Orthopedagogische werkvelden en beleid
1. Hoofdstuk 1 VAPH
1.1. Inleiding (lezen)
In Vlaanderen zijn de bevoegdheden rond mensen met een beperking verdeeld over het
federale, het Vlaamse en het gemeentelijke niveau
- Federale overheid= staat vooral in voor de financiële steunen andere steunmaatregelen
- Vlaams niveau= Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH)
- Gemeentelijk vlak= lokale besturen bevoegd voor de formele indiening van de
aanvragen voor tegemoetkomingen en parkeerkaarten, sommige gemeenten ook
mantelzorgpremie
1.2. Historiek
- Gemeentefonds en Speciaal Onderstandsfonds
- Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder-Validen (RSRMV)
- Fonds voor Medische, Sociale en Pedagogische Zorg voor Gehandicapten
(Fonds 81)
- Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap
(VFSIPH)
↓
Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH)
- Gemeentefonds= Gaf aan de gemeente de opdracht te zorgen voor onderhoud en
verzorging van geesteszieken, doofstommen, blinden,… Dit door middel van
subsidiëring waarvan 1/8 door de gemeente 3/8 door de provincie en 4/8 via een
staatstoelage.
- Na het gemeentefonds: het speciaal onderstandsfonds= “het huidige OCMW” =>
accent werd verlegd naar de behoeften. Ze zorgden voor een dagprijs als tussenkomst
in het onderhoud en verzorging. De behoeftigen dienden een bepaalde bijdrage te
geven in functie van hun inkomen.
- Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder-Validen (RSRMV) = vanuit de 2e
wereldoorlog= veel soldaten met ernstige verminkingen keerden terug van het front,
overheid wou toch dat deze mensen ook een rol konden opnemen in de samenleving=
intentie: personen toe te leiden naar een bepaalde beroepsactiviteit die ze konden
uitvoeren ondanks hun bepaalde handicap. 1963 (ook het jaar dat riziv is opgericht (=
rijksinstituut voor ziekten en invaliditeitsverzekering (bv: naar de dokter gaan))
- Fonds voor medische sociale en pedagogische zorg voor gehandicapten (1967) (fonds
81= verwijst naar koninklijk besluit => nummer was 81) =men begint zich bewust te
worden dat een persoon met en beperking verschillende ondersteuningsnoden heeft,
periode van een professionalisering van de persoon die de zorg en ondersteuning
biedt/
, - Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap (VFSIPH) =
Focus op het VFSIPH
= 1984, EPOS-Steyaert: een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid
(zij wilde de bedoeling uitwerken van 1 alomvattend fonds waarbij een toegangspoort was en
waarbij de persoon met een ondersteuningsnood langs deze toegangspoort moest passeren)
= 1990, oprichting VFSIPH, bij decreet verwijzend naar de Vlaamse wet waarbij je een
samensmelting vond met heet RSRMV en het fonds 81
doel: hoe kunnen we ervoor zorgen dat een persoon met een beperking zo weinig mogelijk
hindernissen heeft en zo goed mogelijk ondersteund kan worden in functie van zijn sociale
integratie.
Krachtlijnen van het VFSIPH
➢ Duidelijkheid (Steyaert wou dat ze wisten waar je naartoe moest)
➢ integratie/inclusie (integratie= persoon zelf aanpassen, inclusie= hoeft zich niet
meer aan te passen, de overheid ragt een verantwoordelijkheid
➢ participatie (kunnen deelnemen aan de samenleving)
➢ gezinsgericht (vertrekken vanuit een gezinsondersteuning, dan gezinsaanvullend
dan gezinsvervangend)
geëvolueerd tot VAPH (Vlaams agentschap voor personen met een handicap) =opgericht
omwille van het feit dat de overheid een beter bestuurlijk beleid wou ontwikkelen zo zijn er
een paar beleidsdomeinen ontwikkeld.
VAPH, definitie met betrekking tot personen met een beperking:
"Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan een
combinatie tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke
aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten, en persoonlijke en externe factoren."
