Samenvatting - Wereldoriëntatie 3 (OAK18b)

WERELDORIËNTATIE 3
HOOFDSTUK 2: NATUUREDUCATIE
1. NATUURBELEVING

1.1. BEGRIP NATUURBELEVING

Natuurbeleving
= is het ervaren dat de natuur betekenis voor je heeft

Betekenis:

- Materiële waarde (voedsel)
- Immateriële waarde (blijdschap)
- Esthetische waarde

 Je kan iets pas beleven als je er kennis over hebt
o Kennis is belangrijk, je moet basisexpert zijn

Voorwaarden: kinderen moeten zich op hun gemak voelen
 moeten natuur op ‘eigen wijze’ ontmoeten

1.2. NATUURBELEVING: CONCRETE VOORBEELDEN

- Vogels voederen
- Rondleiding in het bos
- Waterdiertjes vangen

1.3. HOE BELEVEN KINDEREN DE NATUUR?

Een natuurrijke omgeving nodigt uit tot activiteiten

Natuurlijke omgeving krijgt waarde in de mate dat kinderen er kunnen spelen, ravotten, dat er iets te beleven
valt…
= uitnodigende natuur

Waarden onder uitnodigende natuur:

- Uitdagende natuur
o Het beleven van intense exploratie en spannende aspecten van de natuur
- Gebruiksnatuur
o Speelnatuur, eetnatuur…
- Intrigerende natuur
o Natuur die uitnodigt tot meer willen weten, tot spieden en speuren
- Esthetische natuur
o Gaat over schoonheidsbeleving van kinderen
- Recreatieve natuur
o Natuur als doel van uitstappen, decor voor ontspanning

, 2. NATUURBELEVING EN NME

2.1. BEGRIPPEN

NME: natuur- en milieueducatie

Natuureducatie: ontwikkelen van belangstelling voor planten en dieren en voor natuurbescherming

Milieueducatie: legt de nadruk op de bewustwording i.v.m. milieuproblemen zoals water- en
luchtverontreiniging en milieuzorg

Doel van NME = gedragsverandering
 Met meer zorg met de natuur omgaan

2.2. NATUUREDUCATIE EN KENNISOVERDRACHT

Natuureducatie heeft als bedoeling om invloed uit te oefenen op het denken en handelen van mensen, zodat
mensen op vrijwillige basis kiezen voor natuurzorg in hun eigen omgeving.

2.3. NATUURBELEVING IS DE BASIS

Natuurbeleving is één van de fundamenten voor natuur- en milieueducatie:
Zorg, respect, en verantwoordelijkheid ontwikkelen vanuit de relatie die kinderen hebben met de natuur

- Voor jonge kinderen: regels stellen, voorbeeldgedrag van volwassenen

3. NATUUREDUCATIE

3.1. HOOFD, HART EN HANDEN

Model: hoofd, hart en handen

- Hoofd: kennis en inzichten
- Hart: relatie opbouwen, waarden, respect
- Handen: doen, hanteren

De drie zaken komen best aan bod bij elke activiteit

In praktijk:

- Hoofd: je geeft de kinderen kennis mee
- Hart: je gaat met passie en warmte aan de slag
- Handen: gebruik maken van onderzoeksmateriaal

3.2. NATUUREDUCATIE IN DE PRAKTIJK

1) Aanbod rond dieren, planten, tuinieren… in de klas, levend hoekje, schooltuin
2) Natuurexploratie
3) Spelen in de natuur
4) Natuurzorg

Sterke betrokkenheid ontstaat hier als kinderen voor natuur kunnen zorgen

, 4. SPELEN IN DE NATUUR

4.1. INLEIDING

Beste manier voor het ontwikkelen van betrokkenheid, waarde toekenning

 Is in onze maatschappij bijna niet meer mogelijk.
o Natuur = ‘kijknatuur’  genieten van de schoonheid en het buiten zijn hoort niet bij
kinderlijke natuurbeleving

4.2. BUITEN EN SPELEN EN SPELEN IN DE NATUUR IS EEN BEDREIGDE BEZIDHEID


4.2.1. WAAROM?
- Natuur verdwijnt door verdichting van bebouwing en moderne landbouw
- Kinderen niet meer op straat door verkeer en onveiligheid
- Aanwezige natuur = ‘kijkgroen’


4.2.2. GEVOLG?
- TV, computers

Kinderen leven in dozen en hebben een overgeorganiseerd leven.
 Te weinig beweging, missen harmonische ontwikkeling en hebben te weinig sociaal contact

4.3. KINDEREN HEBBEN CONTACT MET EN SPEL IN DE NATUUR NODIG

Voordelen voor de ontwikkeling:

- Motorische vaardigheden
- Omgaan met risico’s, onvoorziene zaken
- Sociale vaardigheden, creativiteit en fantasie
- Evolutie: natuurspeeltuinen, natuurspeelplaatsen, speelbossen

+ spel in groene omgeving vermindert stress en agressiviteit & bevordert de concentratie

4.4. INITIATIEVEN

- Spelbossen
- Natuurspeeltuinen en avontuurlijke verwilderde speelplekken in parken
- Natuurspeelplaatsen op scholen

, HOOFDSTUK 3: NATUUREXPLORATIE
1. WAT BEDOELEN WE MET ‘NATUUR’?

Er is geen wilde natuur in Vlaanderen.

- Bossen
- Parken
- Natuureducatieve centra

Geen natuurreservaten met kinderen
 Beperkte toegankelijkheid + plukken en vrije exploratie mogen niet

2. EEN BELEVINGSTOCHT IN DE NATUUR

2.1. WAAROM NAAR BUITEN GAAN MET DE KINDEREN?

Natuur is goed speelmateriaal voor kleuters
 Uren mee spelen

Toch wordt alle natuur mee naar binnen genomen
 Ga buiten:

- Kinderen krijgen een totaalbeeld van de natuur/het milieu
o Confronteren met de hoeveelheid organismen of met hun relatie tot de natuur/menselijke
omgeving
- Versterken de relatie kind-omgeving
o Leren om verantwoord om te gaan met hun omgeving
o Enkel als ze zich betrokken voelen, kan de relatie verdiepen
o Groei in bereidheid natuur- en milieusparend gedrag

2.2. AANDACHTSPUNTEN BIJ NATUUREXPLORATIE MET KLEUTERS

Kleuters ontdekken al spelend de wereld

- Elke schoolomgeving biedt voldoende gelegenheid om kleuters in aanraking te brengen met de
veelvormigheid en verscheidenheid van de natuur
- Kleuters zijn van nature nieuwsgierig (prikkel die)
- Ruimte hebben voor speelse opdrachten/spelletjes met natuurmaterialen
- Natuur beleven met hele lichaam om met de omgeving vertrouwd te raken

Kleuters zijn zintuigelijk en concreet ingesteld

- Gebruik van meerdere zintuigen bij het ontdekken  alleen kijken is niet genoeg
- Gebruik van echt materiaal

Kleuters meten de wereld aan zichzelf

Kleuters kunnen zich goed inleven

- Kunnen zonder moeite een dier worden
- Speels nabootsen met geluiden en bewegingen  sterke band met levende wezend om hen heen