Personen- & familierecht
Personen- en familierecht
1
,Personen- & familierecht
Deel 1: afstamming en adop2e
Hoofdstuk 1: afstamming (moederszijde-vaderszijde-na MBV)
Begrip:
Staat van de persoon + afstamming; = juridische band tussen ouder en kind, dit maakt onderdeel uit
van de staat van een persoon
à Afstamming bepaalt rechtsposiGe in je familie, ook je ruimere familiebanden worden bepaald door
de afstamming. Door feit dat er een juridische band is tussen je moeder en je vader maakt dat er
rechten en verplichGngen zijn: onderhoudsplicht, erven
- Oorspronkelijke afstamming: alGjd terugwerken vanaf de geboorte of geacht er worden te
zijn geweest: is soms juridische ficGe, er kan later in je leven nog iemand zijn die je erkent en
zo je vader wordt of hier een wijziging in plaats vindt. Rechter past dit retroacGef toe.
- Adop9eve: niet retroacGef; wel zelfde juridische gevolgen
à Niet meer dan 2 ouders (juridisch)
Oorspronkelijke afstammingsband tussen twee moeders: moeder en meemoeder; inseminaGe kind.
Voor meemoeder gelden zelfde regels als voor vader. Daarvoor moest meemoeder kind adopteren
om mee moeder te zijn.
Oorspronkelijke afstamming: geen 3 maar inseminaGe van donor die als biologische vader wordt
gezien maar valt hierbuiten. ; Voor 2 mannen: geen oorspronkelijke afstammingsband, minstens 1
moet adopteren ; baren het kind niet, vrouw die van het kind bevalt is alGjd de moeder: er is al de
plaats van een juridische ouder dus er is nog maar 1 plaats over. De draagmoeder zal dan de
ouderlijke rechten moeten afstaan.
- Afstamming in juridische zin
• In beginsel biologische band
• Wil van betrokkenen: kan kind erkennen ookal is het niet door jou verwekt; moeder
moet hiermee akkoord zijn
• Socio-affecGeve realiteit (kan soms opwegen tegen biologische band)
• Bezit van staat – art. 331nonies Oud BW: moet niet actueel zijn en kan
ingeroepen worden in vorige relaGe, moet ook niet Gjdens het kind
o Feitelijke toestand: gedraagt iemand zich als moeder of als vader;
zorgen, betalen, ziet de omgeving dit; niet per se iets te maken met de
biologische band.
o Bewijs
o Voortdurend
2
,Personen- & familierecht
Historiek
Vroeger; buitenechtelijk kind heeV niet dezelfde rechten als kind van een getrouwd koppel: wordt
niet juridisch erkent als moeder en heeV dus ook niet deze rechten= discriminaGe van onweWge
kinderen.
è Arrest Marckx: EHRM 13 juni 1979:
BeseVe dat haar kind niet dezelfde rechten ging hebben als een kind dat bij een getrouwd
koppel wordt geboren. En stapt hiervoor naar EHRM; zij hebben haar hier in gevolgt: onder
art 8 EVRM gelden er kinderen van buiten het huwelijk. Ze kunnen dus van dezelfde rechten
genieten, België moest maatregelen nemen en dit we\elijk opvolgen. à ook andere
verdragsstaten moeten dit respecteren en de wetgeving moeten aanpassen
- Afstammingswet 31 maart 1987 (nav arrest Marckx): hervorming afstammingsrecht
- Afstammingswet 1 juli 2006
- Wet Medisch Begeleide Voortplan9ng 6 juli 2007: als kinderen op een niet natuurlijke
manier worden verwekt: ivf... Staan niet in BW maar in deze wet
- Wet 5 mei 2014 vaststelling afstamming meemoederszijde: Meemoeder moet niet langer
adopteren (ßà mannenpaar) Zelfde regels als vaderszijde
- Sinds 2014 geen fundamentele hervormingen meer, MAAR…
è Sluipende hervorming door rechtspraak GWH: toetsing aan 10, 11, 22 en 22bis Gw. via
prejudiciële vragen
- Discussie rechtsgevolgen
- Individualisering afstammingsrecht – we\enrecht → rechtersrecht: Algemeen belang: niet als
deze constant betwist of verandert kunnen worden dus moeten bepaalde structuur en
standvastheid hebben. Maken hier dus een afweging van: dit is abstract want moet van
toepassing zijn op iedereen
Probleem: als er prejudiciële vraag is hierover; als je het als rechter moet toepassen is het
niet meer rechtvaardig. Zijn zeer persoonlijke situaGe dus moet naast die strakke regels ook
nog vrijheid en ruimte gegeven worden aan deze rechters.
- Wet van 21 december 2018: reparaGes; niet alle ongrondweWgheden weggewerkt: is er een
hervorming van het afstammingsrecht nodig?
= federaal regeerakkoord: blijkt uit dat er wel eventueel nog een hervorming kan komen en een
modernisering van het afstammingsrecht.
Dus wat met de toekomst?
- Meerouderschap? (kinderen met drie geneGsche ouders; mitochondriale donaGe)
- SolovoortplanGng
- KunstmaGge baarmoeder?
