Over het examen:
Twee delen:
• Open boek
◦10 punten
◦Toepassing
• Gesloten boek
◦Theorie
◦Gesloten maar wel wetboek toegelaten
Deel van examenvragen komen uit de les, maar ook examenvragen uit het boek!!!
Data globaal niet te kennen behalve: 1948 en 1993.
Inleiding
We beginnen met de definitie van mensenrechten, maar dit is de dag van vandaag een zeer ingewikkelde kwestie. Want
mensenrechten worden op veel vlakken bedreigd in de huidige maatschappij. (Denk aan actua voorbeelden)
Mensenrechten zijn globaal te relateren aan begrippen zoals rechtvaardigheid, waardigheid, ethische normen die eigen zijn
aan tal van historische samenlevingen. Niet in termen van individuele rechten maar in termen die belangrijk zijn om samen te
leven. Het is in essentie een vrij interne term.
In voorafgaande geschiedenis is er wel gesproken geweest over rechten van mensen. Maar hedendaagse mensenrechten is
opzich een modern concept.
Mensenrechten hebben een emanciperend effect ten aanzien van degene die ze inroepen en zij die bij mensenrechtenorganen
gaan aankloppen.
Tot voor kort enkel in het zuiden veel kritiek omdat het enkel voor westerse landen werd ingeroepen. En zij meenden dat zij zo
ten onder gingen. De critici behoren vaak bij politieke en economische elites. Mensenrechten gaan vaak tegen hun traditie in,
dit is een groot argument voor de critici.
Opstellers van de internationale mensenrechtenorganen zijn de regeringen, wereldwijd bij VN maar ook Europese regeringen
bij EVRM. Deze regeringen hebben vaak geen toezicht mechanisme gecreëerd dat eenmaal een beslissing wordt geuit door
het Hof dat er eignelijk geen juridisch bindende beslissingen kunnen genomen worden.
En zelf waar dit wel is, hebben regeringen geen afdwingingsmechanisme voorzien. Sommige politici na WOII hebben dat zien
aankomen, maar globaal waren regeringen daar niet mee bezig.
I. Begrip, kenmerken en soorten mensenrechten
A. Begrip mensenrechten
Definitie van mensenrechten is opgesteld door de OHCHR.
Even benadrukken: mensenrechten wordt op twee manieren gebruikt:
• Juridsche betekenis: rechten zie zijn opgenomen in positief recht
• Filosofische betekenis: morele claims
In de definitie vindt je het inherent karakter van mensenrechten (ze zijn voor alle mensen ongeacht status) en de
mensenrechten worden op gelijke wijze (= gelijkheid) aan iedereen gegarandeerd, zonder discriminatie. Alle mensen om het
even waar dan ook. (= universeel kenmerk)
B. Kenmerken van de mensenrechten (gegeven door professor Hunt)
• Inherent karakter
Dat mensenrechten een gegeven zijn. Ze worden niet toegekend. Je hebt die louter en alleen door je ‘mens zijn’. Inherent
karakter kan je makkelijk linken aan een filosofische stroming: het natuurrecht.
Enkele discussiepunten:
◦Dierenrechten?
,Bv. Rechtbank ik Argentinië heeft dieren ene recht op vrijheid toegekend die in gevangenschap zaten.
Bv. In India heeft de rechtspraak aan bepaalde dieren een recht toegekend: waardigheid, verbod doden en foltering
◦Proliferatie (= inflatie van mensenrechten)
Voormalig voorzitter GwH en commissie voor vluchtelingen gaf advies hoe men best reageert om HvEU in toom te houden. Hij
wijst daarbij op de inflatie van de mensheid. Hij pleit voor de burgerlijke en politieke rechten, maar de ecosoc-rechten (=recht
op vrije tijd, liefde, …) maken het te ingewikkeld volgens hem. Deze botsten met andere rchten waardoor overheden het
moeilijk hebben om te weten aan wat ze voorrang moeten geven.
