Hart en vaten 1 - extra samenvatting
Extra ppts
Anatomie hart en grote bloedvaten
Grote anatomie niet herhaald, enkel specifieke dingen
A. mammaria = meest gebruikte greffe (> 90% van alle hartoperaties)
● Verloop:
○ Oorsprong: a. subclavia
○ Loopt verticaal 1 cm lateraal van de sternumrand
○ Splitst in a. epigastrica en musculophrenische takken
● Liefst te gebruiken als in-situ greffe (gesteeld)
● Kan ook als vrije greffe gebruikt worden
● Patency > 90% op 10 jaar
● Bloeddruk nemen aan beide armen voor de operatie, want er is risico op stenosen bij
a. subclavia
Algemene begrippen
● Basis (basis cordis)
○ Opwaarts, achterwaarts en rechts
○ Oorsprong van de grote vaten
● Apex (apex cordis)
○ Neerwaarts, voorwaarts en links
Bloedflow: lichaam → v. cava sup/inf – RA → tricuspidalisklep
→ RV → pulmonalisklep → a. pulmonalis → longen → v.
pulmonalis → LA → mitralisklep → LV → aortaklep → aorta →
lichaam
Hartkamers
Rechter atrium
● Synoniemen: rechter voorkamer, rechter boezem
● Uitmondende structuren: v. cava sup/inf en sinus coronarius
● Interatriaal septum: fossa ovalis + limbus fossae ovalis (rand)
● Rechter hartoor
1
,Klinisch belang RA:
● Meting van centraal veneuze druk (CVD)
● Plaatsing en fixatie van atriale pacemaker lead (draadje in RA)
● Sinusknoop (ritme) → kan je niet zien
● Atrium septum defect (ASD), meestal congenitaal, veroorzaakt links-rechts shunt
● Thrombus, longembolen, vanuit een diep veneuze trombose
Rechter ventrikel
● Voorzijde (anterosuperior): afgerond en convex, ligt vlak achter het sternum
● Onderzijde: afgeplat, ligt op het diafragma
● Achterzijde: interventriculair septum, uitpuilend in RV
● Dunnere spierwand dan LV
○ Pompt tegen lagere BD van longvaten (lagere BD in longvaten dan in aorta)
Klinisch belang RV:
● Ventriculaire PM lead
● Endocardbiopsies bij harttransplantatie
● Steekwonden in het hart
● Ventrikel septum defect (VSD = congenitaal)
● Ventrikel septum ruptuur (VSR = postinfarct)
Linker atrium
● Uitmondende structuren: 4 pulmonaalvenen (2 links en 2 rechts)
● Linker hartoor
● Meest dorsaal gelegen hartstructuur (tegen wervel)
Klinisch belang:
● Trombose vorming in linker hartoor bij VKF →
trombose gaat naar LV en direct naar hersenen →
1-zijdig verlamd
● Mogelijke oorsprongplaats van VKF
● Kan dilateren oa bij mitralisklepinsufficiëntie, VKF
● Chirurgische toegang tot de mitralisklep
2
,Linker ventrikel
● Langer en conischer dan RV
● 3x meer gespierd
● Pompt tegen hoge weerstand van lichaamsvaten
● Papillairspieren, deel van LV wand en mitralisklep
● Interventriculair septum
Klinisch belang:
● Belangrijkste deel van het hart voor cardioloog en cardiochirurg
● Cardiac output / hartdebiet
● Afwijkingen: ischemie, infarct, aneurysma, ruptuur, myocarditis, hartfalen, gevolgen
van klepafwijkingen…
4 kamerbeeld op CT
Hartkleppen
Tricuspidalisklep
● Rechter atrioventriculaire klep
● Tussen RA en RV
● 3 driehoekige klepblaadjes of segmenten
○ Anterior (infundibulair) → vooraan
○ Posterior (marginaal)
○ Mediaal (septaal) → aan septum