Definitie gebaseerd op= ICF (internationaal classification of functioning), DSM-5, AAIDD
(American association on intellectual and developmental disabilities)
-> gebaseerd op ICF, DSM en AAIDD
Drie nieuwe agentschappen:
- een Extern Verzelfstandigd Agentschap (EVA): Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en
Beroepsopleiding (VDAB)
- een Intern Verzelfstandigd Agentschap (IVA) zonder rechtspersoonlijkheid:
Subsidieagentschap voor Economie en Werkgelegenheid
- een Intern Verzelfstandigd Agentschap (IVA) zonder rechtspersoonlijkheid: Vlaams
Agentschap voor Personen met een Handicap
,Overzicht diensten & voorzieningen die zorg en ondersteuning bieden aan personen met een
beperking. Erkend door VAPH
Ambulant= begeleiding op dienst of aan huis
Semi-residentieel= bieden opvang van 8u-18u ook on vakanties, niet in het weekend
Residentieel= permanente opvang en begeleiding
Ambulant Semi-residentieel Residentieel
Diensten voor pleegzorg MPI (semi-internaat) MPI (internaat)
Thuisbegeleiding Dagcentra Observatie- en
Begeleid werken behandelingscentrum
(OBC)
Zelfstandig wonen met Tehuizen voor
ADL-ondersteuning kortverblijf
(Activiteiten Dagelijks
Leven)
Wonen met Tehuis werkenden (TW)
Ondersteuning van een (gezinsvervangend
Particulier (WOP) thuis)
Begeleid wonen Tehuis niet-werkenden
(TNW)
- bezigheidshome
- nursing
Beschermend wonen Logeren
Geïntegreerd
wonen/Dienst Inclusieve
ondersteuning
Nazorgdienst
Centra voor
Ontwikkelings-
stoornissen (COS)
Centra voor Ambulante
Revali-datie (CAR)
Dienst Inclusieve
Ondersteuning (DIO)
1.3. actueel beeld
focus op Theoretisch kader
- 1945: Oprichting verenigde naties (intussen 193 landen, komen op voor vrede en
veiligheid, mensenrechten en sociale vooruitgang en pleiten voor vriendschappelijke
relaties tussen landen)
- 1948: Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM) (beschouwd als
grondrechten: universele juridische en morele standaard) (recht op leven, vrijheid,
gezin stichten,..) (Rousseau als oorsprong)
- 2006: Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking (VRPH) (geen
nieuwe rechten maar een extra verdrag omdat mensen met een beperking extra
kwetsbaar zij aan het miskennen van en recht)
- 5 componenten van een individueel ondersteuningsproces (Thompson, 2009)
, Blauwdruk van professioneel handelen
Al deze dingen geëvolueerd tot de ontwikkeling van het perspectiefpan 2020
Het model van Thompson en collega’s bevat vijf componenten:
- component 1: Identificeer de verwachtingen en dromen
- component 2: Bepaald de aard en de intensiteit van de ondersteuningsbehoefte
- component 3: Ontwikkel het Individuele Ondersteuningplan
- component 4: Monitor de vooruitgang
- component 5: Evaluatie
Perspectiefplan 2020
Dit nieuwe beleid zou moeten rekening houden met de ‘natuurlijk’ groei van de groep van
personen met een beperking die een vorm van ondersteuning vragen. Verschillende redenen
verklaren deze groei:
- een stijgend geboortecijfer in het algemeen en een snel stijgende levensverwachting bij
vrijwel alle doelgroepen
- een stijging van het aantal personen met een aangeboren of verworven beperking als
gevolg van medische en wetenschappelijke ontwikkelingen
- een grotere vraag naar professionele ondersteuning door een steeds kleiner wordend sociaal
netwerk rond personen met een beperking
- nieuwere ondersteuningsvormen die meer zorg op maat aanbieden, verhogen de
aantrekkelijkheid en dus ook het effectief aanvragen van ondersteuning
1. Hoofdstuk 1 VAPH
1.1. Inleiding (lezen)
In Vlaanderen zijn de bevoegdheden rond mensen met een beperking verdeeld over het
federale, het Vlaamse en het gemeentelijke niveau
- Federale overheid= staat vooral in voor de financiële steunen andere steunmaatregelen
- Vlaams niveau= Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH)
- Gemeentelijk vlak= lokale besturen bevoegd voor de formele indiening van de
aanvragen voor tegemoetkomingen en parkeerkaarten, sommige gemeenten ook
mantelzorgpremie
1.2. Historiek
- Gemeentefonds en Speciaal Onderstandsfonds
- Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder-Validen (RSRMV)
- Fonds voor Medische, Sociale en Pedagogische Zorg voor Gehandicapten
(Fonds 81)
- Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap
(VFSIPH)
↓
Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH)
- Gemeentefonds= Gaf aan de gemeente de opdracht te zorgen voor onderhoud en
verzorging van geesteszieken, doofstommen, blinden,… Dit door middel van
subsidiëring waarvan 1/8 door de gemeente 3/8 door de provincie en 4/8 via een
staatstoelage.
