Recht
1. Wat is recht?
Recht is overal..
- Mengt zich in alle aspecten van ons leven van de wieg tot het graf ‘’no exit’’
- Blijft meestal verborgen
- Kijkt steeds toe + is voor iedereen voortdurend van belang
- Recht evolueert constant!!
DEF:
recht:
een
geheel
van
gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de overheid ze heeft uitgewerkt en verplicht oplegt aan de
burgers om de samenleving te ordenen en vitale maatschappelijke belangen te beschermen.
Vier kernelementen: (titels !!)
1.1. Recht is een geheel van gedragsregels
Een rechtsregel is een gedragsregel Recht regelt gedrag (= uitwendig waarneembaar)
verschil tussen recht ethiek en godsdienst
Huidige tendensen in het strafrecht
- Principe
- reactief = gericht op gepleegd en gekend misdrijf
- Uitzonderlijk
- proactief = gericht op gepleegd maar nog niet aan het licht gebrachte misdrijven.
- Quid preventief?
- Daders van “een nog te plegen” misdrijf vatten
Rechtsregels = gedragsregels = plichten
- Gebodsbepalingen: je moet
bv. je moet belastingen betalen
, - Verbodsbepalingen: je mag niet
bv. je mag niet stelen
1.2. Opgesteld door de overheid
De regel/ gedragsregel is opgesteld door de overheid die hiertoe gemachtigd is
democratisch <-> heel verschillend met een dictatuur geen vrije mening
- Wetgevende macht: maken van de regels
- Uitvoerende macht: uitvoering van de regels
- Rechterlijke macht: de beoordeling van overtredingen en geschillen
Evolueert mee met de tijdsgeest, cultuur, opvattingen,.. !!!!
bv. slavernij was lange tijd legaal, doodstraf werd pas afgeschaft in 1996,…
1.3. & afdwingbaar door de overheid
Afdwingbaar door sancties
DEF: sanctie: een reactie van de overheid op het niet naleven van de rechtsregel
- Burgerrechtelijke sancties: menselijk gedrag regelen
bv. schade fixen, geschillen oplossen,..
- Burgerlijk recht
- Burgerlijke zaak
- Burgerlijke rechtbanken
- Burgerlijke procedure
- Strafrechtelijke sancties: voor gedragingen waarbij burgerrechtelijke sancties niet genoeg zijn
waarbij er een misdrijf nodig is
bv. gevangenisstraf, geldboete,..
- Strafrecht
- Strafzaak
- Strafrechtbank
- Strafprocedure
Bovenste = meest
toegankelijke !!
Burgerlijke rechtbanken
- Vrederecht: meest
toegankelijke, geschillen
tot 5000 euro,
gedwongen opnames
- Rechtbank van de eerste
aanleg:
- Jeugd en familie
rechtbank
- Koop en verkoop
tussen particulieren
- Beroep op
vredegerecht
- Arbeidsrechtbank:
geschillen werknemers
en werkgevers, lonen,
werkloosheid,
, collectieve schuldenregeling (= iemand heeft zeer veel schulden heeft, een schuldenbemiddelaar
geven
- Rechtbank van de koophandel: koop en verkoop tussen bedrijven/ organisaties, insolventie (= het
gaat niet goed met je bedrijf en je moet het als failliet benoemen)
Strafrechtelijke rechtbanken
- Politierechtbank: openbare schade, vandalisme, gasboete, verkeersovertredingen
- 1-8 dagen + geldboete met 20-45 euro (omniside x8)
- Correctionele rechtbank: wanbedrijven, drugsdelicten, heling, sociale fraude (werknemers die vanuit
het buitenland komen), zwarte werkloosheidsuitkering
- Hof van assisen: moord, terroristen aanslagen, doodslag, onvrijwillige slagen en verwondingen (ook
bij arbeidsongevallen)
- Ze hebben een jury!! (12 burgers die stemmen voor schuldig of onschuldig)
- Geen permanent hof, wordt zaak per zaak samengesteld
- Kan als enige rechtbank een levenslange gevangenisstraf opleggen
- Er is geen hoger beroep mogelijk tegen de beslissing
- Bevoegd voor zeer ernstige misdrijven. Bijv. moord, gijzeling met dodelijke afloop, terrorisme…
- Hof van beroep:
- Strafuitvoeringsrechtbank:
- Afdeling van de Rechtbank van 1ste aanleg
- Is een speciale rechtbank: spreekt zelf geen straffen uit, maar neemt beslissingen in het kader
van straffen uitgesproken door andere rechtbanken
- Toezicht en controle op de uitvoering van vrijheidsstraffen
- Er is geen beroep mogelijk tegen de beslissingen van de strafuitvoeringsrechtbank
- ‘’Is de gedetineerde klaar om zich terug te integreren in de samenleving?’’
