Comfort:
Visueel
BIAG 22
,
,INHOUD
1 INLEIDING .......................................................................................................................................................... 1
1.1 WAT IS VISUEEL COMFORT ....................................................................................................................................... 1
2 FYSIOLOGISCHE KENMERKEN EN PSYCHOLOGISCHE EFFECTEN .......................................................................... 1
2.1 FYSIOLOGISCHE KENMERKEN ..................................................................................................................................... 1
2.1.1 Fotosynthese en beplanting...................................................................................................................... 1
2.1.2 Ruimte- en tijdoriëntatie .......................................................................................................................... 1
2.1.3 Circadiaan ritme (dag/nacht) ................................................................................................................... 1
2.1.4 Human centric lighting ............................................................................................................................. 2
2.2 PSYCHOLOGISCHE EFFECTEN ..................................................................................................................................... 2
2.2.1 SAD ........................................................................................................................................................... 2
3 FYSISCHE KENMERKEN ....................................................................................................................................... 3
3.1 LICHT = ENERGIE .................................................................................................................................................... 3
3.2 LICHT = KLEUR ....................................................................................................................................................... 3
3.2.1 Elektromagnetisch spectrum .................................................................................................................... 3
3.2.2 RGB kleurentheorie ................................................................................................................................... 4
3.2.3 Kleurmenging ........................................................................................................................................... 4
3.2.3.1 Additieve kleurmenging ....................................................................................................................................4
3.2.3.2 Subtractieve kleurmenging ...............................................................................................................................4
3.2.4 Oppervlaktekleuren: kleurclassificatiesystemen....................................................................................... 5
3.3 LICHT = MEETBAAR ................................................................................................................................................. 5
3.3.1 Fotometrische grootheden ....................................................................................................................... 5
3.3.2 Isoluxdiagram ........................................................................................................................................... 5
4 DAGLICHT BENUTTEN ......................................................................................................................................... 6
4.1 ASPECTEN ROND HET OPTIMAAL BENUTTIGEN VAN DAGLICHT .......................................................................................... 6
4.1.1 Daglichtfactor ........................................................................................................................................... 6
4.1.2 Grootte en configuratie van daglichtopeningen ....................................................................................... 7
4.1.3 Direct licht................................................................................................................................................. 7
4.1.4 Zonnestraling ............................................................................................................................................ 7
4.1.5 Zonbeheersing .......................................................................................................................................... 8
4.1.6 Beglazing .................................................................................................................................................. 8
4.1.7 Zonwering ................................................................................................................................................. 8
5 KUNSTLICHT AANVULLEND ................................................................................................................................. 9
5.1 ENERGIE IMPACT .................................................................................................................................................... 9
5.2 LICHT PRODUCEREN ................................................................................................................................................ 9
5.2.1 Thermoluminescentie ............................................................................................................................... 9
5.2.2 Elektroluminescentie ................................................................................................................................ 9
5.3 LED..................................................................................................................................................................... 9
5.4 ARMATUUR......................................................................................................................................................... 10
5.5 ARMATUURRENDEMENT ........................................................................................................................................ 10
5.6 KUNSTLICHT AANVULLEND...................................................................................................................................... 10