● Basis van de klepbladen is verbonden met de anulus
● Vrije rand is met chordae tendineae (strengen)
verbonden aan papillairspieren, als deel van RV
Klinisch belang klep:
● Meest frequente aandoening is tricuspide klep insufficiëntie, door de dilatatie van de
annulus en RV
3
, ● Congenitale afwijkingen:
○ Ebstein anomalie: insertie van tricuspiedklep dieper in het RV (kleiner RV)
○ AV-kanaal: abnormale aanleg van de atrioventriculaire regio en dus afwijking
aan tricuspiedklep en mitralisklep
Pulmonalisklep
● Scheiding tss RV en a. pulmonalis
● 3 klepblaadjes, valvulae semilunaris
● Coaptatie verhindert terugvloei van bloed uit AP naar RV
Klinisch belang:
● Congenitale pathologie (tetralogie van Fallot)
● Ross procedure: eigen pulmonalisklep wordt verwijderd en in aortapositie geplaatst,
pulmonalisklep wordt vervangen door homogreffe (bewaarde klep overleden
persoon)
Mitralisklep
● Bicuspide klep: anterior en posterior klepblad
● Chordae tendineae
● Papillairspieren
● “Mijter”-vormige klep
● Verschillende onderdelen:
○ A = anterieur
○ P = posterieur
○ A & P komen samen in de commissuren
(anterieure en posterieure)
Functionele unit:
Mitralisklep kan veel
verschillende problemen
geven
Klinisch belang:
● Mitralisklepinsufficiëntie
○ Multipele oorzaken: prolaps, dilatatie LV en anulus, chordaruptuur,
papillairspierruptuur
○ Te behandelen met mitralisklepplastie of vervanging
● Mitralisklepstenose, minder frequent
4
,Aortaklep
● Scheiding tss LV en aorta
● 3 klepblaadjes: L, R, niet-coronaire cusp
● 3 sinussen van valsalva
● Sino-tubulaire junctie
● Nauwe relatie met voorste mitralisklepblad
Klinisch belang:
● Aortaklepstenose is meest frequent optredende kleppathologie
● Congenitaal bicuspide aortaklep (2 klepblaadjes ipv 3)
● Aortaklepinsufficiëntie
Bloedvoorziening van het hart
● Kransslagaders of coronairen verzorgen de bloedvoorziening van de hartspier
● Eerste zijtakken van de aorta voorbij de aortaklep !!! (examen)
● Linker kransslagader - hoofdstam (LMCA, left main coronary artery) loopt achter A.P.
○ Ramus interventricularis anterior (LAD, left anterior descendens), verloopt
aan de voorzijde van het hart
■ Diagonaaltakken: linker ventrikelwand (lateraal gebied)
■ Septaaltakken: interventriculair septum
○ Ramus circumflexus, draait naar de achterkant van het hart
■ Marginaaltakken
● Rechter kransslagader (RCA, right coronary artery) verloopt via de sulcus
atrioventricularis naar de diafragmatische zijde van het hart
○ Ramus posterior descendens
○ Ramus posterolateralis
● Per arterie 1 vene
● Sinus coronarius draineert het veneuze bloed van de hartspier naar het RA
Klinisch belang coronairen:
● Stenose, angor pectoris, ischemisch hartlijden…
● Belangrijkste doodsoorzaak
● Sinus coronarius
○ Afvloei van cardioplegie bij hartoperatie
○ Biventriculaire pacemaker wordt in sinus coronarius geplaatst
5
,Grote bloedvaten
A. pulmonalis en zijtakken
● Voert gedeoxygeneerd bloed van het RV naar de longen
● Splitst in een linker en rechter a. pulmonalis
