2025-2026
BIOPSYCHOSOCIALE
PIJNBEHANDELING
HOC
,TABLE OF CONTENTS
1 Inleiding met focus op behandelprincipes ............................................................................. 9
1.1 Chronische pijn ............................................................................................... 9
1.2 Mortaliteit ....................................................................................................... 9
1.3 Levensstijlfactoren ........................................................................................ 10
1.4 Casus............................................................................................................ 10
1.4.1 Soorten factoren ........................................................................................................... 11
1.4.2 Klinisch rederen ............................................................................................................ 12
1.4.3 Wat gebeurt er in ons lichaam als we slecht slapen? ...................................................... 13
1.4.4 Wat hebben dry needling, massage, accupunctuur, orthopedische chirugie en roken
gemeen? ................................................................................................................................... 17
1.4.5 Overzicht ...................................................................................................................... 17
1.5 Belgische richtlijnen ...................................................................................... 18
1.5.1 farmacologische behandeling ....................................................................................... 19
1.5.2 Niet-farmacologische behandelingen ............................................................................ 19
1.5.3 Interprofessionele collaboratie ...................................................................................... 19
2 Differentiaaldiagnostiek pijntypes ...................................................................................... 20
2.4 Chronische pijn ............................................................................................. 20
2.5 Nociplastische pijn ........................................................................................ 20
2.6 Pain phenotyping in clinical practice .............................................................. 22
2.7 Casus............................................................................................................ 23
2.7.1 STAP 1: Lage rugpijn > 3 maanden? ................................................................................ 23
2.7.2 STAP 2: Regionaal, multifocaal of wijdverspreid? ............................................................ 23
2.7.3 STAP 3: Nociceptieve pijn voornamelijk verantwoordelijk voor de LBP? ............................ 23
2.7.4 STAP 4: Neuropathische pijn voornamelijk verantwoordelijk voor de LBP? ....................... 24
2.7.5 STAP 5: Uitgelokte pijnovergevoeligheidsverschijnselen? ................................................ 24
2.7.6 STAP 6: Voorgeschiedenis van pijnovergevoeligheid? ...................................................... 24
2.7.7 STAP 7: Ten minste 1 comorbide symptoom? ................................................................. 24
2.7.8 CONCLUSIE ................................................................................................................. 25
1
, 2.7.9 Stappenplan ................................................................................................................. 25
3 Pijneducatie ...................................................................................................................... 28
3.1 Doelen .......................................................................................................... 29
3.2 Meta-analysis 12 randomised clinical trials (n=755)......................................... 29
3.3 Psychological interventions for chronic, non-specific low back pain: systematic
review with network meta-analysis. .......................................................................... 29
3.4 Optimal dose of pain neuroscience education added to an exercise programme 4
chronic spinal pain ................................................................................................... 30
3.5 Stappenplan pijneducatie .............................................................................. 30
3.5.1 Indicatie voor pijneducatie ............................................................................................ 30
3.5.2 Wilt de patiënt pijneducatie? ......................................................................................... 30
3.5.3 Kernconcepten ............................................................................................................. 31
3.6 Deel 1: pijneducatie ....................................................................................... 31
3.7 Van pijnneurowetenschapsonderwijs naar pijnneurowetenschap Communicatie:
vragen om te stellen bij het uitleggen van pijn ............................................................ 33
3.8 Van pijnneurowetenschapsonderwijs naar pijnneurowetenschap Communicatie:
Vragen om te stellen bij het uitleggen van pijn II ......................................................... 33
3.9 Bij mensen zonder pijn ................................................................................... 33
3.10 Heeft de patiënt het goed begrepen ? – rollenspel ........................................... 34
3.11 Help patiënten het idee te omarmen dat hun pijn te wijten is aan centrale
processen ................................................................................................................ 34
3.12 Skills training pijneducatie ............................................................................. 35
3.13 Tijds- en pijncontingente benadering .............................................................. 35
3.14 Praktijksituatie: maria wil wel oefen maar ...................................................... 35
3.14.1 Maria voert een mix van pijn- en tijdscontigent bewegen toe… .................................... 35
3.14.2 Maria was goed aan het opbouwen maar kent een terugval.. ....................................... 36
3.15 Pain wetenschap educatie ............................................................................. 36
3.16 Motivational interviewing ............................................................................... 36
4 Behavioural graded activity ................................................................................................ 36
4.1 Pijn bij kanker/na kanker ................................................................................ 36
