SOCIAAL RECHT
- Bepaalde duur: er is een begin en einddatum
- Wet arbeidsovereenkomsten meenemen naar de les (achteraan in boek)
- 8/10 gastcollege studentenarbeid
Inleiding tot het sociaal recht
• Wat is sociale wetgeving?
• Ruim en complex
• Onderhevig aan veranderingen
• Sociaal strafwetboek
• Sociale inspectie
• Indeling van de sociale wetgeving
• Arbeidsrecht
• Sociale zekerheid
• Sociale zekerheid in de strikte zin
• Sociale bijstand
• Sociale statuten
• Werknemer
• Zelfstandige
• Ambtenaar
Wat is sociale wetgeving?
- Zeer ruim
- Complex
o Geen sociaal wetboek
o Constant aanpassen
- Onoverzichtelijk
- Onderhevig aan evolutie
Sociale zekerheid: ziekteuitkeringen, werkloosheid, invaliditeit, kinderbijslag (groeipakket), pensioen
Sociale wetgeving?
- Geen duidelijk afgebakend geheel
▪ Onoverzichtelijk => meerdere rechtsbronnen:
> Internationale rechtsbronnen
> Wetten / decreten / ordonnanties (richtlijn transparantie loon) –
groot verschil of je in Vlaanderen, Brussel of Wallonië werkt (veel
regionaal geregeld)
• bv. Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978 (bijlage 11, de
basis van het sociaal recht) - WAO wet/ AO-wet
> Koninklijke besluiten / Ministeriële besluiten
> Rechtspraak / rechtsleer / gewoonte / gebruik
> Collectieve arbeidsovereenkomsten (“CAO’s”): een soort ovk die
van toepassing is op een volledige groep van mensen
- (zowel op nationaal vlak – elke WN in België) bv. CAO voor telewerk
- Als CAO van toepassing op bepaalde sector (meer dan 150). Wat erin wordt geregeld:
minimumlonen, (afwijking) arbeidsduur, eindejaarspremie/13de maand (als je als WN van u
1
, WG nog een maand extra krijgt) – hangt af in welke sector je werkt (pro-rata, of omdat je
voltijds/deeltijds werkt)
- Onderneming: extra vakantiedagen, verhoogde eindejaarspremie, extra vrije dagen
> Arbeidsreglement
• Document waarin je rechten en plichten van u onderneming
instaan (niveau onderneming).
• Elke onderneming moet van zodra 1 WN in dienst een
arbeidsreglement hebben.
• Verplicht document met rechten en plichten WN’s.
- Verplicht wat er moet gebeuren als je zelf ontslag
neemt of ontslagen worden.
- Hoe je de vakantiedagen kunt opnemen
Collectief verlof: iedereen verplicht verlof tijdens die
periode bv. bouwverlof
- Ziekte (als WN eerste periode/maand betaald,
‘gewaarborgd loon), WG tijdig verwittigen, medisch
attest overmaken, controlearts aanvaarden, ..
- Dresscode?
- Procedures over wat als je gepest wordt op het werk
- Opgesteld door de WG, maar als je iets verandert
akkoord WN’s vragen
- Wet arbeidsreglement
• Wat is het verschil tussen een arbeidsovereenkomst en een
arbeidsreglement – De Acertafoon beantwoordt…
> Arbeidsovereenkomst
• Individuele arbeidsrecht tussen WN en WG
• Je kan onderhandelen over wat daarin staat
• Arbeidstijd, uurrooster, loon, taken, functie
- 2011: Sociaal strafwetboek
2
,Hiërarchie van de nationale rechtsbronnen
- art. 51 cao-wet 1968
- Art. 51. De hiërarchie van de bronnen der verbintenissen in de arbeidsbetrekkingen tussen
werkgevers en werknemers is als volgt vastgesteld :
- 1. de dwingende bepalingen van de wet;
- 2. de algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomsten in volgende
orde: → CAO die verbindend verklarend is met een KB, als je het een naam geeft kan die
strafbaar gesteld worden
- a) de overeenkomsten gesloten in de Nationale Arbeidsraad;
- b) de overeenkomsten gesloten in een paritair comité; (niveau sector)
- c) de overeenkomsten gesloten in een paritair subcomité;
- 3. de niet algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomsten, wanneer de
werkgever de overeenkomst ondertekend heeft of aangesloten is bij een organisatie die deze
overeenkomsten heeft ondertekend, in volgende orde :
- a) de overeenkomsten gesloten in de Nationale Arbeidsraad;
- b) de overeenkomsten gesloten in een paritair comité;
- c) de overeenkomsten gesloten in een paritair subcomité;
- d) de overeenkomsten gesloten buiten een paritair orgaan;
- 4. de geschreven individuele overeenkomst;
- 5. de niet algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomst, gesloten in
een paritair orgaan, wanneer de werkgever, hoewel hij de overeenkomst niet ondertekend
heeft of niet aangesloten is bij een organisatie die deze heeft ondertekend, behoort tot het
ressort van het paritair orgaan waarin de overeenkomst is gesloten;
- 6. het arbeidsreglement;
- 7. de aanvullende bepalingen van de wet;
- 8. de mondelinge individuele overeenkomst;
- 9. het gebruik.