5.6.1 Directe – semi-directe – direct-indirecte – semi-indirecte – indirecte verlichting................................... 10
5.6.2 De afschermhoek en uitstralingshoek .................................................................................................... 11
5.6.3 Classificatie ............................................................................................................................................. 11
5.6.3.1 Classificatie elektrische schokken ...................................................................................................................11
5.6.3.2 IP-classificatie..................................................................................................................................................12
5.6.3.3 Classificatie beschermingsgraad ondergrond .................................................................................................12
5.6.3.4 IK-classificatie..................................................................................................................................................12
6 EISEN GESTELD AAN VERLICHTING ....................................................................................................................13
, 6.1 KWANTITATIEVE EIS .............................................................................................................................................. 13
6.1.1 Hoeveel verlichting? ............................................................................................................................... 13
6.1.2 Noodverlichting ...................................................................................................................................... 13
6.1.3 Gerichtheid ............................................................................................................................................. 14
6.1.4 Flikkering ................................................................................................................................................ 14
6.1.5 Verblinding ............................................................................................................................................. 14
7 METHODES VOOR ONTWERP ............................................................................................................................16
7.1 DIFFUUS LICHT ..................................................................................................................................................... 16
7.1.1 30°-regel ................................................................................................................................................. 16
7.1.2 45°-regel ................................................................................................................................................. 16
7.2 KUNSTLICHT ........................................................................................................................................................ 17
7.2.1 Lichtverliesfactoren (LFF) ........................................................................................................................ 17
8 DAGLICHTSYSTEMEN .........................................................................................................................................18
8.1 SOORTEN DAGLICHTSYSTEMEN ................................................................................................................................ 18
8.1.1 Lamellen/jaloezieën ................................................................................................................................ 18
8.1.2 Prismatische beglazing ........................................................................................................................... 18
8.1.3 Lichtplank ............................................................................................................................................... 18
,1 Inleiding
1.1 Wat is visueel comfort
Visueel comfort = Visueel comfort voor een persoon is die gemoedstoestand die tevredenheid met
de visuele omgeving uitdrukt.
2 Fysiologische kenmerken en psychologische
effecten
2.1 Fysiologische kenmerken
2.1.1 Fotosynthese en beplanting
Licht is de basis van menselijk bestaan op onze planeet. Zonder licht is er bijna geen aards leven
mogelijk. Ook is licht de motor van de fotosynthese waarbij planten koolstofdioxide omzetten in
koolhydraten.
2.1.2 Ruimte- en tijdoriëntatie
Licht geeft een indicatie van ruimte en tijd. Wanneer licht en daarmee ook de zichtbaarheid wegvallen,
geeft dat een bevreemdend effect. Mensen geraken daardoor gedesoriënteerd en kunnen zich niet
meer op een veilige manier voortbewegen.
2.1.3 Circadiaan ritme (dag/nacht)
Door de omwenteling van de aarde in een etmaal,
ontstaat een dag-nachtritme. Deze afwisseling van licht
en donker reguleert het bioritme van de mens, oa. het
slaap-waakritme of circadiaan ritme dat de motoriek en
hormonale activiteit van de mens beïnvloedt.
Zo bevindt, in een etmaal, de zon zich op verschillende plaatsen en verschijnt ze met verschillende
kleuren.
Door de invloed van UV-licht dat aanwezig is in het zonnespectrum, zorgt vitamine D er voornamelijk
voor dat het menselijk lichaam calcium kan opnemen uit voedsel, waardoor botten en spieren kunnen
groeien.
1
, Licht is de regulator van ons bioritme.
onder invloed van (blauw) licht wordt cortisol (stresshormoon) geproduceerd. Cortisol wordt
voornamelijk in de ochtend aangemaakt en daalt in hoeveelheid naarmate de dag vordert.
De productie van melatonine (slaaphormoon) gebeurt vooral ’s avonds en daalt ‘s nachts. Dit is
afhankelijk van de hoeveelheid licht, de duur van blootstelling en de spectrale samenstelling van licht.
2.1.4 Human centric lighting
Human Centric Lighting (HCL) = ook bekend als biodynamische verlichting, is verlichting die is
afgestemd op het natuurlijke dag- en nachtritme van de mens. Human centric lighting bootst de kleur
en intensiteit van natuurlijk daglicht na.
2.2 Psychologische effecten
2.2.1 SAD
SAD = de naam die wordt gegeven aan een verschijnsel waarbij mensen de neiging hebben steeds in
de winter, als de dagen kort zijn en er veel minder licht is, depressief te worden (seizoensafhankelijke
depressie).
Een mogelijke behandeling van SAD is lichttherapie waarbij hoge lichtniveaus op de ogen vallen,
zonder dat mensen erin hoeven te kijken.
