Inhoud van de 3 boeken editie 2025:
Inleiding.........................................................................................4
§1 Het wettelijk kader van VBR...................................................................................4
DEEL 1 DE BRONNEN VAN VERBINTENISSEN................................8
Hoofdstuk 1: BEGRIP EN SOORTEN CONTRACTEN...............................8
Contract (definitie)..................................................................................................... 8
Soorten volgens aantal partijen..................................................................................8
Kenmerken van het vermogensrechtelijk contract.....................................................8
Soorten contracten §2 in boek §1 later..............................................9
Hoofdstuk 2: basisbeginselen van het contractenrecht....................15
Drie aspecten van de wilsautonomie...............................................15
1. Contractvrijheid.................................................................................................... 15
2. Bindende kracht van het contract (Art. 5.69 BW).................................................15
3. Consensualisme.................................................................................................... 16
De wilsautonomie gecorrigeerd......................................................16
De contractvrijheid kritisch herbekeken...................................................................16
De bindende kracht gecorrigeerd.............................................................................17
Consensualisme versus beschermd formalisme.......................................................18
De centrale rol van de rechter In het contractueel mechanisme.......19
Interpretatie van het contract (Art. 5.64–5.66 BW)...................................................19
Aanvulling van het contract (Art. 5.71–5.73 BW)......................................................20
Matiging van contractuele rechten (Art. 5.73 BW – Art. 1.10 BW).............................20
Aanpassing van het contract....................................................................................21
Hoofdstuk 3: Totstandkoming van het contract...............................21
1. Onderhandeling.................................................................................................... 21
Aanbod en aanvaarding (Art. 5.19 BW)....................................................................23
Contracten met vertegenwoordiging........................................................................25
De totstandkoming statisch bekeken de geldigheidsvereisten (Art.
5.27 BW).......................................................................................26
Toestemming en wilsovereenstemming (Art. 5.28 BW)............................................26
Het voorwerp van het contract (Art. 5.46 BW)..........................................................31
De oorzaak van het contract (Art. 5.27 BW, Art. 5.53–5.55 BW)...............................33
De nieuwe nietigheidsleer (Art. 5.57–5.63 BW)................................34
De nietigheid in boek 5.............................................................................................35
Modulering van sancties........................................................................................... 37
Hoofdstuk 4: Gevolgen van het contract tussen partijen..................38
Nakoming van het contract......................................................................................38
Niet-nakoming en toerekenbaarheid........................................................................38
Overmacht (Art. 5.226 BW)......................................................................................39
Imprevisie of verandering van omstandigheden (Art. 5.74 BW)................................41
Toerekenbare niet-nakoming en sancties........................................45
Sanctiesoverzicht (Art. 5.83 BW)..............................................................................45
Ingebrekestelling (aanmaning).................................................................................46
DE SANCTIES:........................................................................................................... 48
....................................................................................................48
Hoofdstuk 5 – Gevolgen van het contract jegens derden..................59
Relativiteit van contracten (Art. 5.103 BW)..............................................................59
Tegenwerpelijkheid van contracten..........................................................................60
1
, Partij en derde (Art. 5.103 BW).................................................................................61
Tegenwerpelijkheid van contracten................................................62
Derde en medeplichtigheid aan contractbreuk (Art. 5.111 BW)................................62
Pauliana / pauliaanse vordering (Art. 5.243 BW)......................................................62
Relativiteit van contracten – interne gevolgen.................................63
Onrechtstreekse derde bedingen.............................................................................64
Derde begunstigde (Art. 5.103 BW)..........................................................................64
Boek 1bis...............................................................................66
Titel IV: Buitencontractuele AH................................................66
Hoofdstuk 1 – Gronden van aansprakelijkheid.................................66
Overzicht van de aansprakelijkheidsgronden..................................66
Persoonlijke aansprakelijkheid voor eigen daad (Art. 6.5 BW)..........67
De fout (Art. 6.6 BW)................................................................................................67