3
, Personen- & familierecht
Afstamming moederszijde:
3 manieren waarop je moeder van een kind bent, huwelijk speelt geen rol meer. ; erkenning en
gerechtelijke vaststelling is vooral bij vader belangrijk
1. Geboorteakte:
ABS; weet wie bevallen is doordat er een medisch a\est en aangiVe moet zijn van de ouders, alGjd
verplicht volgen art 43 & 42 BW: mater semper certa est
è Biologisch gezien alGjd een vrouw die de moeder is maar juridisch kan dit een man zijn
è Recht neemt als aanknopingspunt alGjd de bevalling om te bepalen wie de moeder is, niet
vanwaar de eicel komt + je moet jezelf kenbaar maken als vrouw; alGjd idenGficeren.
Geboorteakte kan betwist worden: MAAR is voorbehouden vordering dus kan enkel in beperkte kring
bv door moeder zelf, vader... (binnen 1 jaar)
Voorwaarde: geen bezit van staat
“tenzij” bezit van staat = excepGe van niet-ontvankelijkheid. Maar: GwH inzake betwisGng vaderschap
(zie verder)
- Bewijs: leugenachGg karakter : vrouw die in geboorteakte staat is niet bevallen van het kind
- Gevolg succesvolle betwisGng?= moederschapsband wordt nieGg verklaart met
terugwerkende kracht. Hier is dan nieuwe opGe open voor andere.
2. Erkenning:
= niet in geboorteakte via burgerlijke stand (erkenning is vrijwillig)
Geen moeder als ze niet is opgenomen in de geboorteakte (in principe mag dit niet in België): kind in
vondelingenschuif: kan dit doen. + als zij getrouwd is wordt de man automaGsch de juridische vader
+ kan ook betwist worden; art 330 :
- Vader, moeder (erkenner): 1 j ontdekking dat erkenner niet moeder is
- Beweerde moeder: 1 j na ontdekking dat zij moeder is of na kennisname erkenning
- Kind: ten vroegste 12 j en uiterlijk 22 j of binnen 1 j na ontdekking dat erkenner niet moeder
is (meer Gjd nodig)
2 in 1 vordering door beweerde moeder : art 330 + voorwaarden art 332quinquies
Gevolg succesvolle betwisGng:
- algemeen: afstammingsband t.a.v. erkenning tenietgedaan
- 2-in-1 door beweerde moeder: afstammingsband t.a.v. erkenner tenietgedaan + vaststelling
afstammingsband t.a.v. verzoeker (art. 330 § 3)
4
Personen- en familierecht
1
,Personen- & familierecht
Deel 1: afstamming en adop2e
Hoofdstuk 1: afstamming (moederszijde-vaderszijde-na MBV)
Begrip:
Staat van de persoon + afstamming; = juridische band tussen ouder en kind, dit maakt onderdeel uit
van de staat van een persoon
à Afstamming bepaalt rechtsposiGe in je familie, ook je ruimere familiebanden worden bepaald door
de afstamming. Door feit dat er een juridische band is tussen je moeder en je vader maakt dat er
rechten en verplichGngen zijn: onderhoudsplicht, erven
- Oorspronkelijke afstamming: alGjd terugwerken vanaf de geboorte of geacht er worden te
zijn geweest: is soms juridische ficGe, er kan later in je leven nog iemand zijn die je erkent en
zo je vader wordt of hier een wijziging in plaats vindt. Rechter past dit retroacGef toe.
- Adop9eve: niet retroacGef; wel zelfde juridische gevolgen
à Niet meer dan 2 ouders (juridisch)
Oorspronkelijke afstammingsband tussen twee moeders: moeder en meemoeder; inseminaGe kind.
Voor meemoeder gelden zelfde regels als voor vader. Daarvoor moest meemoeder kind adopteren
om mee moeder te zijn.
Oorspronkelijke afstamming: geen 3 maar inseminaGe van donor die als biologische vader wordt
gezien maar valt hierbuiten. ; Voor 2 mannen: geen oorspronkelijke afstammingsband, minstens 1
moet adopteren ; baren het kind niet, vrouw die van het kind bevalt is alGjd de moeder: er is al de
plaats van een juridische ouder dus er is nog maar 1 plaats over. De draagmoeder zal dan de
ouderlijke rechten moeten afstaan.
- Afstamming in juridische zin
• In beginsel biologische band
• Wil van betrokkenen: kan kind erkennen ookal is het niet door jou verwekt; moeder
moet hiermee akkoord zijn
• Socio-affecGeve realiteit (kan soms opwegen tegen biologische band)
• Bezit van staat – art. 331nonies Oud BW: moet niet actueel zijn en kan
ingeroepen worden in vorige relaGe, moet ook niet Gjdens het kind
o Feitelijke toestand: gedraagt iemand zich als moeder of als vader;
zorgen, betalen, ziet de omgeving dit; niet per se iets te maken met de
biologische band.
o Bewijs
o Voortdurend
2
,Personen- & familierecht
Historiek
Vroeger; buitenechtelijk kind heeV niet dezelfde rechten als kind van een getrouwd koppel: wordt
niet juridisch erkent als moeder en heeV dus ook niet deze rechten= discriminaGe van onweWge
kinderen.
