Samenvatting Verbintenissenrecht: Cursusnotities Deel I

Deel I De verbintenis (definitie), situering in en bronnen van het verbintenissenrecht
Deel II Buitencontractuele AH uit de onrechtmatige of rechtmatige daad
Deel III Het gerechtvaardigd vertrouwen
Deel IV De eenzijdige wilsuiting/belofte
Deel V De onverschuldigde betaling
Deel VI De ongerechtvaardigde verrijking
Deel VII De zaakwaarneming
Deel VIII Het algemeen deel van het verbintenissenrecht

Deel I
Hoofdstuk 1. Verbintenis: begrip en indeling
2. Begrip
- Eigenlijke betekenis: een rechtsband (vinculum iuris) tussen 2 of meer personen
(schuldeiser/crediteur en schuldenaar/debiteur) waarbij de schuldeiser tegenover de
schuldenaar op een in rechte afdwingbare wijze aanspraak kan maken op een prestatie die in
geld waardeerbaar is
- Oneigenlijke betekenis: focus op de prestatie, de verplichting waartoe de partijen t.o.v.
elkaar gehouden zijn
- = schuld = de verbintenis bekeken vanuit het perspectief van de schuldenaar of
vanuit de passiefzijde van een boekhoudkundige balans
OF
- = schuldvordering = de verbintenis bekeken vanuit het perspectief van de schuldeiser
of vanuit de actiefzijde van een balans
- = een persoonlijk recht = een recht dat een persoon heeft op een prestatie
van een andere persoon
- Rechtshandeling
- = een handeling die iemand stelt met het doel om de rechtsgevolgen die daaruit
voortvloeien te creëren
- Verbintenissen vallen hieronder, zijn rechtshandelingen
- Contract = overeenkomst = een van de bronnen van verbintenissen
- DCFR = Draft Common Frame of Reference = Europees BW
- Tot stand gekomen in 2010
- Definitie van een verbintenis herkennen: “An obligation is a duty to perform which
one party to a legal relationship, the debtor, owes to another party, the creditor”
(art. III.-I:102 (i))

3. Verbintenis vs. Obliegenheit
- Verbintenis
- Bestaat niet, als enkel een last of Obliegenheit voorligt
- De SE kan een prestatie afdwingen van de SA
- Obliegenheit
- = een verplichting die op u weegt, maar die niet kan worden afgedwongen
—> er is wel een sanctie (bv. bij schadebeperkingsplicht zal u geen schadevergoeding
meer kunnen vorderen, bij art. 1648 oud BW zal u geen vordering meer kunnen
instellen)
- Degene die tot een Obliegenheit, een last gehouden is, verliest een aanspraak als hij
de last niet vervult
—> hij kan niet gedwongen worden om een bepaalde prestatie te verrichten
- < Duitse en Zwitserse recht
- Oorsprong: de wet, een contract
- Voorbeelden
- Schadebeperkingsplicht van een schadelijder

, - = de verplichting van een schadelijder om alle redelijke maatregelen
te nemen om zijn schade te beperken
- Oorsprong: art. 1134, 3de lid oud BW = de plicht van elke
contractpartij om een overeenkomst te goeder trouw uit te voeren
- Voorbeeld: U bent het slachtoffer van een ongeval dat veroorzaakt is
door een andere. De andere is aansprakelijk voor de schade die door
die fout is veroorzaakt. Stel dat u niets aan uw wonde doet en
daardoor moet uw arm afgezet worden, dan zal de aansprakelijke
niet voor alle schade kunnen worden aansprakelijk gesteld. Het
slachtoffer heeft nl. de Obliegenheit, de verplichting om alle redelijke
maatregelen te nemen om zijn schade te beperken. Redelijke
maatregelen invullen a.d.h.v. de algemene zorgvuldigheidsnorm.
- Art. 1648 oud BW = de plicht van een koper om een vordering o.g.v.
verborgen gebreken in een korte termijn tegen de verkoper in te stellen
- De verkoper kan de koper niet dwingen om de vordering in te stellen
(dus geen verbintenis), maar als de koper dit niet doet dan verliest
de koper zijn recht om een vordering in te stellen (dus wel een
Obliegenheit)
- Contractuele Obliegenheit: als een overeenkomst bepaalde formaliteiten of
termijnen oplegt die een partij op straffe van verval van haar rechten jegens haar
medecontractant moet naleven
- Bv. Overeenkomst tot verkoop van aandelen: de koper moet op straffe van
verval (volgens strikte formaliteiten en binnen bepaalde termijnen) overgaan
tot schriftelijke mededeling van een gebeurtenis die tot een aanspraak tegen
de verkoper of tot het instellen van een vordering of eis in rechte tegen de
verkoper aanleiding kan geven

4. Afdwingbaarheid: civiele vs. natuurlijke verbintenis
- Civiele verbintenis
- Voorwaardelijke of uitgestelde afdwingbaarheid is essentieel
—> de SE kan het voorwerp van de verbintenis (= de prestatie) in rechte afdwingen
van de SA die de verbintenis niet vrijwillig nakomt
- Natuurlijke verbintenis
- = een juridische verbintenis waarvan de nakoming niet in rechte kan worden
afgedwongen (geen Haftung), maar waarbij de gewetensplicht toch zo groot is dat da
‘SA’ door uitvoering ervan te kennen geeft dat hij zich door de verbintenis gebonden
acht (wel een Schuld)
- Categorie tussen civiele verbintenissen en sociale/familiale afspraken
- Zwakke werking
- De nakoming kan niet in rechte worden afgedwongen
- De ‘SA’ kan niet terugvorderen wat hij vrijwillig heeft uitgevoerd
- Niet o.g.v. de regels inzake onverschuldigde betaling, want de wet
sluit terugvordering uitdrukkelijk uit (art. 1235, lid 2 oud BW)
- Niet o.g.v. de regels inzake ongerechtvaardigde verrijking, want de
natuurlijke verbintenis is de rechtvaardiging voor de verrijking en de
verarming
—> het aanvaarden van en het uitvoeren van een natuurlijke
verbintenis = een verbintenis uit eenzijdige wilsuiting
- De gevallen waarin de morele plicht zo sterk is = feitenkwestie
- Voorbeelden
- Een verjaarde schuld