Gronden van uitsluiting van aansprakelijkheid.........................................................68
6. Gedeeltelijke immuniteit.......................................................................................69
Kwalitatieve AH.............................................................................70
A. Aansprakelijkheid van titularissen van het gezag (Art. 6.12 BW)..........................70
B. Aansprakelijkheid van personen belast met toezicht op anderen (Art. 6.13 BW)..72
C. Aansprakelijkheid van aanstellers (Art. 6.14 BW).................................................74
D. Aansprakelijkheid van rechtspersonen voor bestuursorganen (Art. 6.15 BW)......75
Aansprakelijkheid voor zaken..................................................................................76
B. Aansprakelijkheid voor dieren (Art. 6.17 BW).......................................................78
Hoofdstuk 2. Schade en schadeloosstelling.....................................79
A. Begrip schade (Art. 6.24 BW).....................................................79
B. Voorwaarden voor schadeloosstelling.........................................79
1. Aantasting van een belang...................................................................................79
2. Rechtmatig belang...............................................................................................79
3. Zekere schade...................................................................................................... 79
4. Persoonlijk belang.................................................................................................80
Soorten schade (Art. 6.26 BW).......................................................80
Beginsel van integrale schadeloosstelling (Art. 6.30 BW).........................................80
Hoofdstuk 3 – Oorzakelijk verband..................................................81
A. Basisregels en correcties (Art. 6.18 BW).....................................81
1. Noodzakelijke voorwaarden (Art. 6.18, §1 BW).....................................................81
2. Verwijderd oorzakelijk verband (Art. 6.18, §2 BW)................................................81
Pluraliteit van oorzaken.................................................................82
Causale onzekerheid – proportionele aansprakelijkheid...................82
Hoofdstuk 4 – Aansprakelijkheidsregimes.......................................83
A. Soorten aansprakelijkheid....................................................................................83
Samenloop en coëxistentie............................................................84
Boek 2.................................................................................... 84
Tweede deel De algemene leer van de verbintenis....................84
Hoofdstuk 1 – De modaliteiten van de verbintenissen (Boek 2 )........84
A. De voorwaardelijke verbintenis (Art. 5.139 BW)..........................85
B. Verbintenissen met tijdsbepaling...............................................87
2
, 1. Algemeen (Art. 5.141 BW)....................................................................................87
2. Gevolgen van de tijdsbepaling..............................................................................87
C. De VB’s met meerdere subjecten................................................88
1. Beginselen (Art. 5.151 BW) de deelbaarheid:.......................................................88
4. Verbintenissen in solidum (Art. 5.186 BW)...........................................................94
Hoofdstuk 2: De overdracht van verbintenissen en van contracten...94
1. Schuldvordering (SV).................................................................94
2. Overdracht van schuldvorderingen (cessie).................................95
Begripsbepaling............................................................................96
1. Algemene overdracht...........................................................................................96
2. Bijzondere overdracht........................................................................................... 96
Overdracht van schuldvorderingen (Art. 5.174–5.176 BW, Boek 5,
ondertitel 4)..................................................................................96
1. Overdraagbaarheid...............................................................................................96
2. Totstandkoming van de cessie.............................................................................97
3. Tegenwerpelijkheid (de gevolgen)........................................................................97
Overdracht van schuld (schuldoverdracht) (Art. 5.187–5.192 BW)....99
1. Definitie en bronnen............................................................................................. 99
2. Volkomen schuldoverdracht (Art. 5.187 BW)......................................................100
3. Onvolkomen schuldoverdracht (Art. 5.191 BW)..................................................100
Delegatie (Art. 5.129 BW).......................................................................................100
Contractoverdracht (Art. 5.193 BW)..............................................101
Hoofdstuk 3 – Gronden van uitdoving van verbintenissen: De betaling
...................................................................................................101
A. Inleidende begrippen...............................................................101
1. Gronden van tenietgaan (Art. 5.244 BW)............................................................101
2. Definitie van betaling (Art. 5.194 BW)................................................................101
3. Bestaan van een schuld (Art. 5.195 BW)............................................................101
4. Twee soorten betalingen....................................................................................102
5. Juridische aard en bewijs....................................................................................102