2
, 4.2 Introductie van activiteitenmanagement/beweging voor een patiënt ............... 36
4.3 Oefeningen in pijneducatie ............................................................................ 37
4.4 Mechanismen van inspanningshypoalgesie .................................................... 37
4.5 Reactivatie .................................................................................................... 37
4.6 Pain behavior ................................................................................................ 38
4.7 How do we strat with graded activity? ............................................................. 40
4.8 Hoe besteed ik mijn energie? ......................................................................... 40
4.9 Reviewing the activity diary ............................................................................ 41
4.9.1 Human battery .............................................................................................................. 41
4.10 Pacing – the human battery ............................................................................ 42
4.10.1 ‘rationing’ and ‘generating’ energy ............................................................................. 42
4.11 Increase supply and reduce demands ............................................................ 42
4.11.1 Energiegevers ........................................................................................................... 42
4.11.2 RUSTEN.................................................................................................................... 42
4.12 Combining activities ...................................................................................... 43
4.13 Skills training – activity diary .......................................................................... 43
4.13.1 Hoe haal je goede cijfers? hoe begin je? ..................................................................... 44
4.13.2 Waar begin je? .......................................................................................................... 45
4.13.3 Het doel stellen ........................................................................................................ 45
4.14 Graded activity .............................................................................................. 46
4.14.1 hoofdregels voor de patiënt ....................................................................................... 46
4.14.2 Pijn- VS tijdsafhankelijk ............................................................................................. 46
4.14.3 Casus ...................................................................................................................... 46
4.14.4 algemene fase .......................................................................................................... 47
4.14.5 aandachtspunten ..................................................................................................... 47
4.14.6 Therapeutische alliantie ............................................................................................ 48
5 Pijn bij/na kanker ............................................................................................................... 48
5.1 Overlevingskans ............................................................................................ 48
3
BIOPSYCHOSOCIALE
PIJNBEHANDELING
HOC
,TABLE OF CONTENTS
1 Inleiding met focus op behandelprincipes ............................................................................. 9
1.1 Chronische pijn ............................................................................................... 9
1.2 Mortaliteit ....................................................................................................... 9
1.3 Levensstijlfactoren ........................................................................................ 10
1.4 Casus............................................................................................................ 10
1.4.1 Soorten factoren ........................................................................................................... 11
1.4.2 Klinisch rederen ............................................................................................................ 12
1.4.3 Wat gebeurt er in ons lichaam als we slecht slapen? ...................................................... 13
1.4.4 Wat hebben dry needling, massage, accupunctuur, orthopedische chirugie en roken
gemeen? ................................................................................................................................... 17
1.4.5 Overzicht ...................................................................................................................... 17
1.5 Belgische richtlijnen ...................................................................................... 18
1.5.1 farmacologische behandeling ....................................................................................... 19
1.5.2 Niet-farmacologische behandelingen ............................................................................ 19
1.5.3 Interprofessionele collaboratie ...................................................................................... 19
2 Differentiaaldiagnostiek pijntypes ...................................................................................... 20
2.4 Chronische pijn ............................................................................................. 20
2.5 Nociplastische pijn ........................................................................................ 20
2.6 Pain phenotyping in clinical practice .............................................................. 22
2.7 Casus............................................................................................................ 23
2.7.1 STAP 1: Lage rugpijn > 3 maanden? ................................................................................ 23
2.7.2 STAP 2: Regionaal, multifocaal of wijdverspreid? ............................................................ 23
2.7.3 STAP 3: Nociceptieve pijn voornamelijk verantwoordelijk voor de LBP? ............................ 23
2.7.4 STAP 4: Neuropathische pijn voornamelijk verantwoordelijk voor de LBP? ....................... 24
2.7.5 STAP 5: Uitgelokte pijnovergevoeligheidsverschijnselen? ................................................ 24
2.7.6 STAP 6: Voorgeschiedenis van pijnovergevoeligheid? ...................................................... 24
2.7.7 STAP 7: Ten minste 1 comorbide symptoom? ................................................................. 24
2.7.8 CONCLUSIE ................................................................................................................. 25