2
Visueel
BIAG 22
,
,INHOUD
1 INLEIDING .......................................................................................................................................................... 1
1.1 WAT IS VISUEEL COMFORT ....................................................................................................................................... 1
2 FYSIOLOGISCHE KENMERKEN EN PSYCHOLOGISCHE EFFECTEN .......................................................................... 1
2.1 FYSIOLOGISCHE KENMERKEN ..................................................................................................................................... 1
2.1.1 Fotosynthese en beplanting...................................................................................................................... 1
2.1.2 Ruimte- en tijdoriëntatie .......................................................................................................................... 1
2.1.3 Circadiaan ritme (dag/nacht) ................................................................................................................... 1
2.1.4 Human centric lighting ............................................................................................................................. 2
2.2 PSYCHOLOGISCHE EFFECTEN ..................................................................................................................................... 2
2.2.1 SAD ........................................................................................................................................................... 2
3 FYSISCHE KENMERKEN ....................................................................................................................................... 3
3.1 LICHT = ENERGIE .................................................................................................................................................... 3
3.2 LICHT = KLEUR ....................................................................................................................................................... 3
3.2.1 Elektromagnetisch spectrum .................................................................................................................... 3
3.2.2 RGB kleurentheorie ................................................................................................................................... 4
3.2.3 Kleurmenging ........................................................................................................................................... 4
3.2.3.1 Additieve kleurmenging ....................................................................................................................................4
3.2.3.2 Subtractieve kleurmenging ...............................................................................................................................4
3.2.4 Oppervlaktekleuren: kleurclassificatiesystemen....................................................................................... 5
3.3 LICHT = MEETBAAR ................................................................................................................................................. 5
3.3.1 Fotometrische grootheden ....................................................................................................................... 5
3.3.2 Isoluxdiagram ........................................................................................................................................... 5
4 DAGLICHT BENUTTEN ......................................................................................................................................... 6
4.1 ASPECTEN ROND HET OPTIMAAL BENUTTIGEN VAN DAGLICHT .......................................................................................... 6
4.1.1 Daglichtfactor ........................................................................................................................................... 6
4.1.2 Grootte en configuratie van daglichtopeningen ....................................................................................... 7
4.1.3 Direct licht................................................................................................................................................. 7
4.1.4 Zonnestraling ............................................................................................................................................ 7
4.1.5 Zonbeheersing .......................................................................................................................................... 8
4.1.6 Beglazing .................................................................................................................................................. 8
4.1.7 Zonwering ................................................................................................................................................. 8
5 KUNSTLICHT AANVULLEND ................................................................................................................................. 9
5.1 ENERGIE IMPACT .................................................................................................................................................... 9
5.2 LICHT PRODUCEREN ................................................................................................................................................ 9
5.2.1 Thermoluminescentie ............................................................................................................................... 9
5.2.2 Elektroluminescentie ................................................................................................................................ 9
5.3 LED..................................................................................................................................................................... 9
5.4 ARMATUUR......................................................................................................................................................... 10
5.5 ARMATUURRENDEMENT ........................................................................................................................................ 10
5.6 KUNSTLICHT AANVULLEND...................................................................................................................................... 10
