat centraal, het ego heeft een
machteloze/hulpeloze rol
• dit evolueert naar het ego-psychologisch perspectief: men leegt meer de focus op aspecten
van het ego = het bewuste, de persoon zelf (attitudes en emoties)
2
, • deze evolueert vervolgens tot de object relatie theorie: deze stelt dat interacties met
externe objecten (personen) leiden tot interne representaties van anderen en zichzelf. Deze
fungeren als interne modellen voor latere interpersoonlijke relaties.
Meetmethoden:
In dit hoofdstuk bespreken we de meetmethoden die psychodynamica gebruiken om de concepten
van persoonlijkheid te meten. De standaard meetmethode voor deze persoonlijkheidsstudie zijn de
indirecte methoden. Met de indirecte methoden tracht men gegevens te verzamelen die
onbereikbaar zijn via directe methoden (bv. zelfrapportering, gedragsobservatie, interviews,…). Men
probeert via deze indirecte methoden meer het onbewuste te meten.
David Rapaport was de ontwikkelaar van de Menninger testbatterij. Dit was een testbatterij om de
concepten van Freud te meten. Deze bevatte zowel cognitieve als projectieve testen.
Deze bestaat uit: - Rorschach test (ROR) = projectieve test met inktvlekken
- Thematic Apperception Test (TAT) = projectieve test waarbij afbeeldingen
getoond worden waarbij een verhaal vertelt moet worden
- Wechsler Adult Intelligence Scale (WAIS) = cognitieve test
Deze werden ontwikkeld vanuit verschillende theoretische perspectieven.
Menninger assessment batterij:
Er worden drie principes vooropgesteld voor de interpretatie van deze testen:
(1) de projectieve hypothese: deze stelt dat “alle gedragsmanifestaties, al dan niet onbewust, iets
zeggen over de persoonlijkheid”. De responsen op de indirecte testen zijn projecties vanuit de private
wereld en persoonlijkheidsprocessen. Het zijn dus communicaties van onbewuste conflicten,
behoeften, impliciete motieven, verlangens, angsten,…
De responsen op de ambigue/betekenisloze stimuli van de projectieve testen impliceren eerder
onbewuste/vrijwillige keuzes.
-> Bij Rorschachtest zal er betekenis gegeven worden aan vormen, kleuren, schaduwen.
-> Bij TAT: hier gaat het over het interpreteren/organiseren van een plaat: wat is de volgorde
van gebeurtenissen?
(2) niveaus van functioneren: met de testen van de Menninger batterij probeert men het continuüm
van het niveau van (volwassen psychologisch) functioneren te benaderen.
Van functioneren in situaties die beroep doen op logische denkwijze (WAIS) tot situaties die meer
persoonlijk denken toelaten (TAT) en tot een totaal ongestructureerde situaties (ROR).
Psychodynamisch georiënteerde diagnostici gaan ervan uit dat het psychologisch functioneren
geobserveerd moet worden in situaties die verschillende niveaus van structuur voorstellen. Vandaar
dat we vetrekken vanuit een goed gestructureerd, objectieve context van de WAIS over een minder
gestructureerde situatie dat meer interpersoonlijke relaties benadrukt (TAT). Vervolgens gaan we
over naar een volledig ongestructureerde context van de Rorschach test waarin men zelf betekenis
moet toekennen aan ambigue stimuli.
De WAIS is een intelligentietest en werd in de Menninger testbatterij ook geïnterpreteerd als een
niet-projectieve test (wél als cognitieve test).
(3) psychologische aanpassing: de Menninger testbatterij heeft als bedoeling om de adaptieve
3
, capaciteiten en beperkingen in het psychologisch functioneren na te gaan!
Bijvoorbeeld: denkstoornissen en psychosegevoeligheid worden pas beter zichtbaar bij meer
ambigue materiaal.
2.2. Rorschach test (ROR)
Inleiding:
De Rorschach test is ontwikkeld door Hermann Rorschach. Het is een ongestructureerde taak,
waarbij de vraag gesteld wordt “Wat zie je in deze vlek?”. Deze test bestaat uit 10 platen met
symmetrisch opgebouwde inktvlekken, waarvan er 5 uit zwart-wit-grijs, 2 uit zwart-wit-rood en 3
gekleurde tinten bestaan. Rorschach zelf was ervan overtuigd dat mensen met verschillende
stoornissen anders zouden antwoorden op de inktvlekken: ambigue stimuli nodigen uit tot
projecties. Oorspronkelijk ontwikkelde hij de test voor schizofrenie (oorspronkelijke meetpretentie),
maar binnen het psychodynamisch meetparadigma wordt de test ingezet om het onbewuste
persoonlijkheidsfunctioneren te meten (psychodynamische meetpretentie).
Voordelen ROR:
- het kan vele responsen uitlokken door vrij ambigue (geen vaste eenduidige betekenis) stimuli
- er wordt geen gebruik gemaakt van bewuste zelfrapportage (introspectie): het is dus vrij
ondoorzichtig voor de proefpersoon/cliënt wat de onderzoeker tracht te meten. -> simulatie (doen
alsof) en manipulatie (zich beter of slechter voordoen naargelang sociale wensen) is moeilijk, hoewel
het nooit uit te sluiten valt! Onderzoek wijst wel uit dat enkel de inhoud van de duidingen te
manipuleren valt, maar niet de structurele antwoorden!
- men kan de Rorschach implementeren in multi-method diagnostiek: testen zoals zelfrapportage en
indirecte methoden (zoals Rorschach) combineren.
- gezien het tijds-en arbeidsintensieve karakter van de Rorschach, is het aangewezen om de
Rorschach in te zetten voor indicatiestelling bij complexe problematieken.
Validiteit – grote verdeeldheid:
Er heerst nog steeds een grote verdeeldheid in het veld over de huidige status van de Rorschach. Er
bestaat een pro-kamp en een anti-kamp. Zowel pre als post Exner (die het eerste scoringssysteem
ontwikkelde) zijn er kritieken!
Psychodynamische interpretatietechnieken:
Dé Rorschach bestaat op dat moment niet, want dat veronderstelt dat er een vaste procedure is voor
de afname, scoring en interpretatie van de test. Dit was er in die tijd NIET!
Rond 1950 waren er inmiddels wel 5 codeer- en interpretatiesystemen beschikbaar in de VS. Elk
systeem voorzag zijn eigen unieke richtlijnen rond de afname, scoring en interpretatie, wat de
communicatie tussen clinici bemoeilijkte en kwaliteitsvol validiteitsonderzoek naar de test
verhinderde.
De antwoorden op de Rorschach test werden gezien als projecties van onbewuste inhouden die de
analyticus interpreteert tot hypotheses over innerlijke conflicten. Het interpretatieproces was in
eerste instantie heel intuïtief en zonder systematiek, wat veel kritiek opwekte.
- er was geen eenduidige theorie over het onderliggend interpretatieproces -> de test moest inzicht
geven in hoe iemand functioneert, maar hoe dit exact moest gebeuren was niet duidelijk.
- de validiteit van de ambigue stimuli kon in vraag gesteld worden.
- de clinicus kon met zijn eigen perceptie op de stimulus de interpretatie kunnen beïnvloeden.
Subjectiviteit/projecties van de diagnosticus, waardoor de interbeoordelaarsbetrouwbaarheid in
vraag gesteld kon worden. (interpretatie van 2 onderzoekers kan anders zijn)
- de psychometrische eigenschappen waren beperkt!
4