- Na het gemeentefonds: het speciaal onderstandsfonds= “het huidige OCMW” =>
accent werd verlegd naar de behoeften. Ze zorgden voor een dagprijs als tussenkomst
in het onderhoud en verzorging. De behoeftigen dienden een bepaalde bijdrage te
geven in functie van hun inkomen.
- Rijksfonds voor de Sociale Reclassering van Minder-Validen (RSRMV) = vanuit de 2e
wereldoorlog= veel soldaten met ernstige verminkingen keerden terug van het front,
overheid wou toch dat deze mensen ook een rol konden opnemen in de samenleving=
intentie: personen toe te leiden naar een bepaalde beroepsactiviteit die ze konden
uitvoeren ondanks hun bepaalde handicap. 1963 (ook het jaar dat riziv is opgericht (=
rijksinstituut voor ziekten en invaliditeitsverzekering (bv: naar de dokter gaan))
- Fonds voor medische sociale en pedagogische zorg voor gehandicapten (1967) (fonds
81= verwijst naar koninklijk besluit => nummer was 81) =men begint zich bewust te
worden dat een persoon met en beperking verschillende ondersteuningsnoden heeft,
periode van een professionalisering van de persoon die de zorg en ondersteuning
biedt/
, - Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een Handicap (VFSIPH) =
Focus op het VFSIPH
= 1984, EPOS-Steyaert: een nieuw Vlaams gehandicaptenbeleid
(zij wilde de bedoeling uitwerken van 1 alomvattend fonds waarbij een toegangspoort was en
waarbij de persoon met een ondersteuningsnood langs deze toegangspoort moest passeren)
= 1990, oprichting VFSIPH, bij decreet verwijzend naar de Vlaamse wet waarbij je een
samensmelting vond met heet RSRMV en het fonds 81
doel: hoe kunnen we ervoor zorgen dat een persoon met een beperking zo weinig mogelijk
hindernissen heeft en zo goed mogelijk ondersteund kan worden in functie van zijn sociale
integratie.
Krachtlijnen van het VFSIPH
➢ Duidelijkheid (Steyaert wou dat ze wisten waar je naartoe moest)
➢ integratie/inclusie (integratie= persoon zelf aanpassen, inclusie= hoeft zich niet
meer aan te passen, de overheid ragt een verantwoordelijkheid
➢ participatie (kunnen deelnemen aan de samenleving)
➢ gezinsgericht (vertrekken vanuit een gezinsondersteuning, dan gezinsaanvullend
dan gezinsvervangend)
geëvolueerd tot VAPH (Vlaams agentschap voor personen met een handicap) =opgericht
omwille van het feit dat de overheid een beter bestuurlijk beleid wou ontwikkelen zo zijn er
een paar beleidsdomeinen ontwikkeld.
VAPH, definitie met betrekking tot personen met een beperking:
"Elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan een
combinatie tussen functiestoornissen van mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke
aard, beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten, en persoonlijke en externe factoren."