- Ter beschikking stelling?
Hof van Cassatie
- Burgerlijke kamer en strafrechtelijke kamer
- Spreekt zich niet uit over de grond van de zaak
- Maar enkel over de juridisch technische kant van een uitspraak van een rechtbank
- In zaken waarin geen hoger beroep meer mogelijk is
- Hof kan de bestreden uitspraak vernietigen en verwijzen naar een andere rechter
- Brengt eenheid in de rechtspraak
, 1.3.1 Sancties
De geschonden plicht bestaat uit het moeten betalen van een geldsom die dus niet betaald werd….
Sanctie = veroordeling tot betaling van het verschuldigde bedrag
Bij niet betaling volgt beslag op goederen (door de gerechtsdeurwaarder)
De geschonden plicht bestaat uit iets te doen of niet te doen wat dus niet gebeurt….
Sanctie veroordeling tot uitvoering in natura nl. de plicht nakomen
Geen vrijwillige uitvoering dan volgt eventueel
Dwangsom en/of de dwanguitvoering (manu militari)
Burgerrechtelijke sancties
gedwongen uitvoering van de door de rechtsregel opgelegde plicht
Plicht = betalen van een geldsom en die is niet betaald
bv. huurgelden die niet betaald worden, lening wordt niet afbetaald, koopprijs wordt niet betaald….
- Veroordeling tot betaling
- Beslag door de gerechtsdeurwaarder
Plicht = Iets te doen of niet te doen en plicht is niet nagekomen
bv. omgangsregeling kinderen, geen lawaai maken na 22u., het gekochte goed leveren…
- Veroordeling tot uitvoering in natura, zo niet > Dwangsom, zo niet uitvoering manu militari door
gerechtsdeurwaarder
- Nietigheid van een rechtshandeling…
1. Wat is recht?
Recht is overal..
- Mengt zich in alle aspecten van ons leven van de wieg tot het graf ‘’no exit’’
- Blijft meestal verborgen
- Kijkt steeds toe + is voor iedereen voortdurend van belang
- Recht evolueert constant!!
DEF:
recht:
een
geheel
van
gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de overheid ze heeft uitgewerkt en verplicht oplegt aan de
burgers om de samenleving te ordenen en vitale maatschappelijke belangen te beschermen.
Vier kernelementen: (titels !!)
1.1. Recht is een geheel van gedragsregels
Een rechtsregel is een gedragsregel Recht regelt gedrag (= uitwendig waarneembaar)
verschil tussen recht ethiek en godsdienst
Huidige tendensen in het strafrecht
- Principe
- reactief = gericht op gepleegd en gekend misdrijf
- Uitzonderlijk
- proactief = gericht op gepleegd maar nog niet aan het licht gebrachte misdrijven.
- Quid preventief?
- Daders van “een nog te plegen” misdrijf vatten
Rechtsregels = gedragsregels = plichten
- Gebodsbepalingen: je moet
bv. je moet belastingen betalen
, - Verbodsbepalingen: je mag niet
bv. je mag niet stelen
1.2. Opgesteld door de overheid
De regel/ gedragsregel is opgesteld door de overheid die hiertoe gemachtigd is
democratisch <-> heel verschillend met een dictatuur geen vrije mening
- Wetgevende macht: maken van de regels
- Uitvoerende macht: uitvoering van de regels
- Rechterlijke macht: de beoordeling van overtredingen en geschillen
Evolueert mee met de tijdsgeest, cultuur, opvattingen,.. !!!!
bv. slavernij was lange tijd legaal, doodstraf werd pas afgeschaft in 1996,…
1.3. & afdwingbaar door de overheid
Afdwingbaar door sancties
DEF: sanctie: een reactie van de overheid op het niet naleven van de rechtsregel
- Burgerrechtelijke sancties: menselijk gedrag regelen
bv. schade fixen, geschillen oplossen,..