○ Links: 2 takken → 2 longkwabben
○ Rechts: 3 takken → 3 longkwabben
● Klinisch belang:
○ Weinig afwijkingen aan de a. pulmonalis
○ Dilatatie, stenose, tumoringroei
○ Longchirurg
○ Longembolen, zadelembool
Aorta en zijtakken
● Aorta ascendens: linker en rechter coronaire arteriën
● Aortaboog:
○ Truncus braciocephalicus
■ Rechter a. subclavia
■ Rechter a. carotis communis → interna en externa
○ Linker a. carotis communis
○ Linker a. subclavia
● Aorta descendens
Pericard
● Fibro-sereuze structuur die het hart en de basis van de grote bloedvaten bevat
● N. phrenicus, links en rechts → op letten bij operaties
● Sinus obliquus en sinus transversus (2 openingen)
● Hart zit vast maar heeft toch bewegingsvrijheid
Klinisch belang pericard:
● Buitenste deel = fibreuze zak
● Binnenste deel = sereuze zak
○ Pariëtaal en visceraal blad
● Groeit mee maar kan niet acuut dilateren = tamponade
6
, ● Pericardpunctie
● Pericardfenestratie
● Pericarditis
● Bloedingen vh hart blijft binnen het pericard
Geleidingssysteem
● Sino-atriale nodus: thv inmonding van v. cava sup in RA
● Atrioventriculaire nodos: onderaan tricuspide klep, thv sinus coronarius
● Atrioventriculaire bundel van Hiss:
○ In het onderste deel van het membraneuze septum
○ Splitst in een linker en rechter bundel
● Purkinje vezels
Chirurgisch belang:
● Sino-atriale nodus: plaatsing canule in RA
● Atrioventriculaire nodos: tricuspid chirurgie
● Bundel van Hiss: aortaklepchirurgie
○ Bij een fout is er na de operatie een pacemaker nodig
Innervatie: OS en PS
Klinisch onderzoek, harttonen en hartgeruis
Klinisch onderzoek:
● Inspectie
● Pols
● Bloeddruk
● Centraal veneuze druk
● Hartpunt druk
● Hartauscultatie
Inspectie
● Kleur: bleek/klammig - blauw cyanotisch
● Huid: xanthelasma - oker dermatitis
● Tekenen van hartfalen:
○ Links: naar adem happen, altijd rechtop zitten
○ Rechts: oedeem (eerst voeten), cyanotisch
● Oedemen:
○ Unilateraal (lokaal probleem) vs. bilateraal (hartprobleem)
○ Pitting vs. non-pitting oedeem
■ Pitting: extracellulair vocht → hartfalen, veneuze insufficiëntie,
medicatie, laag proteïne gehalte
■ Non-pitting: verhoogde eiwitdespositie → lymfoedeem of myxoedeem
(schildklier werkt traag)
● Gestuwde halsvenen: uni vs. bi
7
Extra ppts
Anatomie hart en grote bloedvaten
Grote anatomie niet herhaald, enkel specifieke dingen
A. mammaria = meest gebruikte greffe (> 90% van alle hartoperaties)
● Verloop:
○ Oorsprong: a. subclavia
○ Loopt verticaal 1 cm lateraal van de sternumrand
○ Splitst in a. epigastrica en musculophrenische takken
● Liefst te gebruiken als in-situ greffe (gesteeld)
● Kan ook als vrije greffe gebruikt worden
● Patency > 90% op 10 jaar
● Bloeddruk nemen aan beide armen voor de operatie, want er is risico op stenosen bij
a. subclavia
Algemene begrippen
● Basis (basis cordis)
○ Opwaarts, achterwaarts en rechts
○ Oorsprong van de grote vaten
● Apex (apex cordis)
○ Neerwaarts, voorwaarts en links
Bloedflow: lichaam → v. cava sup/inf – RA → tricuspidalisklep
→ RV → pulmonalisklep → a. pulmonalis → longen → v.