B. De eenvoudige betaling............................................................102
Voorwaarden voor een geldige betaling.................................................................102
C. Betaling met subrogatie...........................................................103
1. Definitie en bronnen (Art. 5.217 BW)..................................................................104
2. Algemene voorwaarden......................................................................................104
3. Conventionele subrogatie...................................................................................104
4. Wettelijke subrogatie (Art. 5.220 BW)................................................................104
5. Gevolgen van subrogatie....................................................................................104
Hoofdstuk 4 – Ongewone gronden van uitdoving van
verbintenissen......................................................................105
A. Schuldvernieuwing (novatio) (Art. 5.245 BW)............................105
1. Begrip................................................................................................................. 105
2. Vormen van schuldvernieuwing..........................................................................105
3. Geen vermoeden van schuldvernieuwing...........................................................105
4. Voorwaarden voor schuldvernieuwing................................................................105
5. Gevolgen (Art. 5.247 BW)...................................................................................106
B. Kwijtschelding van schuld en eenzijdige afstand........................106
C. Schuldvergelijking / compensatio / compensatie (Art. 5.254 BW) 107
1. Begrip................................................................................................................. 107
3
, 2. Soorten schuldvergelijking..................................................................................107
3. Wettelijke schuldvergelijking (Art. 5.255 BW).....................................................107
4. Conventionele schuldvergelijking (Art. 5.263 BW)..............................................108
5. Gerechtelijke schuldvergelijking (Art. 5.264 BW)................................................108
Inleiding
§1 Het wettelijk kader van VBR
Definitie
Een verbintenis is een rechtsband tussen twee of meer personen,
ontstaan:
krachtens de wet, of
ingevolge een menselijke handeling, bijvoorbeeld:
o eenzijdige rechtshandelingen
o meervoudige rechtshandelingen
Gevolg van de verbintenis
De schuldeiser kan dankzij de verbintenis aanspraken doen
gelden op de schuldenaar.
Deze aanspraken zijn:
o in geld waarneembaar, of
o in rechten, door middel van een rechter in de rechtbank
(bijvoorbeeld afdwinging).
Contracten
Soorten contracten
Eenzijdige contracten
o Slechts één verbintenis.
Wederkerige contracten
o Elke partij is tegelijk schuldeiser en schuldenaar.
o Bevat wederkerige verbintenissen.
Kenmerk 1: Verbintenis als rechtsband tussen personen
Verbintenissenrecht (intern bekeken)
Een verbintenis is een rechtsverhouding tussen twee personen.
De ene persoon kan aanspraak maken op een gedraging van de
andere.
Die gedraging bestaat vaak uit:
o iets doen,
o iets geven,
4
Inleiding.........................................................................................4
§1 Het wettelijk kader van VBR...................................................................................4
DEEL 1 DE BRONNEN VAN VERBINTENISSEN................................8
Hoofdstuk 1: BEGRIP EN SOORTEN CONTRACTEN...............................8
Contract (definitie)..................................................................................................... 8
Soorten volgens aantal partijen..................................................................................8
Kenmerken van het vermogensrechtelijk contract.....................................................8
Soorten contracten §2 in boek §1 later..............................................9
Hoofdstuk 2: basisbeginselen van het contractenrecht....................15
Drie aspecten van de wilsautonomie...............................................15
1. Contractvrijheid.................................................................................................... 15
2. Bindende kracht van het contract (Art. 5.69 BW).................................................15
3. Consensualisme.................................................................................................... 16
De wilsautonomie gecorrigeerd......................................................16
De contractvrijheid kritisch herbekeken...................................................................16
De bindende kracht gecorrigeerd.............................................................................17
Consensualisme versus beschermd formalisme.......................................................18
De centrale rol van de rechter In het contractueel mechanisme.......19
Interpretatie van het contract (Art. 5.64–5.66 BW)...................................................19
Aanvulling van het contract (Art. 5.71–5.73 BW)......................................................20
Matiging van contractuele rechten (Art. 5.73 BW – Art. 1.10 BW).............................20
Aanpassing van het contract....................................................................................21
Hoofdstuk 3: Totstandkoming van het contract...............................21
1. Onderhandeling.................................................................................................... 21
Aanbod en aanvaarding (Art. 5.19 BW)....................................................................23
Contracten met vertegenwoordiging........................................................................25
De totstandkoming statisch bekeken de geldigheidsvereisten (Art.