“Inflatie van mensenrechten lijkt op een vlakking van de hele mensenrechtendiscour” = kritiek van Antwerps Professor.
Bv. Ecuador heeft een in grondwet bepaling opgenomen dat zegt dat moeder aarde recht op bescherming heeft. Verder is dat
overgenomen in Bolivia, maar ook in Afrika etc.
Bv. Nieuw-Zeelanders hebben een rivier erkent als rechtspersoon om hem te beschermen via gewone wetgeving
Bv. Colombia is ook bezig ecosystemen te beschermen via de rechter (?).
Maar wat nu in Europa?
Is al eenmalig gebeurt in Zuid-Spanje. Het gebied heet de ‘mare minor’. Er wordt daar veel gevist, Maar het zit met een
enorme vervuiling door toeristen, en de lokale bewoners zijn in opstand gekomen waardoor de overheid de mar minor een
eigen rechtspersoonlijkheid heeft toegekend en een groep van mensen (= gewone burgers en academici, ambtenaren) die voor
de bescherming instaan.
Ook in Nederland is een een discussie aan de hand bij de ‘Waddeneilanden’
• Gelijkheid
Een ieder heeft in principe dezelfde rechten. Maar let op: dit sluit niet uit dat bepaalde kwetsbare groepen (bv. Kinderen,
inheemse volkeren, vrouwen, beperking,…) ene extra bescherming kunnen krijgen.
Op universeel vlak heb je het BUPO-verdrag, maar op VN vlak is er ook een VN-verdrag voor vrouwen, kinderen, mensen met
een beperking, …
• Universeel
Mensenrechten moeten ten alletijden voor iedereen, onbeperkt, toegankelijk zijn.
Mensenrechten zijn een westerse uitvinding, vinden we niet terug in andere culturen of tradities. Alle landen wereldwijd hebben
de UVRM in 1948 goedgekeurd en zich aangesloten bij het idee van universaliteit voor mensenrechten. Ook landen die kritiek
hebben op de mensenrechten hebben zich nog niet uitgesproken (tot op heden) tegen de UVRM.
Bv. Rusland heeft zich teruggetrokken het het Europees verdrag van anti-foltering maar zei dat ze wel nog aangesloten waren
aan de UVRM en dat ze die ook hoog bewaren.
Nog een theorietisch kenmerk:
De mensenrechten zijn ook onvervreemdbaar. Niemand kan ze afnemen, maar dit impliceer niet dat ze niet kunnen beperkt
worden. De meeste mensenrechten zijn relatief (= ze kunnen worden beperkt). Het meest absolute recht (= wat kan niet
worden beperkt) is recht op leven, zou je denken. Maar als je het EVRM er zou bij nemen dan zal je zien dat artikel 2 zegt dat
een ieder recht op leven heeft, maar dat de doodstraf wel kan worden opgelegd en uitgevoerd. Maar afgezien van Europa, zijn
in alle andere continten de doodstraf nog een aanwezige straf.
Recht op leven is dus eigenlijk geen absoluut recht. (Staat onder discussie). Het meest absolute recht is verbod op foltering. In
artikel 3 EVRM vind je dit verbod. Niet enkel foltering, maar ook onmenselijke behandeling of vernedering. Dit derde puntje
(vernedering), heeft een ruime invulling door het hof.
bv. Politieagenten mogen niet zomaar klappen geven aan minderjarigen wanneer ze opstandig zijn.
bv. Educatieve klap
Hier bestaat er dus zeer weinig eensgezindheid over
Naar aanleiding van de terroristische aanvallen op de twin towers in New York en de reactie van de Amerikaanse regering,
werd dit recht absoluut.