pulmonalis → LA → mitralisklep → LV → aortaklep → aorta →
lichaam
Hartkamers
Rechter atrium
● Synoniemen: rechter voorkamer, rechter boezem
● Uitmondende structuren: v. cava sup/inf en sinus coronarius
● Interatriaal septum: fossa ovalis + limbus fossae ovalis (rand)
● Rechter hartoor
1
,Klinisch belang RA:
● Meting van centraal veneuze druk (CVD)
● Plaatsing en fixatie van atriale pacemaker lead (draadje in RA)
● Sinusknoop (ritme) → kan je niet zien
● Atrium septum defect (ASD), meestal congenitaal, veroorzaakt links-rechts shunt
● Thrombus, longembolen, vanuit een diep veneuze trombose
Rechter ventrikel
● Voorzijde (anterosuperior): afgerond en convex, ligt vlak achter het sternum
● Onderzijde: afgeplat, ligt op het diafragma
● Achterzijde: interventriculair septum, uitpuilend in RV
● Dunnere spierwand dan LV
○ Pompt tegen lagere BD van longvaten (lagere BD in longvaten dan in aorta)
Klinisch belang RV:
● Ventriculaire PM lead
● Endocardbiopsies bij harttransplantatie
● Steekwonden in het hart
● Ventrikel septum defect (VSD = congenitaal)
● Ventrikel septum ruptuur (VSR = postinfarct)
Linker atrium
● Uitmondende structuren: 4 pulmonaalvenen (2 links en 2 rechts)
● Linker hartoor
● Meest dorsaal gelegen hartstructuur (tegen wervel)
Klinisch belang:
● Trombose vorming in linker hartoor bij VKF →
trombose gaat naar LV en direct naar hersenen →
1-zijdig verlamd
● Mogelijke oorsprongplaats van VKF
● Kan dilateren oa bij mitralisklepinsufficiëntie, VKF
● Chirurgische toegang tot de mitralisklep
2
,Linker ventrikel
● Langer en conischer dan RV
● 3x meer gespierd
● Pompt tegen hoge weerstand van lichaamsvaten
● Papillairspieren, deel van LV wand en mitralisklep
● Interventriculair septum
Klinisch belang:
● Belangrijkste deel van het hart voor cardioloog en cardiochirurg
● Cardiac output / hartdebiet
● Afwijkingen: ischemie, infarct, aneurysma, ruptuur, myocarditis, hartfalen, gevolgen
van klepafwijkingen…
4 kamerbeeld op CT
Hartkleppen
Tricuspidalisklep
● Rechter atrioventriculaire klep
● Tussen RA en RV
● 3 driehoekige klepblaadjes of segmenten
○ Anterior (infundibulair) → vooraan
○ Posterior (marginaal)
○ Mediaal (septaal) → aan septum
● Basis van de klepbladen is verbonden met de anulus
● Vrije rand is met chordae tendineae (strengen)
verbonden aan papillairspieren, als deel van RV
Klinisch belang klep:
● Meest frequente aandoening is tricuspide klep insufficiëntie, door de dilatatie van de
annulus en RV
3
, ● Congenitale afwijkingen:
○ Ebstein anomalie: insertie van tricuspiedklep dieper in het RV (kleiner RV)
○ AV-kanaal: abnormale aanleg van de atrioventriculaire regio en dus afwijking
aan tricuspiedklep en mitralisklep
Pulmonalisklep
● Scheiding tss RV en a. pulmonalis
● 3 klepblaadjes, valvulae semilunaris
● Coaptatie verhindert terugvloei van bloed uit AP naar RV
Klinisch belang:
● Congenitale pathologie (tetralogie van Fallot)
● Ross procedure: eigen pulmonalisklep wordt verwijderd en in aortapositie geplaatst,
pulmonalisklep wordt vervangen door homogreffe (bewaarde klep overleden
persoon)
Mitralisklep
● Bicuspide klep: anterior en posterior klepblad
● Chordae tendineae
● Papillairspieren
● “Mijter”-vormige klep
● Verschillende onderdelen:
○ A = anterieur
○ P = posterieur
○ A & P komen samen in de commissuren
(anterieure en posterieure)
Functionele unit:
Mitralisklep kan veel
verschillende problemen
geven
Klinisch belang:
● Mitralisklepinsufficiëntie
○ Multipele oorzaken: prolaps, dilatatie LV en anulus, chordaruptuur,
papillairspierruptuur
○ Te behandelen met mitralisklepplastie of vervanging
● Mitralisklepstenose, minder frequent
4
,Aortaklep
● Scheiding tss LV en aorta
● 3 klepblaadjes: L, R, niet-coronaire cusp
● 3 sinussen van valsalva
● Sino-tubulaire junctie
● Nauwe relatie met voorste mitralisklepblad
Klinisch belang:
● Aortaklepstenose is meest frequent optredende kleppathologie
● Congenitaal bicuspide aortaklep (2 klepblaadjes ipv 3)
● Aortaklepinsufficiëntie
Bloedvoorziening van het hart
● Kransslagaders of coronairen verzorgen de bloedvoorziening van de hartspier
● Eerste zijtakken van de aorta voorbij de aortaklep !!! (examen)
● Linker kransslagader - hoofdstam (LMCA, left main coronary artery) loopt achter A.P.