Definitie gebaseerd op= ICF (internationaal classification of functioning), DSM-5, AAIDD
(American association on intellectual and developmental disabilities)
-> gebaseerd op ICF, DSM en AAIDD
Drie nieuwe agentschappen:
- een Extern Verzelfstandigd Agentschap (EVA): Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling en
Beroepsopleiding (VDAB)
- een Intern Verzelfstandigd Agentschap (IVA) zonder rechtspersoonlijkheid:
Subsidieagentschap voor Economie en Werkgelegenheid
- een Intern Verzelfstandigd Agentschap (IVA) zonder rechtspersoonlijkheid: Vlaams
Agentschap voor Personen met een Handicap
,Overzicht diensten & voorzieningen die zorg en ondersteuning bieden aan personen met een
beperking. Erkend door VAPH
Ambulant= begeleiding op dienst of aan huis
Semi-residentieel= bieden opvang van 8u-18u ook on vakanties, niet in het weekend
Residentieel= permanente opvang en begeleiding
Ambulant Semi-residentieel Residentieel
Diensten voor pleegzorg MPI (semi-internaat) MPI (internaat)
Thuisbegeleiding Dagcentra Observatie- en
Begeleid werken behandelingscentrum
(OBC)
Zelfstandig wonen met Tehuizen voor
ADL-ondersteuning kortverblijf
(Activiteiten Dagelijks
Leven)
Wonen met Tehuis werkenden (TW)
Ondersteuning van een (gezinsvervangend
Particulier (WOP) thuis)
Begeleid wonen Tehuis niet-werkenden
(TNW)
- bezigheidshome
- nursing
Beschermend wonen Logeren
Geïntegreerd
wonen/Dienst Inclusieve
ondersteuning
Nazorgdienst
Centra voor
Ontwikkelings-
stoornissen (COS)
Centra voor Ambulante
Revali-datie (CAR)
Dienst Inclusieve
Ondersteuning (DIO)
1.3. actueel beeld
focus op Theoretisch kader
- 1945: Oprichting verenigde naties (intussen 193 landen, komen op voor vrede en
veiligheid, mensenrechten en sociale vooruitgang en pleiten voor vriendschappelijke
relaties tussen landen)
- 1948: Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens (UVRM) (beschouwd als
grondrechten: universele juridische en morele standaard) (recht op leven, vrijheid,
gezin stichten,..) (Rousseau als oorsprong)
- 2006: Verdrag inzake de Rechten voor Personen met een Beperking (VRPH) (geen
nieuwe rechten maar een extra verdrag omdat mensen met een beperking extra
kwetsbaar zij aan het miskennen van en recht)
- 5 componenten van een individueel ondersteuningsproces (Thompson, 2009)
, Blauwdruk van professioneel handelen
Al deze dingen geëvolueerd tot de ontwikkeling van het perspectiefpan 2020
Het model van Thompson en collega’s bevat vijf componenten:
- component 1: Identificeer de verwachtingen en dromen
- component 2: Bepaald de aard en de intensiteit van de ondersteuningsbehoefte
- component 3: Ontwikkel het Individuele Ondersteuningplan
- component 4: Monitor de vooruitgang
- component 5: Evaluatie
Perspectiefplan 2020
Dit nieuwe beleid zou moeten rekening houden met de ‘natuurlijk’ groei van de groep van
personen met een beperking die een vorm van ondersteuning vragen. Verschillende redenen
verklaren deze groei:
- een stijgend geboortecijfer in het algemeen en een snel stijgende levensverwachting bij
vrijwel alle doelgroepen
- een stijging van het aantal personen met een aangeboren of verworven beperking als
gevolg van medische en wetenschappelijke ontwikkelingen
- een grotere vraag naar professionele ondersteuning door een steeds kleiner wordend sociaal
netwerk rond personen met een beperking
- nieuwere ondersteuningsvormen die meer zorg op maat aanbieden, verhogen de
aantrekkelijkheid en dus ook het effectief aanvragen van ondersteuning
