Samenvatting - Sociaal recht

Sociaal recht
Deel 1 Inleiding
Hoofdstuk 1. Domein van de sociale wetgeving
Sociale wetgeving/ sociaal recht
 Arbeidsrecht
 Regelt de verhoudingen tussen werknemers en werkgevers
 Socialezekerheidsrecht
 Omvat alle maatregelen waardoor aan de werknemers en
zelfstandigen de mogelijkheid wordt gegeven om in alle
omstandigheden in hun levensonderhoud te voorzien (sociale
bijstand)
 Van groot belang
 Rechten en plichten tegenover WG liggen vast in wetgeving op
arbeidsovereenkomsten
 Verzekert minimum aan vrije tijd (zondagsrust, betaalde feestdagen,
arbeidsduur, jaarlijkse vakantie)
 Minimuminkomen verzekerd (ziekteverzekering,
werkloosheidsuitkering, pensioen kinderbijslag)

Indelingen van de sociale wetgeving
 Ruim en complex
 Onderhevig aan veranderingen
 Sociaal strafwetboek
 Sociale inspectie

Sociale statuten  GEZAG
Werknemer Zelfstandige Ambtenaar
WG is de baas (GEZAG) Eigen baas Werken voor de overheid
à Werk (weinig  Eigen verzekering,  Contractuelen bij de
vrijheid) eigen SZ, overheid  arbeidsrecht
à Arbeidsovereenko à Eigen beslissingen  Eigen wetgeving =
mst à Aannemingsoverkoms rechtspositieregeling =
à Loon t basis
(onderhandelen –  Eigen inkomsten
beslissing WG) (geen minloon)  Niet iedereen die voor
à Arbeidstijd à Eigen uren de overheid werkt is
à Vakantie à Vakantie is niet ambtenaar
à Beslissing  risico betaald
bij WG à Risico’s
à Minder bescherming
en geen wetgeving


Waarom is onderscheid belangrijk
 Andere wetgeving en regelgeving
 Verplichtingen
 Bescherming
 Andere sociale zekerheid
 Sociale bijdragen
 Rechten




1

,Sociale wetgeving
 Geen duidelijk afgebakend geheel  onoverzichtelijk => meerdere
rechtsbronnen
 Internationale rechtsbronnen
- Beinvloed door Europese richtlijnen
 Wetten/decreten/ordonnanties
- Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978 (WAO)
 Koninklijke besluiten/ministeriele besluiten
 Rechtspraak/rechtsleer/gewoonte/gebruik
 Collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO’s)
- Van toepassing op een groep mensen
- Niveaus
o Nationaal (bv: telewerk)
o Sector
 Voedingssector, horeca, dienstensector
 Arbeidsduur, minimumloon, eindejaarspremie of
13e maand
o Onderneming
 Van toepassing op personen die in eenzelfde
onderneming werken
 Arbeidsreglement
 Arbeidsovereenkomst
- Individueel tussen de werkgever en werknemer
- Loon, functie, …

Hiërarchie van de nationale rechtsbronnen (art. 51 CAO-wet 1968)
 Art. 51. De hiërarchie van de bronnen der verbintenissen in de
arbeidsbetrekkingen tussen werkgevers en werknemers is als volgt
vastgesteld:
 1. de dwingende bepalingen van de wet;
 2. de algemeen verbindend verklaarde (WG kan strafbaar gesteld
worden) collectieve arbeidsovereenkomsten in volgende orde:
- a) de overeenkomsten gesloten in de Nationale Arbeidsraad;
- b) de overeenkomsten gesloten in een paritair comité; (niveau
sector)
- c) de overeenkomsten gesloten in een paritair sub comité;
 3. de niet algemeen verbindend verklaarde collectieve
arbeidsovereenkomsten, wanneer de werkgever de
overeenkomst ondertekend heeft of aangesloten is bij een
organisatie die deze overeenkomsten heeft ondertekend, in
volgende orde:
- a) de overeenkomsten gesloten in de Nationale Arbeidsraad;
- b) de overeenkomsten gesloten in een paritair comité;
- c) de overeenkomsten gesloten in een paritair sub comité;
- d) de overeenkomsten gesloten buiten een paritair orgaan;
 4. de geschreven individuele overeenkomst;
 5. de niet algemeen verbindend verklaarde collectieve
arbeidsovereenkomst, gesloten in een paritair orgaan,
wanneer de werkgever, hoewel hij de overeenkomst niet
ondertekend heeft of niet aangesloten is bij een organisatie
die deze heeft ondertekend, behoort tot het ressort van het
paritair orgaan waarin de overeenkomst is gesloten;
 6. het arbeidsreglement;


2

,  7. de aanvullende bepalingen van de wet;
 8. de mondelinge individuele overeenkomst;
 9. het gebruik.
 Je kan afwijken van wat hoger staat als het voordeliger is voor de
werknemer
 Bv: vakantiewetgeving: 4w/ CAO 5w  afwijken, want 5w is
voordeliger
 Bv: CAO: €2.200/ onderling: €2.000  €2.200 nemen, want staat in
CAO


Indeling van sociale wetgeving
 Arbeidsrecht
 BRUTO – RSZ (2,71%/ 13,07%) = belastbaar loon
 - bedrijfsvoorheffing = nettoloon
 Sociale zekerheid
 Vangnet voor mensen die tijdelijk niet kunnen werken –
vervangingsinkomen
 Aan een aantal voorwaarden voldoen
 Sociale bijstand
 2e vangnet voor mensen die niet in aanmerking komen voor sociale
zekerheid
 OCMW, leefloon, mindervaliden
 Doel
 Bescherming van de belangen en het welzijn van de werknemers
(arbeidsrecht)
- Uitgangspunt: werknemer is de zwakste partij!
- Bv. Bescherming tegen pesten, geweld en ongewenst
seksueel gedrag, loonbeschermingswet, arbeidswet
(kinderarbeid, moederschapsbescherming, arbeidstijden en
rusttijd, enz.)
 Bescherming van de sociaal verzekerden (sociale zekerheid)
- Sociale verzekeringswetten
- Bv. vervangingsinkomen bij ziekte of werkloosheid,
gezinsbijslag, leefloon

Arbeidsrecht
 Individueel arbeidsrecht
 Regelt de individuele relatie tussen één WG en één WN
- Het sluiten van een arbeidsovereenkomst en de uitvoering
ervan
- De schorsing van de arbeidsovereenkomst
- De beëindiging van de arbeidsovereenkomst
 Zeer grote vrijheid maar opgepast voor dwingend recht en de
hiërarchie van de rechtsbronnen.
 Collectief arbeidsrecht
 Regelt de relatie tussen (groep van) WG’s en (groep van) WN’s
- Vastgelegd in collectieve arbeidsovereenkomsten (“CAO’s”)
- Onderhandelingen vakbondsorganisaties
- Op verschillende niveaus:
o Nationale arbeidsraad
o Paritair comité
o Ondernemingsraad


3

, o Comité voor preventie en bescherming op het werk




4