5.27 BW).......................................................................................26
Toestemming en wilsovereenstemming (Art. 5.28 BW)............................................26
Het voorwerp van het contract (Art. 5.46 BW)..........................................................31
De oorzaak van het contract (Art. 5.27 BW, Art. 5.53–5.55 BW)...............................33
De nieuwe nietigheidsleer (Art. 5.57–5.63 BW)................................34
De nietigheid in boek 5.............................................................................................35
Modulering van sancties........................................................................................... 37
Hoofdstuk 4: Gevolgen van het contract tussen partijen..................38
Nakoming van het contract......................................................................................38
Niet-nakoming en toerekenbaarheid........................................................................38
Overmacht (Art. 5.226 BW)......................................................................................39
Imprevisie of verandering van omstandigheden (Art. 5.74 BW)................................41
Toerekenbare niet-nakoming en sancties........................................45
Sanctiesoverzicht (Art. 5.83 BW)..............................................................................45
Ingebrekestelling (aanmaning).................................................................................46
DE SANCTIES:........................................................................................................... 48
....................................................................................................48
Hoofdstuk 5 – Gevolgen van het contract jegens derden..................59
Relativiteit van contracten (Art. 5.103 BW)..............................................................59
Tegenwerpelijkheid van contracten..........................................................................60
1
, Partij en derde (Art. 5.103 BW).................................................................................61
Tegenwerpelijkheid van contracten................................................62
Derde en medeplichtigheid aan contractbreuk (Art. 5.111 BW)................................62
Pauliana / pauliaanse vordering (Art. 5.243 BW)......................................................62
Relativiteit van contracten – interne gevolgen.................................63
Onrechtstreekse derde bedingen.............................................................................64
Derde begunstigde (Art. 5.103 BW)..........................................................................64
Boek 1bis...............................................................................66
Titel IV: Buitencontractuele AH................................................66
Hoofdstuk 1 – Gronden van aansprakelijkheid.................................66
Overzicht van de aansprakelijkheidsgronden..................................66
Persoonlijke aansprakelijkheid voor eigen daad (Art. 6.5 BW)..........67
De fout (Art. 6.6 BW)................................................................................................67
Gronden van uitsluiting van aansprakelijkheid.........................................................68
6. Gedeeltelijke immuniteit.......................................................................................69
Kwalitatieve AH.............................................................................70
A. Aansprakelijkheid van titularissen van het gezag (Art. 6.12 BW)..........................70
B. Aansprakelijkheid van personen belast met toezicht op anderen (Art. 6.13 BW)..72
C. Aansprakelijkheid van aanstellers (Art. 6.14 BW).................................................74
D. Aansprakelijkheid van rechtspersonen voor bestuursorganen (Art. 6.15 BW)......75
Aansprakelijkheid voor zaken..................................................................................76
B. Aansprakelijkheid voor dieren (Art. 6.17 BW).......................................................78
Hoofdstuk 2. Schade en schadeloosstelling.....................................79
A. Begrip schade (Art. 6.24 BW).....................................................79
B. Voorwaarden voor schadeloosstelling.........................................79
1. Aantasting van een belang...................................................................................79
2. Rechtmatig belang...............................................................................................79
3. Zekere schade...................................................................................................... 79
4. Persoonlijk belang.................................................................................................80
Soorten schade (Art. 6.26 BW).......................................................80
Beginsel van integrale schadeloosstelling (Art. 6.30 BW).........................................80
Hoofdstuk 3 – Oorzakelijk verband..................................................81
A. Basisregels en correcties (Art. 6.18 BW).....................................81
1. Noodzakelijke voorwaarden (Art. 6.18, §1 BW).....................................................81
2. Verwijderd oorzakelijk verband (Art. 6.18, §2 BW)................................................81
Pluraliteit van oorzaken.................................................................82
Causale onzekerheid – proportionele aansprakelijkheid...................82
Hoofdstuk 4 – Aansprakelijkheidsregimes.......................................83
A. Soorten aansprakelijkheid....................................................................................83
Samenloop en coëxistentie............................................................84
Boek 2.................................................................................... 84
Tweede deel De algemene leer van de verbintenis....................84
Hoofdstuk 1 – De modaliteiten van de verbintenissen (Boek 2 )........84
A. De voorwaardelijke verbintenis (Art. 5.139 BW)..........................85
B. Verbintenissen met tijdsbepaling...............................................87