○ Ramus interventricularis anterior (LAD, left anterior descendens), verloopt
aan de voorzijde van het hart
■ Diagonaaltakken: linker ventrikelwand (lateraal gebied)
■ Septaaltakken: interventriculair septum
○ Ramus circumflexus, draait naar de achterkant van het hart
■ Marginaaltakken
● Rechter kransslagader (RCA, right coronary artery) verloopt via de sulcus
atrioventricularis naar de diafragmatische zijde van het hart
○ Ramus posterior descendens
○ Ramus posterolateralis
● Per arterie 1 vene
● Sinus coronarius draineert het veneuze bloed van de hartspier naar het RA
Klinisch belang coronairen:
● Stenose, angor pectoris, ischemisch hartlijden…
● Belangrijkste doodsoorzaak
● Sinus coronarius
○ Afvloei van cardioplegie bij hartoperatie
○ Biventriculaire pacemaker wordt in sinus coronarius geplaatst
5
,Grote bloedvaten
A. pulmonalis en zijtakken
● Voert gedeoxygeneerd bloed van het RV naar de longen
● Splitst in een linker en rechter a. pulmonalis
○ Links: 2 takken → 2 longkwabben
○ Rechts: 3 takken → 3 longkwabben
● Klinisch belang:
○ Weinig afwijkingen aan de a. pulmonalis
○ Dilatatie, stenose, tumoringroei
○ Longchirurg
○ Longembolen, zadelembool
Aorta en zijtakken
● Aorta ascendens: linker en rechter coronaire arteriën
● Aortaboog:
○ Truncus braciocephalicus
■ Rechter a. subclavia
■ Rechter a. carotis communis → interna en externa
○ Linker a. carotis communis
○ Linker a. subclavia
● Aorta descendens
Pericard
● Fibro-sereuze structuur die het hart en de basis van de grote bloedvaten bevat
● N. phrenicus, links en rechts → op letten bij operaties
● Sinus obliquus en sinus transversus (2 openingen)
● Hart zit vast maar heeft toch bewegingsvrijheid
Klinisch belang pericard:
● Buitenste deel = fibreuze zak
● Binnenste deel = sereuze zak
○ Pariëtaal en visceraal blad
● Groeit mee maar kan niet acuut dilateren = tamponade
6
, ● Pericardpunctie
● Pericardfenestratie
● Pericarditis
● Bloedingen vh hart blijft binnen het pericard
Geleidingssysteem
● Sino-atriale nodus: thv inmonding van v. cava sup in RA
● Atrioventriculaire nodos: onderaan tricuspide klep, thv sinus coronarius
● Atrioventriculaire bundel van Hiss:
○ In het onderste deel van het membraneuze septum
○ Splitst in een linker en rechter bundel
● Purkinje vezels
Chirurgisch belang:
● Sino-atriale nodus: plaatsing canule in RA
● Atrioventriculaire nodos: tricuspid chirurgie
● Bundel van Hiss: aortaklepchirurgie
○ Bij een fout is er na de operatie een pacemaker nodig
Innervatie: OS en PS
Klinisch onderzoek, harttonen en hartgeruis
Klinisch onderzoek:
● Inspectie
● Pols
● Bloeddruk
● Centraal veneuze druk
● Hartpunt druk
● Hartauscultatie
Inspectie
● Kleur: bleek/klammig - blauw cyanotisch
● Huid: xanthelasma - oker dermatitis
● Tekenen van hartfalen:
○ Links: naar adem happen, altijd rechtop zitten
○ Rechts: oedeem (eerst voeten), cyanotisch
● Oedemen:
○ Unilateraal (lokaal probleem) vs. bilateraal (hartprobleem)
○ Pitting vs. non-pitting oedeem
■ Pitting: extracellulair vocht → hartfalen, veneuze insufficiëntie,
medicatie, laag proteïne gehalte
■ Non-pitting: verhoogde eiwitdespositie → lymfoedeem of myxoedeem
(schildklier werkt traag)
● Gestuwde halsvenen: uni vs. bi
7
