Belangrijkste bron van verbintenissen: het contract = de overeenkomst (zie HB Algemeen
Contractenrecht)
MAAR ook andere bronnen: zie deel II – VII van de Cursusnotities
Deel II: Verbintenis uit aansprakelijkheid voor onrechtmatige of rechtmatige daad
20. 2 categorieën
- Contractuele aansprakelijkheid
- Buitencontractuele aansprakelijkheid = onrechtmatige daad = aquiliaanse aansprakelijkheid =
delictuele en quasi-delictuele aansprakelijkheid
21. Foutaansprakelijkheid
- Art. 1382-1383 BW
- 3 toepassingsvoorwaarden (door de eiser worden aangetoond)
- Fout
- Schending van de algeme zorgvuldigheidsplicht
- Schending van een norm met een gebod of verobd
- Voorwaarde: schadeveroorzaker moet toerekeningsvatbaar zijn (niet bij
jonge kinderren en geestesgestoorden)
- Schade
- Lichamelijke schade, morele schade, zaakschade, zuivere vermogensschade:
allemaal vergoedbaar
- Voorwaarden: persoonlijk, zekerr en rechtmatig
- = het verschil tussen de actuele toestand waarin de benadeelde zich bevindt
nu de fout is begaan de hypothetische toestand waarin hij zich zonder het
bestaan van een fout zou hebben bevonden
- Causaal verband tussen de fout en de schade
- = de schade moet veroorzaakt zijn door de fout
- = de fout moet een noodzakelijke voorwaarde zijn voor de schade, een
conditio sine qua non
- = zonder fout, geen schade
- Niet van toepassing tussen contractspartijen (en tussen hoofdopdrachtgever en
uitvoeringsagent), want verbod van samenloop
- Van toepassing op privaat- en publiekrechtelijke rechtspersonen
- Verbintenis tot schadeherstel ontstaat uit een (on)rechtmatige daad
22. Buitencontractuele aansprakelijkheid zonder fout
- = objectieve of foutloze aansprakelijkheid
- Een persoon is aansprakelijk voor de onrechtmatige daad van een andere persoon
—> gehouden tot een schadeherstelverbintenis
- De aansteller is aan aansprakelijk voor de onrechtmatige daad van een aangestelde
(art. 1384, lid 3 BW)
- Voorbeeld: Werkgever heeft een opdracht gegeven aan de werknemer. De
werknemer begaat een fout waardoor een derde schade lijdt. De derde heeft
een vorderingsmogelijkheid t.a.v. de werknemer (o.g.v.
foutaansprakelijkheid art. 1382) en t.a.v. de werkgever (o.g.v. objectieve
aansprakelijkheid als aansteller van de werknemer die schade veroorzaakte)
- Aansprakelijk, omdat hij een goed in zijn bezit heeft: bv. eigenaar van een gebouw
(art. 1386 BW), eigenaar of bewaarder van een dier (art. 1385 BW), bewaarder van
een gebrekkige zaak (art. 1384, lid 1 BW)
, - Buur A aansprakelijk jegens buur B o.g.v. burenhinder, wegens de verbreking van het
evenwicht tussen naburige eigendommen die de maat van de gewone
nabuurschapsnadelen overschrijdt
- HvC-uitspraak: algemeen rechtsbeginsel van de gelijkheid van burgers voor openbare
lasten
- Eigenaar van appartementen. Eigenaar verhuurt. De politie breekt de deur in
bij een huiszoeking van een van die appartementen. Moet de staat
schadevergoeding betalen aan de eigenaar die schade heeft geleden door
een rechtmatige handeling van de overheid?