è Arrest Marckx: EHRM 13 juni 1979:
BeseVe dat haar kind niet dezelfde rechten ging hebben als een kind dat bij een getrouwd
koppel wordt geboren. En stapt hiervoor naar EHRM; zij hebben haar hier in gevolgt: onder
art 8 EVRM gelden er kinderen van buiten het huwelijk. Ze kunnen dus van dezelfde rechten
genieten, België moest maatregelen nemen en dit we\elijk opvolgen. à ook andere
verdragsstaten moeten dit respecteren en de wetgeving moeten aanpassen
- Afstammingswet 31 maart 1987 (nav arrest Marckx): hervorming afstammingsrecht
- Afstammingswet 1 juli 2006
- Wet Medisch Begeleide Voortplan9ng 6 juli 2007: als kinderen op een niet natuurlijke
manier worden verwekt: ivf... Staan niet in BW maar in deze wet
- Wet 5 mei 2014 vaststelling afstamming meemoederszijde: Meemoeder moet niet langer
adopteren (ßà mannenpaar) Zelfde regels als vaderszijde
- Sinds 2014 geen fundamentele hervormingen meer, MAAR…
è Sluipende hervorming door rechtspraak GWH: toetsing aan 10, 11, 22 en 22bis Gw. via
prejudiciële vragen
- Discussie rechtsgevolgen
- Individualisering afstammingsrecht – we\enrecht → rechtersrecht: Algemeen belang: niet als
deze constant betwist of verandert kunnen worden dus moeten bepaalde structuur en
standvastheid hebben. Maken hier dus een afweging van: dit is abstract want moet van
toepassing zijn op iedereen
Probleem: als er prejudiciële vraag is hierover; als je het als rechter moet toepassen is het
niet meer rechtvaardig. Zijn zeer persoonlijke situaGe dus moet naast die strakke regels ook
nog vrijheid en ruimte gegeven worden aan deze rechters.
- Wet van 21 december 2018: reparaGes; niet alle ongrondweWgheden weggewerkt: is er een
hervorming van het afstammingsrecht nodig?
= federaal regeerakkoord: blijkt uit dat er wel eventueel nog een hervorming kan komen en een
modernisering van het afstammingsrecht.
Dus wat met de toekomst?
- Meerouderschap? (kinderen met drie geneGsche ouders; mitochondriale donaGe)
- SolovoortplanGng
- KunstmaGge baarmoeder?
3
, Personen- & familierecht
Afstamming moederszijde:
3 manieren waarop je moeder van een kind bent, huwelijk speelt geen rol meer. ; erkenning en
gerechtelijke vaststelling is vooral bij vader belangrijk
1. Geboorteakte:
ABS; weet wie bevallen is doordat er een medisch a\est en aangiVe moet zijn van de ouders, alGjd
verplicht volgen art 43 & 42 BW: mater semper certa est
è Biologisch gezien alGjd een vrouw die de moeder is maar juridisch kan dit een man zijn
è Recht neemt als aanknopingspunt alGjd de bevalling om te bepalen wie de moeder is, niet
vanwaar de eicel komt + je moet jezelf kenbaar maken als vrouw; alGjd idenGficeren.
Geboorteakte kan betwist worden: MAAR is voorbehouden vordering dus kan enkel in beperkte kring
bv door moeder zelf, vader... (binnen 1 jaar)
Voorwaarde: geen bezit van staat
“tenzij” bezit van staat = excepGe van niet-ontvankelijkheid. Maar: GwH inzake betwisGng vaderschap
(zie verder)
- Bewijs: leugenachGg karakter : vrouw die in geboorteakte staat is niet bevallen van het kind
- Gevolg succesvolle betwisGng?= moederschapsband wordt nieGg verklaart met
terugwerkende kracht. Hier is dan nieuwe opGe open voor andere.
2. Erkenning:
= niet in geboorteakte via burgerlijke stand (erkenning is vrijwillig)
Geen moeder als ze niet is opgenomen in de geboorteakte (in principe mag dit niet in België): kind in
vondelingenschuif: kan dit doen. + als zij getrouwd is wordt de man automaGsch de juridische vader
+ kan ook betwist worden; art 330 :
- Vader, moeder (erkenner): 1 j ontdekking dat erkenner niet moeder is
- Beweerde moeder: 1 j na ontdekking dat zij moeder is of na kennisname erkenning
- Kind: ten vroegste 12 j en uiterlijk 22 j of binnen 1 j na ontdekking dat erkenner niet moeder
is (meer Gjd nodig)
2 in 1 vordering door beweerde moeder : art 330 + voorwaarden art 332quinquies
Gevolg succesvolle betwisGng:
- algemeen: afstammingsband t.a.v. erkenning tenietgedaan
- 2-in-1 door beweerde moeder: afstammingsband t.a.v. erkenner tenietgedaan + vaststelling
afstammingsband t.a.v. verzoeker (art. 330 § 3)
4