- Burgerlijk recht
- Burgerlijke zaak
- Burgerlijke rechtbanken
- Burgerlijke procedure
- Strafrechtelijke sancties: voor gedragingen waarbij burgerrechtelijke sancties niet genoeg zijn
waarbij er een misdrijf nodig is
bv. gevangenisstraf, geldboete,..
- Strafrecht
- Strafzaak
- Strafrechtbank
- Strafprocedure
Bovenste = meest
toegankelijke !!
Burgerlijke rechtbanken
- Vrederecht: meest
toegankelijke, geschillen
tot 5000 euro,
gedwongen opnames
- Rechtbank van de eerste
aanleg:
- Jeugd en familie
rechtbank
- Koop en verkoop
tussen particulieren
- Beroep op
vredegerecht
- Arbeidsrechtbank:
geschillen werknemers
en werkgevers, lonen,
werkloosheid,
, collectieve schuldenregeling (= iemand heeft zeer veel schulden heeft, een schuldenbemiddelaar
geven
- Rechtbank van de koophandel: koop en verkoop tussen bedrijven/ organisaties, insolventie (= het
gaat niet goed met je bedrijf en je moet het als failliet benoemen)
Strafrechtelijke rechtbanken
- Politierechtbank: openbare schade, vandalisme, gasboete, verkeersovertredingen
- 1-8 dagen + geldboete met 20-45 euro (omniside x8)
- Correctionele rechtbank: wanbedrijven, drugsdelicten, heling, sociale fraude (werknemers die vanuit
het buitenland komen), zwarte werkloosheidsuitkering
- Hof van assisen: moord, terroristen aanslagen, doodslag, onvrijwillige slagen en verwondingen (ook
bij arbeidsongevallen)
- Ze hebben een jury!! (12 burgers die stemmen voor schuldig of onschuldig)
- Geen permanent hof, wordt zaak per zaak samengesteld
- Kan als enige rechtbank een levenslange gevangenisstraf opleggen
- Er is geen hoger beroep mogelijk tegen de beslissing
- Bevoegd voor zeer ernstige misdrijven. Bijv. moord, gijzeling met dodelijke afloop, terrorisme…
- Hof van beroep:
- Strafuitvoeringsrechtbank:
- Afdeling van de Rechtbank van 1ste aanleg
- Is een speciale rechtbank: spreekt zelf geen straffen uit, maar neemt beslissingen in het kader
van straffen uitgesproken door andere rechtbanken
- Toezicht en controle op de uitvoering van vrijheidsstraffen
- Er is geen beroep mogelijk tegen de beslissingen van de strafuitvoeringsrechtbank
- ‘’Is de gedetineerde klaar om zich terug te integreren in de samenleving?’’
- Ter beschikking stelling?
Hof van Cassatie
- Burgerlijke kamer en strafrechtelijke kamer
- Spreekt zich niet uit over de grond van de zaak
- Maar enkel over de juridisch technische kant van een uitspraak van een rechtbank
- In zaken waarin geen hoger beroep meer mogelijk is
- Hof kan de bestreden uitspraak vernietigen en verwijzen naar een andere rechter
- Brengt eenheid in de rechtspraak
, 1.3.1 Sancties
De geschonden plicht bestaat uit het moeten betalen van een geldsom die dus niet betaald werd….
Sanctie = veroordeling tot betaling van het verschuldigde bedrag
Bij niet betaling volgt beslag op goederen (door de gerechtsdeurwaarder)
De geschonden plicht bestaat uit iets te doen of niet te doen wat dus niet gebeurt….
Sanctie veroordeling tot uitvoering in natura nl. de plicht nakomen
Geen vrijwillige uitvoering dan volgt eventueel
Dwangsom en/of de dwanguitvoering (manu militari)
Burgerrechtelijke sancties
gedwongen uitvoering van de door de rechtsregel opgelegde plicht
Plicht = betalen van een geldsom en die is niet betaald
bv. huurgelden die niet betaald worden, lening wordt niet afbetaald, koopprijs wordt niet betaald….
- Veroordeling tot betaling
- Beslag door de gerechtsdeurwaarder
Plicht = Iets te doen of niet te doen en plicht is niet nagekomen
bv. omgangsregeling kinderen, geen lawaai maken na 22u., het gekochte goed leveren…
- Veroordeling tot uitvoering in natura, zo niet > Dwangsom, zo niet uitvoering manu militari door
gerechtsdeurwaarder
- Nietigheid van een rechtshandeling…