,C. Basisbeginselen als grondslag van mensenrechten
D. Soorten mensenrechten
II. Historiek van de mensenrechten
A. Factoren die de opgang van de mensenrechten hebben beïnvloed
• Religieuze basis
Vaak in de religieuze teksten staat waardigheid centraal, maar ook gelijkheid, vrijheid,… Dit vooral in het christendom maar
sommige ook in andere religies. Er bestaan enkele ‘golden rules’: regels die in alle religies gelden.
Bepaalde normen die we terugvinden in religies vallen niet gelijkgesteld te worden met de moderne normen, plichten van het
mensenrechten. Omdat in het moderne recht zijn die rechten opgenomen in het positief recht en bestaan dus om
afgedwongen te worden. Maar in heilige geschriften gaat het vaak om plichten die voor u als een religieus persoon worden
opgelegd.
Maar het valt niet te ontkennen dat religie belangrijke rol heeft gespeeld.
• Filosofische basis
◦Natuurrechtfilosofie
‣ Grieken
Vooral basis in het natuurrecht. Dit is ontstaan in de tijd rond de Grieken. Dit dan opnieuw in het Westen, maar ook Chineese
filosofen hielde zich al bezig met mensenrechten.
In een notendop het idee vna natuursrechtsfilosofen: ze gingen ervan uit dat er een abstracte, absolute natuurwet bestond. En
deze bevatte een aantal regels, opgelegd voor burgers, om op een correcte manier te handelen.
Sommige Griekse stromingen streven al naar een meer humane behandeling van de slaven, zoals de stoïcijnen (Ciciero,
Seneca, Marcus Aurelius,…). Ze gingen slaven neit vrijlaten, maar wel meer respectvoller behandelen.
Plato vond dat ook vrouwen redelijke wezens waren en de mogelijk moesten hebben om degelijk onderwijs te volgen. Hij had
dan wel andere denkbeelden die niet zo positief waren.
‣ Locke
Universele wet van de natuur en god zijn verder ontwikkeld bij de Verlichting. Werd vooral over geschreven door John Locke.
Hij was een natuurrecht filosoof en vond dat de universele natuurwet boven iedereen stond. Ook boven overheden en de staat.
Hij meende dat iedereen een natuurlijke vrijheid had en iedereen initieel vrij was. Vanaf nu spreken we dan ook van natuurlijke
rechten: recht op leven, vrijheid en eigendom.
Maar let op: nog altijd geen mensenrechten, maar natuurlijke rechten die je niet van andere mensen mocht kapot maken.
Locke had ook enkele achterlijke ideeën:
◦Voorstander van politieke slavernij
‣ Hij ging armen gaan vasthouden
◦Voorstander van de trans-Atlantische slavernij
‣ Had aan delen in bedrijven die betrokken waren bij de slavenhandel
Maar op andere vlakken is hij de ‘geestelijke vader’ van de mensenrechten. Hij vond ook dat mensen via een contract een
overheid tot stand brengen. En dat de overheid, via dat contract, bescherming van de natuurrechten moest bieden aan de
bevolking. De overheid was voor hem de ‘godlike prince’. EN als de overheid die rechten niet beschermd, dan kan dieoverheid
opzij gezet worden en vervangen worden door een andere. Burger heeft een ius resistendi.
= Grondlegger van het idee van een constitutionele monarchie met checks and balances
‣ Paine
• In common sense
Thomas Paine schreef pamfletten. Omwille van het pamflet ‘In Common Sense’ waarbij hij een intellectuele onderbouw gaf aan
de Amerikaanse kolonisten die zich afzetten tegen de Engelse Koning. Het was zeer ruim verspreid (bestseller in die tijd).
Duidelijk dat hij beïnvloed was door Locke, want hij had het ook over natuurlijke rechten.
• Right of Men
Aantal jaren later schrijft hij een nieuw boek: Right of Men. Het gaat niet meer om natuurlijke rechten, maar om
mensenrechten. Hij is grondlegger vna de mensrechten en waarschuwt de kolonisten de gevaren van de mensenrechten.