- HvC: Eigenaar (burger) heeft duidelijk last gehad van de rechtmatige
huiszoeking (openbare last)
—> schending van het algemeen rechtsbeginsel van de gelijkheid van
burgers voor openbare lasten
- Voorbeelden van hoe een verbintenis, die voortvloeit uit een schending van een
verdragsverplichting met rechtstreekse werking, kan wegen op een overheid om iets
te doen
- Urgenda-zaak: klimaatzaak
- Opgestart in Nederland door ngo tegen de Nederlandse staat, want
de Nederlandse staat doet niet voldoende om de klimaatopwarming
tegen te gaan (nl. de broeikasgassen met minstens 25% te doen
dalen tegen 2020 in vergelijking met de situatie in 1990)
- Rechtbanken gingen hier in mee: veroordeeld o.b.v. de rechtstreekse
werking van art. 2 (recht op leven) en art. 8 EVRM (recht op
privéleven, familieleven, gezinsleven)
- Klimaatzaak vzw t. België
23. Aansprakelijkheid in en buiten contractuele band
- Aansprakelijkheidsregels die gelden ongeacht of de benadeelde en de schadeveroorzaker
contractueel met elkaar verbonden zijn
- Art. 1386bis BW: een krankzinnige of zwakzinnige moet toch gedeeltelijke of gehele
vergoeding van de door hem veroorzaakte schade vergoeden, als een rechter daartoe beslist
(naar billijkheid: rekening houdend met de concrete omstandigheden)
- Wet Productaansprakelijkheid van 25 februari 1991: een producent is aansprakelijk voor
schade die door een onveilig product wordt veroorzaakt
- Benadeelde kan vergoeding krijgen van zijn persoonsschade en de schade aan
goederen
- Aansprakelijheid tussen contractpartijen en derden
24. Toekomst?
- Toekomstige regels inzake buitencontractuele aansprakelijkheid
- Oorspronkelijke bedoeling: regels opnemen in boek 5 van het BW inzake
Verbintenissen
- Recent idee: regels opnemen in boek 6
Deel IV: Rechtmatig vertrouwen als autonome bron van verbintenissen
= schijnleer = vertrouwensleer
25. 2 situaties van rechtmatig vertrouwen
- Wanneer een persoon bij een ander het rechtmatig vertrouwen heeft opgewekt een
bepaalde rechtshandeling te willen stellen, hoewel hij in werkelijkheid die wil daartoe niet
had
Contractenrecht)
MAAR ook andere bronnen: zie deel II – VII van de Cursusnotities
Deel II: Verbintenis uit aansprakelijkheid voor onrechtmatige of rechtmatige daad
20. 2 categorieën
- Contractuele aansprakelijkheid
- Buitencontractuele aansprakelijkheid = onrechtmatige daad = aquiliaanse aansprakelijkheid =
delictuele en quasi-delictuele aansprakelijkheid
21. Foutaansprakelijkheid
- Art. 1382-1383 BW
- 3 toepassingsvoorwaarden (door de eiser worden aangetoond)
- Fout
- Schending van de algeme zorgvuldigheidsplicht
- Schending van een norm met een gebod of verobd
- Voorwaarde: schadeveroorzaker moet toerekeningsvatbaar zijn (niet bij
jonge kinderren en geestesgestoorden)
- Schade
- Lichamelijke schade, morele schade, zaakschade, zuivere vermogensschade:
allemaal vergoedbaar
- Voorwaarden: persoonlijk, zekerr en rechtmatig
- = het verschil tussen de actuele toestand waarin de benadeelde zich bevindt
nu de fout is begaan de hypothetische toestand waarin hij zich zonder het
bestaan van een fout zou hebben bevonden
- Causaal verband tussen de fout en de schade
- = de schade moet veroorzaakt zijn door de fout
- = de fout moet een noodzakelijke voorwaarde zijn voor de schade, een
conditio sine qua non
- = zonder fout, geen schade
- Niet van toepassing tussen contractspartijen (en tussen hoofdopdrachtgever en
uitvoeringsagent), want verbod van samenloop
- Van toepassing op privaat- en publiekrechtelijke rechtspersonen
- Verbintenis tot schadeherstel ontstaat uit een (on)rechtmatige daad
22. Buitencontractuele aansprakelijkheid zonder fout
- = objectieve of foutloze aansprakelijkheid
- Een persoon is aansprakelijk voor de onrechtmatige daad van een andere persoon
—> gehouden tot een schadeherstelverbintenis
- De aansteller is aan aansprakelijk voor de onrechtmatige daad van een aangestelde
(art. 1384, lid 3 BW)
- Voorbeeld: Werkgever heeft een opdracht gegeven aan de werknemer. De
werknemer begaat een fout waardoor een derde schade lijdt. De derde heeft
een vorderingsmogelijkheid t.a.v. de werknemer (o.g.v.