2
, 1. Algemeen (Art. 5.141 BW)....................................................................................87
2. Gevolgen van de tijdsbepaling..............................................................................87
C. De VB’s met meerdere subjecten................................................88
1. Beginselen (Art. 5.151 BW) de deelbaarheid:.......................................................88
4. Verbintenissen in solidum (Art. 5.186 BW)...........................................................94
Hoofdstuk 2: De overdracht van verbintenissen en van contracten...94
1. Schuldvordering (SV).................................................................94
2. Overdracht van schuldvorderingen (cessie).................................95
Begripsbepaling............................................................................96
1. Algemene overdracht...........................................................................................96
2. Bijzondere overdracht........................................................................................... 96
Overdracht van schuldvorderingen (Art. 5.174–5.176 BW, Boek 5,
ondertitel 4)..................................................................................96
1. Overdraagbaarheid...............................................................................................96
2. Totstandkoming van de cessie.............................................................................97
3. Tegenwerpelijkheid (de gevolgen)........................................................................97
Overdracht van schuld (schuldoverdracht) (Art. 5.187–5.192 BW)....99
1. Definitie en bronnen............................................................................................. 99
2. Volkomen schuldoverdracht (Art. 5.187 BW)......................................................100
3. Onvolkomen schuldoverdracht (Art. 5.191 BW)..................................................100
Delegatie (Art. 5.129 BW).......................................................................................100
Contractoverdracht (Art. 5.193 BW)..............................................101
Hoofdstuk 3 – Gronden van uitdoving van verbintenissen: De betaling
...................................................................................................101
A. Inleidende begrippen...............................................................101
1. Gronden van tenietgaan (Art. 5.244 BW)............................................................101
2. Definitie van betaling (Art. 5.194 BW)................................................................101
3. Bestaan van een schuld (Art. 5.195 BW)............................................................101
4. Twee soorten betalingen....................................................................................102
5. Juridische aard en bewijs....................................................................................102
B. De eenvoudige betaling............................................................102
Voorwaarden voor een geldige betaling.................................................................102
C. Betaling met subrogatie...........................................................103
1. Definitie en bronnen (Art. 5.217 BW)..................................................................104
2. Algemene voorwaarden......................................................................................104
3. Conventionele subrogatie...................................................................................104
4. Wettelijke subrogatie (Art. 5.220 BW)................................................................104
5. Gevolgen van subrogatie....................................................................................104
Hoofdstuk 4 – Ongewone gronden van uitdoving van
verbintenissen......................................................................105
A. Schuldvernieuwing (novatio) (Art. 5.245 BW)............................105
1. Begrip................................................................................................................. 105
2. Vormen van schuldvernieuwing..........................................................................105
3. Geen vermoeden van schuldvernieuwing...........................................................105
4. Voorwaarden voor schuldvernieuwing................................................................105
5. Gevolgen (Art. 5.247 BW)...................................................................................106
B. Kwijtschelding van schuld en eenzijdige afstand........................106
C. Schuldvergelijking / compensatio / compensatie (Art. 5.254 BW) 107
1. Begrip................................................................................................................. 107
3
, 2. Soorten schuldvergelijking..................................................................................107
3. Wettelijke schuldvergelijking (Art. 5.255 BW).....................................................107
4. Conventionele schuldvergelijking (Art. 5.263 BW)..............................................108
5. Gerechtelijke schuldvergelijking (Art. 5.264 BW)................................................108
Inleiding
§1 Het wettelijk kader van VBR
Definitie
Een verbintenis is een rechtsband tussen twee of meer personen,
ontstaan:
krachtens de wet, of
ingevolge een menselijke handeling, bijvoorbeeld:
o eenzijdige rechtshandelingen
o meervoudige rechtshandelingen
Gevolg van de verbintenis
De schuldeiser kan dankzij de verbintenis aanspraken doen
gelden op de schuldenaar.
Deze aanspraken zijn:
o in geld waarneembaar, of
o in rechten, door middel van een rechter in de rechtbank
(bijvoorbeeld afdwinging).
Contracten
Soorten contracten
Eenzijdige contracten
o Slechts één verbintenis.
Wederkerige contracten
o Elke partij is tegelijk schuldeiser en schuldenaar.
o Bevat wederkerige verbintenissen.
Kenmerk 1: Verbintenis als rechtsband tussen personen
Verbintenissenrecht (intern bekeken)
Een verbintenis is een rechtsverhouding tussen twee personen.
De ene persoon kan aanspraak maken op een gedraging van de
andere.
Die gedraging bestaat vaak uit:
o iets doen,
o iets geven,
4