Was bewust dat positefrechterlijke tekst, rechten kon geven, maar ook dat een volgende versie van die tekst, rechten kunnen
weggenomen worden.
, Net zoals Locke meende hij dat dit de enige taak van de overheid was: de mensenrechten garanderen.
Hij was een zeer vooruitstrevende man: hij pleitte voor stemrecht voor iedereen.
◦Vrijheidsfilosofie:
‣ JJ. Rousseau
Mensen in natuurlijke staat, beschikken over natuurlijke vrijheid // Locke.
Maar hij meende dat de natuurlijke vrijheid van mensen werd uitgeholt, en enige manier om dit te verhelpen, was een contract
sluiten met de bevolking onder elkaar: la volonté general.
Iedereen was vrij en door dat contract was er geen bescherming meer nodig van een overheid (?).
Maar ook enkele rare gedachten: racist, tegen onderwijs voor vrouwen,
‣ Emmanuel Kant
Was ook een racist en tegen vrouwen. Maar ook enkele vooruitstrevende ideeën.
Hij bekeek naar de mens als een redelijk wezen en baseerde zich op de rede.
Hij sprak verder van drie andere rechten: recht op politieke vrijheid, participatie, gelijkheid (= non-discriminatie) en recht op
economische autonomie. Dus ook hij werkte mee aan de opkomst van de mensenrechten
‣ Hobbes
Meende dat mensen dom waren. Ze hadden ook mensenrechten en was ook een contractrechter maar tegenstelling tot
Locke, was hij overtuigt van een absolute heerser. Hij meende dat Locke gewonnen was voor een constitutionele monarchie
maar dit is niet het geval voor Hobbes. Sprak over een absolute heerser met een zwaard, staf: de Leviathan.
Hobbes zei dat hij de natuurlijke rechten KAN beschermen, maar kan dit ook niet om de eigen denkbeelden vorm te geven.
Locke zei dat je ‘godlike prince’ kon afzetten, maar dit is niet het geval bij Hobbes.
Plaatsen in context: 1648: Vrede van Westfalen (=einde van de godsdienstoorlogen). Door dit boek gaf Hobbes het idee van
sterke nationale staten. Macht van de keizer bestond niet meer, maar nu nationale soevereiniteit door één heerser. EN dit idee
krijgt door Hobbes een intellectuele onderbouw.
Ook vandaag is dit idee nog van belang binnen de Westerse politiek.
Gaf filosofische basis voor het vorstelijk absolutisme en van sterke, soevereine staten. (// Leviathan)
◦Conservatieve filosoof: Burke
Hij geloofde niet in een objectiev abstracte natuurwet waar natuurlijke rechten vooruitstreven. Hij zegt dat er samenlevingen en
traders zijn, en daarbinnen in kan er wetgeving aangenomen worden of rechters gaan zich uitspreken over bepaalde rechten
en vrijheden; maar deze komen niet uit de lucht gevallen maar streven voort uit de samenlevingen. Ze verschillen dus van in
Frankrijk dan in Nederland. Hij was zeer erg gekand tegen de Franse Revolutie omdat de revolutionairen afkomen met de
Declarations de droits. Hij gaf commentaar op het terreur in Frankrijk, de guillotine, etc. Totale tirannie.
Abstracte rechten is dus onzin. Het ontstaat enkel door samenhang van mensen.
◦Rechtspositivisme
Is het contrast van natuurrechtfilosofie.
‣ Jeremy Bentham
Meent dat natuurlijke rechten ‘nonsense’ zijn. Iets is recht en iemand heeft rechten omdat de wetgever zegt dat hij rechten
heeft. Hij geloofde niet in het inherent karakter van de rechten.
Dit impliceert ook opnieuw erchtspositvisme maar heeft als nadeel dat er ook uitwassen zijn. Wetgever kan recht toepassen,
maar ook wegnemen, beperken etc.