foutaansprakelijkheid art. 1382) en t.a.v. de werkgever (o.g.v. objectieve
aansprakelijkheid als aansteller van de werknemer die schade veroorzaakte)
- Aansprakelijk, omdat hij een goed in zijn bezit heeft: bv. eigenaar van een gebouw
(art. 1386 BW), eigenaar of bewaarder van een dier (art. 1385 BW), bewaarder van
een gebrekkige zaak (art. 1384, lid 1 BW)
, - Buur A aansprakelijk jegens buur B o.g.v. burenhinder, wegens de verbreking van het
evenwicht tussen naburige eigendommen die de maat van de gewone
nabuurschapsnadelen overschrijdt
- HvC-uitspraak: algemeen rechtsbeginsel van de gelijkheid van burgers voor openbare
lasten
- Eigenaar van appartementen. Eigenaar verhuurt. De politie breekt de deur in
bij een huiszoeking van een van die appartementen. Moet de staat
schadevergoeding betalen aan de eigenaar die schade heeft geleden door
een rechtmatige handeling van de overheid?
- HvC: Eigenaar (burger) heeft duidelijk last gehad van de rechtmatige
huiszoeking (openbare last)
—> schending van het algemeen rechtsbeginsel van de gelijkheid van
burgers voor openbare lasten
- Voorbeelden van hoe een verbintenis, die voortvloeit uit een schending van een
verdragsverplichting met rechtstreekse werking, kan wegen op een overheid om iets
te doen
- Urgenda-zaak: klimaatzaak
- Opgestart in Nederland door ngo tegen de Nederlandse staat, want
de Nederlandse staat doet niet voldoende om de klimaatopwarming
tegen te gaan (nl. de broeikasgassen met minstens 25% te doen
dalen tegen 2020 in vergelijking met de situatie in 1990)
- Rechtbanken gingen hier in mee: veroordeeld o.b.v. de rechtstreekse
werking van art. 2 (recht op leven) en art. 8 EVRM (recht op
privéleven, familieleven, gezinsleven)
- Klimaatzaak vzw t. België
23. Aansprakelijkheid in en buiten contractuele band
- Aansprakelijkheidsregels die gelden ongeacht of de benadeelde en de schadeveroorzaker
contractueel met elkaar verbonden zijn
- Art. 1386bis BW: een krankzinnige of zwakzinnige moet toch gedeeltelijke of gehele
vergoeding van de door hem veroorzaakte schade vergoeden, als een rechter daartoe beslist
(naar billijkheid: rekening houdend met de concrete omstandigheden)
- Wet Productaansprakelijkheid van 25 februari 1991: een producent is aansprakelijk voor
schade die door een onveilig product wordt veroorzaakt
- Benadeelde kan vergoeding krijgen van zijn persoonsschade en de schade aan
goederen
- Aansprakelijheid tussen contractpartijen en derden
24. Toekomst?
- Toekomstige regels inzake buitencontractuele aansprakelijkheid
- Oorspronkelijke bedoeling: regels opnemen in boek 5 van het BW inzake
Verbintenissen
- Recent idee: regels opnemen in boek 6
Deel IV: Rechtmatig vertrouwen als autonome bron van verbintenissen
= schijnleer = vertrouwensleer
25. 2 situaties van rechtmatig vertrouwen
- Wanneer een persoon bij een ander het rechtmatig vertrouwen heeft opgewekt een
bepaalde rechtshandeling te willen stellen, hoewel hij in werkelijkheid die wil daartoe niet
had