5.6.1 Directe – semi-directe – direct-indirecte – semi-indirecte – indirecte verlichting................................... 10
5.6.2 De afschermhoek en uitstralingshoek .................................................................................................... 11
5.6.3 Classificatie ............................................................................................................................................. 11
5.6.3.1 Classificatie elektrische schokken ...................................................................................................................11
5.6.3.2 IP-classificatie..................................................................................................................................................12
5.6.3.3 Classificatie beschermingsgraad ondergrond .................................................................................................12
5.6.3.4 IK-classificatie..................................................................................................................................................12
6 EISEN GESTELD AAN VERLICHTING ....................................................................................................................13
, 6.1 KWANTITATIEVE EIS .............................................................................................................................................. 13
6.1.1 Hoeveel verlichting? ............................................................................................................................... 13
6.1.2 Noodverlichting ...................................................................................................................................... 13
6.1.3 Gerichtheid ............................................................................................................................................. 14
6.1.4 Flikkering ................................................................................................................................................ 14
6.1.5 Verblinding ............................................................................................................................................. 14
7 METHODES VOOR ONTWERP ............................................................................................................................16
7.1 DIFFUUS LICHT ..................................................................................................................................................... 16
7.1.1 30°-regel ................................................................................................................................................. 16
7.1.2 45°-regel ................................................................................................................................................. 16
7.2 KUNSTLICHT ........................................................................................................................................................ 17
7.2.1 Lichtverliesfactoren (LFF) ........................................................................................................................ 17
8 DAGLICHTSYSTEMEN .........................................................................................................................................18
8.1 SOORTEN DAGLICHTSYSTEMEN ................................................................................................................................ 18
8.1.1 Lamellen/jaloezieën ................................................................................................................................ 18
8.1.2 Prismatische beglazing ........................................................................................................................... 18
8.1.3 Lichtplank ............................................................................................................................................... 18
,1 Inleiding
1.1 Wat is visueel comfort
Visueel comfort = Visueel comfort voor een persoon is die gemoedstoestand die tevredenheid met
de visuele omgeving uitdrukt.
2 Fysiologische kenmerken en psychologische
effecten
2.1 Fysiologische kenmerken
2.1.1 Fotosynthese en beplanting
Licht is de basis van menselijk bestaan op onze planeet. Zonder licht is er bijna geen aards leven
mogelijk. Ook is licht de motor van de fotosynthese waarbij planten koolstofdioxide omzetten in
koolhydraten.
2.1.2 Ruimte- en tijdoriëntatie
Licht geeft een indicatie van ruimte en tijd. Wanneer licht en daarmee ook de zichtbaarheid wegvallen,
geeft dat een bevreemdend effect. Mensen geraken daardoor gedesoriënteerd en kunnen zich niet
meer op een veilige manier voortbewegen.
2.1.3 Circadiaan ritme (dag/nacht)
Door de omwenteling van de aarde in een etmaal,
ontstaat een dag-nachtritme. Deze afwisseling van licht
en donker reguleert het bioritme van de mens, oa. het
slaap-waakritme of circadiaan ritme dat de motoriek en
hormonale activiteit van de mens beïnvloedt.
Zo bevindt, in een etmaal, de zon zich op verschillende plaatsen en verschijnt ze met verschillende
kleuren.
Door de invloed van UV-licht dat aanwezig is in het zonnespectrum, zorgt vitamine D er voornamelijk
voor dat het menselijk lichaam calcium kan opnemen uit voedsel, waardoor botten en spieren kunnen
groeien.
1
, Licht is de regulator van ons bioritme.
onder invloed van (blauw) licht wordt cortisol (stresshormoon) geproduceerd. Cortisol wordt
voornamelijk in de ochtend aangemaakt en daalt in hoeveelheid naarmate de dag vordert.
De productie van melatonine (slaaphormoon) gebeurt vooral ’s avonds en daalt ‘s nachts. Dit is
afhankelijk van de hoeveelheid licht, de duur van blootstelling en de spectrale samenstelling van licht.
2.1.4 Human centric lighting
Human Centric Lighting (HCL) = ook bekend als biodynamische verlichting, is verlichting die is
afgestemd op het natuurlijke dag- en nachtritme van de mens. Human centric lighting bootst de kleur
en intensiteit van natuurlijk daglicht na.
2.2 Psychologische effecten
2.2.1 SAD
SAD = de naam die wordt gegeven aan een verschijnsel waarbij mensen de neiging hebben steeds in
de winter, als de dagen kort zijn en er veel minder licht is, depressief te worden (seizoensafhankelijke
depressie).
Een mogelijke behandeling van SAD is lichttherapie waarbij hoge lichtniveaus op de ogen vallen,
zonder dat mensen erin hoeven te kijken.
2