Twee delen:
• Open boek
◦10 punten
◦Toepassing
• Gesloten boek
◦Theorie
◦Gesloten maar wel wetboek toegelaten
Deel van examenvragen komen uit de les, maar ook examenvragen uit het boek!!!
Data globaal niet te kennen behalve: 1948 en 1993.
Inleiding
We beginnen met de definitie van mensenrechten, maar dit is de dag van vandaag een zeer ingewikkelde kwestie. Want
mensenrechten worden op veel vlakken bedreigd in de huidige maatschappij. (Denk aan actua voorbeelden)
Mensenrechten zijn globaal te relateren aan begrippen zoals rechtvaardigheid, waardigheid, ethische normen die eigen zijn
aan tal van historische samenlevingen. Niet in termen van individuele rechten maar in termen die belangrijk zijn om samen te
leven. Het is in essentie een vrij interne term.
In voorafgaande geschiedenis is er wel gesproken geweest over rechten van mensen. Maar hedendaagse mensenrechten is
opzich een modern concept.
Mensenrechten hebben een emanciperend effect ten aanzien van degene die ze inroepen en zij die bij mensenrechtenorganen
gaan aankloppen.
Tot voor kort enkel in het zuiden veel kritiek omdat het enkel voor westerse landen werd ingeroepen. En zij meenden dat zij zo
ten onder gingen. De critici behoren vaak bij politieke en economische elites. Mensenrechten gaan vaak tegen hun traditie in,
dit is een groot argument voor de critici.
Opstellers van de internationale mensenrechtenorganen zijn de regeringen, wereldwijd bij VN maar ook Europese regeringen
bij EVRM. Deze regeringen hebben vaak geen toezicht mechanisme gecreëerd dat eenmaal een beslissing wordt geuit door
het Hof dat er eignelijk geen juridisch bindende beslissingen kunnen genomen worden.
En zelf waar dit wel is, hebben regeringen geen afdwingingsmechanisme voorzien. Sommige politici na WOII hebben dat zien
aankomen, maar globaal waren regeringen daar niet mee bezig.
I. Begrip, kenmerken en soorten mensenrechten
A. Begrip mensenrechten
Definitie van mensenrechten is opgesteld door de OHCHR.
Even benadrukken: mensenrechten wordt op twee manieren gebruikt:
• Juridsche betekenis: rechten zie zijn opgenomen in positief recht
• Filosofische betekenis: morele claims
In de definitie vindt je het inherent karakter van mensenrechten (ze zijn voor alle mensen ongeacht status) en de
mensenrechten worden op gelijke wijze (= gelijkheid) aan iedereen gegarandeerd, zonder discriminatie. Alle mensen om het
even waar dan ook. (= universeel kenmerk)
B. Kenmerken van de mensenrechten (gegeven door professor Hunt)
• Inherent karakter
Dat mensenrechten een gegeven zijn. Ze worden niet toegekend. Je hebt die louter en alleen door je ‘mens zijn’. Inherent
karakter kan je makkelijk linken aan een filosofische stroming: het natuurrecht.
Enkele discussiepunten:
◦Dierenrechten?
,Bv. Rechtbank ik Argentinië heeft dieren ene recht op vrijheid toegekend die in gevangenschap zaten.
Bv. In India heeft de rechtspraak aan bepaalde dieren een recht toegekend: waardigheid, verbod doden en foltering
◦Proliferatie (= inflatie van mensenrechten)
Voormalig voorzitter GwH en commissie voor vluchtelingen gaf advies hoe men best reageert om HvEU in toom te houden. Hij
wijst daarbij op de inflatie van de mensheid. Hij pleit voor de burgerlijke en politieke rechten, maar de ecosoc-rechten (=recht
op vrije tijd, liefde, …) maken het te ingewikkeld volgens hem. Deze botsten met andere rchten waardoor overheden het
moeilijk hebben om te weten aan wat ze voorrang moeten geven.