Je kan afwijken van wat hoger staat (de wet), op voorwaarde dat het gunstiger is
Bv. verlofdagen 20 in de wet – 24 individueel = 24 verlofdagen (gunstiger)
Arbeidsrecht is ter bescherming zwakkere = WN
OEFENINGEN: Interpretatie van de hiërarchie
• De vakantiewetgeving (dwingende wetgeving) bepaalt dat elke werknemer die een
volledig vakantiedienstjaar voltijds heeft gewerkt, recht heeft op 4 weken vakantie. In de
sector voor de bedienden (PC 200) wordt een CAO gesloten die stelt dat elke bediende
recht heeft op 5 weken vakantie.
Dit mag
• Overeenkomstig de algemeen verbindend verklaarde CAO in de sector bedraagt het
minimumloon 2.200 EUR bruto. De werkgever en werknemer komen onderling een loon
van 2.000 EUR bruto overeen. Dit wordt vastgelegd in de individuele
arbeidsovereenkomst.
Dit mag niet, zal 2.200 euro bruto moeten krijgen (gunstiger in het voordeel WN)
3
, Sociale wetgeving?
- Constant onderhevig aan evolutie
▪ Voorbeelden
> Sociaal strafwetboek (2011)
> Eenheidsstatuut (2014)
> Re-integratie langdurig zieken (2017 en 2022)
> Coronamaatregelen
• Corona-telewerk
• Corona-werkloosheid
• Vaccinatieverlof
> Maatregelen nav. oorlog Oekraïne, energiecrisis, …
Actualiteit
Brugpensioen: Je stopt met werken, geniet u brug naar u pensioen, en dit kadert binnen de
werkloosheidsuitkering. Dit vanaf u 50, toen WN’s genoeg en jonge WN’s konden niet aan een job
geraken, nu niet meer mogelijk
Leeftijd pensioen: 66 wettelijk pensioen – 45 jaar gewerkt hebben voor een volledig pensioen te
hebben.
4
- Bepaalde duur: er is een begin en einddatum
- Wet arbeidsovereenkomsten meenemen naar de les (achteraan in boek)
- 8/10 gastcollege studentenarbeid
Inleiding tot het sociaal recht
• Wat is sociale wetgeving?
• Ruim en complex
• Onderhevig aan veranderingen
• Sociaal strafwetboek
• Sociale inspectie
• Indeling van de sociale wetgeving
• Arbeidsrecht
• Sociale zekerheid
• Sociale zekerheid in de strikte zin
• Sociale bijstand
• Sociale statuten
• Werknemer
• Zelfstandige
• Ambtenaar
Wat is sociale wetgeving?
- Zeer ruim
- Complex
o Geen sociaal wetboek
o Constant aanpassen
- Onoverzichtelijk
- Onderhevig aan evolutie
Sociale zekerheid: ziekteuitkeringen, werkloosheid, invaliditeit, kinderbijslag (groeipakket), pensioen
Sociale wetgeving?
- Geen duidelijk afgebakend geheel
▪ Onoverzichtelijk => meerdere rechtsbronnen:
> Internationale rechtsbronnen
> Wetten / decreten / ordonnanties (richtlijn transparantie loon) –
groot verschil of je in Vlaanderen, Brussel of Wallonië werkt (veel
regionaal geregeld)
• bv. Arbeidsovereenkomstenwet van 3 juli 1978 (bijlage 11, de
basis van het sociaal recht) - WAO wet/ AO-wet
> Koninklijke besluiten / Ministeriële besluiten
> Rechtspraak / rechtsleer / gewoonte / gebruik
> Collectieve arbeidsovereenkomsten (“CAO’s”): een soort ovk die
van toepassing is op een volledige groep van mensen
- (zowel op nationaal vlak – elke WN in België) bv. CAO voor telewerk
- Als CAO van toepassing op bepaalde sector (meer dan 150). Wat erin wordt geregeld:
minimumlonen, (afwijking) arbeidsduur, eindejaarspremie/13de maand (als je als WN van u
1
, WG nog een maand extra krijgt) – hangt af in welke sector je werkt (pro-rata, of omdat je
voltijds/deeltijds werkt)
- Onderneming: extra vakantiedagen, verhoogde eindejaarspremie, extra vrije dagen
> Arbeidsreglement
• Document waarin je rechten en plichten van u onderneming
instaan (niveau onderneming).
• Elke onderneming moet van zodra 1 WN in dienst een
arbeidsreglement hebben.