1
, 2.7.9 Stappenplan ................................................................................................................. 25
3 Pijneducatie ...................................................................................................................... 28
3.1 Doelen .......................................................................................................... 29
3.2 Meta-analysis 12 randomised clinical trials (n=755)......................................... 29
3.3 Psychological interventions for chronic, non-specific low back pain: systematic
review with network meta-analysis. .......................................................................... 29
3.4 Optimal dose of pain neuroscience education added to an exercise programme 4
chronic spinal pain ................................................................................................... 30
3.5 Stappenplan pijneducatie .............................................................................. 30
3.5.1 Indicatie voor pijneducatie ............................................................................................ 30
3.5.2 Wilt de patiënt pijneducatie? ......................................................................................... 30
3.5.3 Kernconcepten ............................................................................................................. 31
3.6 Deel 1: pijneducatie ....................................................................................... 31
3.7 Van pijnneurowetenschapsonderwijs naar pijnneurowetenschap Communicatie:
vragen om te stellen bij het uitleggen van pijn ............................................................ 33
3.8 Van pijnneurowetenschapsonderwijs naar pijnneurowetenschap Communicatie:
Vragen om te stellen bij het uitleggen van pijn II ......................................................... 33
3.9 Bij mensen zonder pijn ................................................................................... 33
3.10 Heeft de patiënt het goed begrepen ? – rollenspel ........................................... 34
3.11 Help patiënten het idee te omarmen dat hun pijn te wijten is aan centrale
processen ................................................................................................................ 34
3.12 Skills training pijneducatie ............................................................................. 35
3.13 Tijds- en pijncontingente benadering .............................................................. 35
3.14 Praktijksituatie: maria wil wel oefen maar ...................................................... 35
3.14.1 Maria voert een mix van pijn- en tijdscontigent bewegen toe… .................................... 35
3.14.2 Maria was goed aan het opbouwen maar kent een terugval.. ....................................... 36
3.15 Pain wetenschap educatie ............................................................................. 36
3.16 Motivational interviewing ............................................................................... 36
4 Behavioural graded activity ................................................................................................ 36
4.1 Pijn bij kanker/na kanker ................................................................................ 36
2
, 4.2 Introductie van activiteitenmanagement/beweging voor een patiënt ............... 36
4.3 Oefeningen in pijneducatie ............................................................................ 37
4.4 Mechanismen van inspanningshypoalgesie .................................................... 37
4.5 Reactivatie .................................................................................................... 37
4.6 Pain behavior ................................................................................................ 38
4.7 How do we strat with graded activity? ............................................................. 40
4.8 Hoe besteed ik mijn energie? ......................................................................... 40
4.9 Reviewing the activity diary ............................................................................ 41
4.9.1 Human battery .............................................................................................................. 41
4.10 Pacing – the human battery ............................................................................ 42
4.10.1 ‘rationing’ and ‘generating’ energy ............................................................................. 42
4.11 Increase supply and reduce demands ............................................................ 42
4.11.1 Energiegevers ........................................................................................................... 42
4.11.2 RUSTEN.................................................................................................................... 42
4.12 Combining activities ...................................................................................... 43
4.13 Skills training – activity diary .......................................................................... 43
4.13.1 Hoe haal je goede cijfers? hoe begin je? ..................................................................... 44
4.13.2 Waar begin je? .......................................................................................................... 45
4.13.3 Het doel stellen ........................................................................................................ 45
4.14 Graded activity .............................................................................................. 46
4.14.1 hoofdregels voor de patiënt ....................................................................................... 46
4.14.2 Pijn- VS tijdsafhankelijk ............................................................................................. 46
4.14.3 Casus ...................................................................................................................... 46
4.14.4 algemene fase .......................................................................................................... 47
4.14.5 aandachtspunten ..................................................................................................... 47
4.14.6 Therapeutische alliantie ............................................................................................ 48
5 Pijn bij/na kanker ............................................................................................................... 48
5.1 Overlevingskans ............................................................................................ 48
3