“Inflatie van mensenrechten lijkt op een vlakking van de hele mensenrechtendiscour” = kritiek van Antwerps Professor.
Bv. Ecuador heeft een in grondwet bepaling opgenomen dat zegt dat moeder aarde recht op bescherming heeft. Verder is dat
overgenomen in Bolivia, maar ook in Afrika etc.
Bv. Nieuw-Zeelanders hebben een rivier erkent als rechtspersoon om hem te beschermen via gewone wetgeving
Bv. Colombia is ook bezig ecosystemen te beschermen via de rechter (?).
Maar wat nu in Europa?
Is al eenmalig gebeurt in Zuid-Spanje. Het gebied heet de ‘mare minor’. Er wordt daar veel gevist, Maar het zit met een
enorme vervuiling door toeristen, en de lokale bewoners zijn in opstand gekomen waardoor de overheid de mar minor een
eigen rechtspersoonlijkheid heeft toegekend en een groep van mensen (= gewone burgers en academici, ambtenaren) die voor
de bescherming instaan.
Ook in Nederland is een een discussie aan de hand bij de ‘Waddeneilanden’
• Gelijkheid
Een ieder heeft in principe dezelfde rechten. Maar let op: dit sluit niet uit dat bepaalde kwetsbare groepen (bv. Kinderen,
inheemse volkeren, vrouwen, beperking,…) ene extra bescherming kunnen krijgen.
Op universeel vlak heb je het BUPO-verdrag, maar op VN vlak is er ook een VN-verdrag voor vrouwen, kinderen, mensen met
een beperking, …
• Universeel
Mensenrechten moeten ten alletijden voor iedereen, onbeperkt, toegankelijk zijn.
Mensenrechten zijn een westerse uitvinding, vinden we niet terug in andere culturen of tradities. Alle landen wereldwijd hebben
de UVRM in 1948 goedgekeurd en zich aangesloten bij het idee van universaliteit voor mensenrechten. Ook landen die kritiek
hebben op de mensenrechten hebben zich nog niet uitgesproken (tot op heden) tegen de UVRM.
Bv. Rusland heeft zich teruggetrokken het het Europees verdrag van anti-foltering maar zei dat ze wel nog aangesloten waren
aan de UVRM en dat ze die ook hoog bewaren.
Nog een theorietisch kenmerk:
De mensenrechten zijn ook onvervreemdbaar. Niemand kan ze afnemen, maar dit impliceer niet dat ze niet kunnen beperkt
worden. De meeste mensenrechten zijn relatief (= ze kunnen worden beperkt). Het meest absolute recht (= wat kan niet
worden beperkt) is recht op leven, zou je denken. Maar als je het EVRM er zou bij nemen dan zal je zien dat artikel 2 zegt dat
een ieder recht op leven heeft, maar dat de doodstraf wel kan worden opgelegd en uitgevoerd. Maar afgezien van Europa, zijn
in alle andere continten de doodstraf nog een aanwezige straf.
Recht op leven is dus eigenlijk geen absoluut recht. (Staat onder discussie). Het meest absolute recht is verbod op foltering. In
artikel 3 EVRM vind je dit verbod. Niet enkel foltering, maar ook onmenselijke behandeling of vernedering. Dit derde puntje
(vernedering), heeft een ruime invulling door het hof.
bv. Politieagenten mogen niet zomaar klappen geven aan minderjarigen wanneer ze opstandig zijn.
bv. Educatieve klap
Hier bestaat er dus zeer weinig eensgezindheid over
Naar aanleiding van de terroristische aanvallen op de twin towers in New York en de reactie van de Amerikaanse regering,
werd dit recht absoluut.