• Verplicht document met rechten en plichten WN’s.
- Verplicht wat er moet gebeuren als je zelf ontslag
neemt of ontslagen worden.
- Hoe je de vakantiedagen kunt opnemen
Collectief verlof: iedereen verplicht verlof tijdens die
periode bv. bouwverlof
- Ziekte (als WN eerste periode/maand betaald,
‘gewaarborgd loon), WG tijdig verwittigen, medisch
attest overmaken, controlearts aanvaarden, ..
- Dresscode?
- Procedures over wat als je gepest wordt op het werk
- Opgesteld door de WG, maar als je iets verandert
akkoord WN’s vragen
- Wet arbeidsreglement
• Wat is het verschil tussen een arbeidsovereenkomst en een
arbeidsreglement – De Acertafoon beantwoordt…
> Arbeidsovereenkomst
• Individuele arbeidsrecht tussen WN en WG
• Je kan onderhandelen over wat daarin staat
• Arbeidstijd, uurrooster, loon, taken, functie
- 2011: Sociaal strafwetboek
2
,Hiërarchie van de nationale rechtsbronnen
- art. 51 cao-wet 1968
- Art. 51. De hiërarchie van de bronnen der verbintenissen in de arbeidsbetrekkingen tussen
werkgevers en werknemers is als volgt vastgesteld :
- 1. de dwingende bepalingen van de wet;
- 2. de algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomsten in volgende
orde: → CAO die verbindend verklarend is met een KB, als je het een naam geeft kan die
strafbaar gesteld worden
- a) de overeenkomsten gesloten in de Nationale Arbeidsraad;
- b) de overeenkomsten gesloten in een paritair comité; (niveau sector)
- c) de overeenkomsten gesloten in een paritair subcomité;
- 3. de niet algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomsten, wanneer de
werkgever de overeenkomst ondertekend heeft of aangesloten is bij een organisatie die deze
overeenkomsten heeft ondertekend, in volgende orde :
- a) de overeenkomsten gesloten in de Nationale Arbeidsraad;
- b) de overeenkomsten gesloten in een paritair comité;
- c) de overeenkomsten gesloten in een paritair subcomité;
- d) de overeenkomsten gesloten buiten een paritair orgaan;
- 4. de geschreven individuele overeenkomst;
- 5. de niet algemeen verbindend verklaarde collectieve arbeidsovereenkomst, gesloten in
een paritair orgaan, wanneer de werkgever, hoewel hij de overeenkomst niet ondertekend
heeft of niet aangesloten is bij een organisatie die deze heeft ondertekend, behoort tot het
ressort van het paritair orgaan waarin de overeenkomst is gesloten;
- 6. het arbeidsreglement;
- 7. de aanvullende bepalingen van de wet;
- 8. de mondelinge individuele overeenkomst;
- 9. het gebruik.
Je kan afwijken van wat hoger staat (de wet), op voorwaarde dat het gunstiger is
Bv. verlofdagen 20 in de wet – 24 individueel = 24 verlofdagen (gunstiger)
Arbeidsrecht is ter bescherming zwakkere = WN
OEFENINGEN: Interpretatie van de hiërarchie
• De vakantiewetgeving (dwingende wetgeving) bepaalt dat elke werknemer die een
volledig vakantiedienstjaar voltijds heeft gewerkt, recht heeft op 4 weken vakantie. In de
sector voor de bedienden (PC 200) wordt een CAO gesloten die stelt dat elke bediende
recht heeft op 5 weken vakantie.
Dit mag
• Overeenkomstig de algemeen verbindend verklaarde CAO in de sector bedraagt het
minimumloon 2.200 EUR bruto. De werkgever en werknemer komen onderling een loon
van 2.000 EUR bruto overeen. Dit wordt vastgelegd in de individuele
arbeidsovereenkomst.
Dit mag niet, zal 2.200 euro bruto moeten krijgen (gunstiger in het voordeel WN)
3
, Sociale wetgeving?
- Constant onderhevig aan evolutie
▪ Voorbeelden
> Sociaal strafwetboek (2011)
> Eenheidsstatuut (2014)
> Re-integratie langdurig zieken (2017 en 2022)
> Coronamaatregelen
• Corona-telewerk
• Corona-werkloosheid
• Vaccinatieverlof
> Maatregelen nav. oorlog Oekraïne, energiecrisis, …
Actualiteit
Brugpensioen: Je stopt met werken, geniet u brug naar u pensioen, en dit kadert binnen de
werkloosheidsuitkering. Dit vanaf u 50, toen WN’s genoeg en jonge WN’s konden niet aan een job
geraken, nu niet meer mogelijk
Leeftijd pensioen: 66 wettelijk pensioen – 45 jaar gewerkt hebben voor een volledig pensioen te
hebben.
4
