Samenvatting Thema 6 - specifieke methoden

Gedragsverandering Thema 6



SPECIFIEKE METHODEN
Hoorcollege
 zie Powerpoint

Tekstdocumenten

Overzicht van enkele gedragsveranderingstechnieken
 = gedragsbeïnvloedingstechnieken

Aanpassing of inpassing aan de persoon (tailoring)
 aanpassen v/d wijze waarop je info geeft, adviseert of intervenieert,
aan de toestand en de kenmerken v/d cliënt of het cliëntsysteem

 systeemtheorie: men legt de nadruk op invoegen in het systeem
o vb. bij gezinstherapie eerst identificeren welke impliciete regels er
zijn en wie de sterke figuren zijn
 om van daaruit te vertrekken
o vb. bij gezondheidscoaching gaat men eerst na
 in welk stadium van motivatie iemand zit
 welke persoonlijkheidskenmerken iemand heeft
 welke kennisbehoefte (need of cognition) er is
 om vervolgens hiermee rekening te houden

Actief ervaringsgericht leren (active experience-based learning)
 doelgericht leren o.b.v. eigen actieve ervaring

 komt sterk overeen met het activiteits- of werkzaamheidsprincipe uit
de didactiek:
o je leert door ondervinding of eigen ervaring

 niet te verwarren met de trial-and-error
o kan minder systematiek en doelgerichtheid inhouden

Afleren van gedrag (deconditionering)
 het verminderen v/h voorkomen van een gedrag
- in intensiteit, frequentie of waarschijnlijkheid
o door het weglaten van gedragsversterkende gevolgen ervan
o en eventueel het toevoegen van negatieve gevolgen

 invoering van straffen of zelfstraffen is meestal geen goede strategie
als
o het niet gepaard gaat met alternatieven om ongewenst gedrag te
bekomen of te verwerven



Pagina | 1

,Gedragsverandering Thema 6




Anticipatie van mogelijke spijt of beloning (regret of reward anticipation)
 het op voorhand nadenken en in gedachten oproepen van
spijtgevoelens
- indien men een bepaalde gedragsverandering zou
opgeven/stopzetten

 het oproepen van positieve gevoelens
- bij een grotere eindbeloning als men de gedragsverandering doorzet


Begeleid oefenen (guided practice)
 het herhalen of oefenen van gedrag in (gespeelde of nagespeelde)
situaties kan helpen om het gedrag beter te begrijpen, te verbeteren
en te beheersen

 zeker wanneer dit gepaard gaat met het uitwisselen van ervaringen en
feedback

Boosting
 het verhogen v/d mate van self-efficacy en zelfvertrouwen
- zodat leren of veranderen van nieuw gedrag beter gaat

 men leert bepaalde technieken aan waardoor men beter leert en
verandert
- zodat men zich zelfzekerder voelt

Commitment en contract sharing
 zie bij engagement

Directe beloning inbouwen (provide contingent rewards)
 het voorzien van systematische beloningen bij het maken van
vorderingen in gedragsverandering
 het systematisch belonen van gewenst gedrag of gedrag dat i/d
richting gaat v/h gewenste gedrag (graded shaping)



Doelbepaling (goal setting)
 de cliënt specifiek gedrag & specifieke gevolgen laten formuleren als
gewenst haalbaar einddoel
- in plaats van louter te vertrekken van verandering v/d beginsituatie

Empowering
 ervoor zorgen dat personen middelen hebben om hun eigen situatie in
te schatten en te verbeteren

 hierbij is het beschikken over info belangrijk


Pagina | 2

, Gedragsverandering Thema 6


o maar ook goede instrumenten en hulpmiddelen




Engagement (commitment)
 uitgesproken inzet of toewijding bij een keuze of intentie

 het openbaar bekendmaken van een engagement (public commitment)
versterkt dit engagement
o doordat het mislukken of niet-nakomen ervan zou kunnen gepaard
gaan met
 sociale afkeuring
 of vermindering van waardering

 sterke vorm: contract sharing
o waarbij eventueel consequenties worden gekoppeld aan het niet-
naleven v/h engagement
 deze consequenties worden bekendgemaakt aan vrienden en
kenissen of het brede publiek

Executieve functies trainen
 het verbeteren van mentale cognitieve vaardigheden die je gedrag
helpen beheren
- zoals plannen, schema’s maken, tijdsbeheer, impulscontrole en
gedachtenstop


Facilitatie
 het vergemakkelijken van gedragsverandering of gedragsverwerving
- door het wegnemen van bemoeilijkende factoren en hindernissen
 i/d omgeving en de context
- of door het creëren en versterken van stimulerende factoren

 het kan hierbij ook gaan om sociale elementen
 het gaat hier niet om subjectieve percepties, cognities of
vaardigheden v/d cliënt

Gamification
 het gebruiken van speltypische technieken, denkwijzen en elementen
in een gezonde omgeving zonder intrinsieke spelcontext om…
- mensen te motiveren die eentonige, te gemakkelijke of vervelende
taken moeten uitvoeren
- langdurige leertaken of inspanning toch aangenaam en/of
interessant te maken
- de aandacht te richten of de gerichte of aanhoudende aandacht
langer te make
- kennis, inzichten, vaardigheden of competenties te verwerven of te

Pagina | 3