,C. Basisbeginselen als grondslag van mensenrechten
D. Soorten mensenrechten
II. Historiek van de mensenrechten
A. Factoren die de opgang van de mensenrechten hebben beïnvloed
• Religieuze basis
Vaak in de religieuze teksten staat waardigheid centraal, maar ook gelijkheid, vrijheid,… Dit vooral in het christendom maar
sommige ook in andere religies. Er bestaan enkele ‘golden rules’: regels die in alle religies gelden.
Bepaalde normen die we terugvinden in religies vallen niet gelijkgesteld te worden met de moderne normen, plichten van het
mensenrechten. Omdat in het moderne recht zijn die rechten opgenomen in het positief recht en bestaan dus om
afgedwongen te worden. Maar in heilige geschriften gaat het vaak om plichten die voor u als een religieus persoon worden
opgelegd.
Maar het valt niet te ontkennen dat religie belangrijke rol heeft gespeeld.
• Filosofische basis
◦Natuurrechtfilosofie
‣ Grieken
Vooral basis in het natuurrecht. Dit is ontstaan in de tijd rond de Grieken. Dit dan opnieuw in het Westen, maar ook Chineese
filosofen hielde zich al bezig met mensenrechten.
In een notendop het idee vna natuursrechtsfilosofen: ze gingen ervan uit dat er een abstracte, absolute natuurwet bestond. En
deze bevatte een aantal regels, opgelegd voor burgers, om op een correcte manier te handelen.
Sommige Griekse stromingen streven al naar een meer humane behandeling van de slaven, zoals de stoïcijnen (Ciciero,
Seneca, Marcus Aurelius,…). Ze gingen slaven neit vrijlaten, maar wel meer respectvoller behandelen.
Plato vond dat ook vrouwen redelijke wezens waren en de mogelijk moesten hebben om degelijk onderwijs te volgen. Hij had
dan wel andere denkbeelden die niet zo positief waren.
‣ Locke
Universele wet van de natuur en god zijn verder ontwikkeld bij de Verlichting. Werd vooral over geschreven door John Locke.
Hij was een natuurrecht filosoof en vond dat de universele natuurwet boven iedereen stond. Ook boven overheden en de staat.
Hij meende dat iedereen een natuurlijke vrijheid had en iedereen initieel vrij was. Vanaf nu spreken we dan ook van natuurlijke
rechten: recht op leven, vrijheid en eigendom.
Maar let op: nog altijd geen mensenrechten, maar natuurlijke rechten die je niet van andere mensen mocht kapot maken.
Locke had ook enkele achterlijke ideeën:
◦Voorstander van politieke slavernij
‣ Hij ging armen gaan vasthouden
◦Voorstander van de trans-Atlantische slavernij
‣ Had aan delen in bedrijven die betrokken waren bij de slavenhandel
Maar op andere vlakken is hij de ‘geestelijke vader’ van de mensenrechten. Hij vond ook dat mensen via een contract een
overheid tot stand brengen. En dat de overheid, via dat contract, bescherming van de natuurrechten moest bieden aan de
bevolking. De overheid was voor hem de ‘godlike prince’. EN als de overheid die rechten niet beschermd, dan kan dieoverheid
opzij gezet worden en vervangen worden door een andere. Burger heeft een ius resistendi.
= Grondlegger van het idee van een constitutionele monarchie met checks and balances
‣ Paine
• In common sense
Thomas Paine schreef pamfletten. Omwille van het pamflet ‘In Common Sense’ waarbij hij een intellectuele onderbouw gaf aan
de Amerikaanse kolonisten die zich afzetten tegen de Engelse Koning. Het was zeer ruim verspreid (bestseller in die tijd).
Duidelijk dat hij beïnvloed was door Locke, want hij had het ook over natuurlijke rechten.
• Right of Men
Aantal jaren later schrijft hij een nieuw boek: Right of Men. Het gaat niet meer om natuurlijke rechten, maar om
mensenrechten. Hij is grondlegger vna de mensrechten en waarschuwt de kolonisten de gevaren van de mensenrechten.
Was bewust dat positefrechterlijke tekst, rechten kon geven, maar ook dat een volgende versie van die tekst, rechten kunnen
weggenomen worden.
, Net zoals Locke meende hij dat dit de enige taak van de overheid was: de mensenrechten garanderen.
Hij was een zeer vooruitstrevende man: hij pleitte voor stemrecht voor iedereen.
◦Vrijheidsfilosofie:
‣ JJ. Rousseau
Mensen in natuurlijke staat, beschikken over natuurlijke vrijheid // Locke.
Maar hij meende dat de natuurlijke vrijheid van mensen werd uitgeholt, en enige manier om dit te verhelpen, was een contract
sluiten met de bevolking onder elkaar: la volonté general.
Iedereen was vrij en door dat contract was er geen bescherming meer nodig van een overheid (?).
Maar ook enkele rare gedachten: racist, tegen onderwijs voor vrouwen,
‣ Emmanuel Kant
Was ook een racist en tegen vrouwen. Maar ook enkele vooruitstrevende ideeën.
Hij bekeek naar de mens als een redelijk wezen en baseerde zich op de rede.
Hij sprak verder van drie andere rechten: recht op politieke vrijheid, participatie, gelijkheid (= non-discriminatie) en recht op
economische autonomie. Dus ook hij werkte mee aan de opkomst van de mensenrechten
‣ Hobbes
Meende dat mensen dom waren. Ze hadden ook mensenrechten en was ook een contractrechter maar tegenstelling tot
Locke, was hij overtuigt van een absolute heerser. Hij meende dat Locke gewonnen was voor een constitutionele monarchie
maar dit is niet het geval voor Hobbes. Sprak over een absolute heerser met een zwaard, staf: de Leviathan.
Hobbes zei dat hij de natuurlijke rechten KAN beschermen, maar kan dit ook niet om de eigen denkbeelden vorm te geven.
Locke zei dat je ‘godlike prince’ kon afzetten, maar dit is niet het geval bij Hobbes.
Plaatsen in context: 1648: Vrede van Westfalen (=einde van de godsdienstoorlogen). Door dit boek gaf Hobbes het idee van
sterke nationale staten. Macht van de keizer bestond niet meer, maar nu nationale soevereiniteit door één heerser. EN dit idee
krijgt door Hobbes een intellectuele onderbouw.
Ook vandaag is dit idee nog van belang binnen de Westerse politiek.
Gaf filosofische basis voor het vorstelijk absolutisme en van sterke, soevereine staten. (// Leviathan)
◦Conservatieve filosoof: Burke
Hij geloofde niet in een objectiev abstracte natuurwet waar natuurlijke rechten vooruitstreven. Hij zegt dat er samenlevingen en
traders zijn, en daarbinnen in kan er wetgeving aangenomen worden of rechters gaan zich uitspreken over bepaalde rechten
en vrijheden; maar deze komen niet uit de lucht gevallen maar streven voort uit de samenlevingen. Ze verschillen dus van in
Frankrijk dan in Nederland. Hij was zeer erg gekand tegen de Franse Revolutie omdat de revolutionairen afkomen met de
Declarations de droits. Hij gaf commentaar op het terreur in Frankrijk, de guillotine, etc. Totale tirannie.
Abstracte rechten is dus onzin. Het ontstaat enkel door samenhang van mensen.
◦Rechtspositivisme
Is het contrast van natuurrechtfilosofie.
‣ Jeremy Bentham
Meent dat natuurlijke rechten ‘nonsense’ zijn. Iets is recht en iemand heeft rechten omdat de wetgever zegt dat hij rechten
heeft. Hij geloofde niet in het inherent karakter van de rechten.
Dit impliceert ook opnieuw erchtspositvisme maar heeft als nadeel dat er ook uitwassen zijn. Wetgever kan recht toepassen,
maar ook wegnemen, beperken etc.
