MFP Nier en urinewegen - samenvatting

3 essentiele functies:
 verwijderen metabole producten en toxines uit bloed
 homeostatische rol: volume-status,
elektrolytenbalans, zuur-base
 endocrien: erythrogenese, calcium
metabolisme, bloeddruk en bloed flow
1: organisatie van het urinair systeem
 12e rib – 3e lumbale wervel
 ± 150g
 20% vd CO
 nefronen
o 800.000 – 1.200.000 per nier
o hoge bloedflow nodig voor ultrafiltraat

het nefron:
 glomerulus:
o glomerulaire capillairen
o mesangium (intra- en extraglomerulair)
o ruimte en kapsel van Bowman
 tubulus :
o prox tubulus
o lis van henle
 opp nefronen: kort
 juxtamedullaire nefronen: lang
o distale tubuli
o connecting tubule
o verzamelbuisjes

Functies:
 glomerulus: vormt ultrafiltraat vh plasma (primaire urine)
 tubulus : bewerkt primaire urine
 prox tubulus:
o reabsorptie van water en opgeloste stoffen: NaCl, NaHCO3, glucose,
AZ, Ca, HPO4, SO4
o zuurbase: reabsorptie van HCO3 en secretie NH4
o secretie organische anionen en kationen
 lis van henle:
o reabsorptie NaCl
o opbouw hypertoniciteit in medulla  nodig voor concentreren
(dilueren) van urine
o secretie van Tamm-Horsfall glycoproteins (30-50 mg/d)
 distale tubuli
o fine-tuning van zout en water excretie afhankelijk van status vh
lichaam
o waterheropname of -secetie obv medullaire hypertoniciteit
opgebouwd in lis van Henle

,anatomische functies:
hoe complexer de ultrastructuur, hoe groter de actieve rol in fysiologie
doorlaatbaarheid neemt af naar distaal toe (strakheid van tight junctions) 
opgebouwde gradienten bewaren
 glomerulus : filtratiebarriere
o vaatwand: glycocalix en gefenestreerd endotheel
o basale membraan: 3 lagen, negatief geladen, houdt intermediaire
en grote moleculen tegen
o viscerale epitheelwand: podocyten met slit porieen, negatief
geladen
 proximale tubulus: complexe cellen met veel organellen, brush border
(vooral proximaal)
o prox kronkelbuis (PCT): segment 1 (S1) en deel segment 2 (S2)
o prox rechte tubulus (PST): deel segment 2 (S2) en segment 3 (S3)
 lis van henle:
o dunne dalende lis van Henle (tDLH): weinig complexe cellen
o dunne stijgende lis van Henle (tALH): weinig complexe cellen
o dikke stijgende lis van Henle (TAL): complexe cellen, veel organellen
 classic distal tubule
o distale kronkelbuis (DCT): cellen zoals TAL
o connecting tubule (CNT): CNT-cellen en intercalated cellen
o initial collecting duct (ICT): intercalated cells en principal cells
 cortical collecting tubule (CCT)
 medullary collecting duct (MCD): minder complex, hoger naar distaal
o outer medulla collecting duct (OMCD)
o inner medulla collecting duct (IMCD)

feedback systeem: juxtaglomerulair apparaat
 lokaal: tubuloglomerulaire feedback
o hoger NaCl en vocht aan macula densa (NKCC2 symporter)
 constrictie van afferente arteriool met ↓ GFR
 systemisch: renine release
o ↓ druk in nierarterie
o activatie van baroreceptoren in afferente arteriool
 vrijzetting renine uit granulaire cellen (cellen van Ruyter)
o angiotensinogeen  angiotensine I  angiotensine II
 systemische vasoconstrictie
 aanmaak aldosterone (traag proces)



endocriene functie:
 renine : vrijgezet uit granulaire cellen van Ruyter vh juxtaglomerulair
apparaat
 25-OH-vitamine D: omgezet naar 1,25-(OH)2-vitamine D id proximale
tubulus

,  erythropoietine: vrijgezet door fibroblast-like cellen id cortex en outer
medulla
 prostaglandines
 kinines
schatting globale nierfunctie:
 beeldvorming
 renale klaring (C)
= hoeveelheid plasma waaruit stof volledig verwijderd werd  veneuze
concentratie = 0 = netto resultaat van glomerulaire filtratie, tubulaire
reabsorptie en secretie
o lage renale klaring : lichaam houdt de stof bij (vb Na)
o hoge renale klaring : lichaam wil stof uitscheiden

Px , a × RPFx , a=( Px , v × RPF v ) + ( Ux × V̇ )
Ux × V̇
RPFx , a=Cx=
Px , a
Px= plasmaconcentratie van X Ux = urinaire concentratie van X V = urinair
volume

renale klaring PAH = renale plasma
renale klaring inuline = glomerulaire filtratie: flow
 inuline = lichaamsvreemd  continu (para-amino-hippuurzuur)
infuus
 inuline w vrij gefilterd  lichaamsvreemd  continu
 geen reabsorptie, geen secretie infuus
 geen metabolisatie/synthese  vrij gefilterd
 C (inuline) = GFR  geen reabsorptie
 geen metbolisatie/synthese
 volledige secretie
 veneuze concentratie = 0
PAH geeft debiet weer van al het plasma dat
 C (PAH) = RPF
doorheen de nieren én doorheen de glomeruli
stroomt


filtratiefractie = percentage gefilterd plasma van totale massa = inuline klaring /
PAH-klaring
 normaal 15-20%
 hogere filtratiefractie:
o meer primaire urine gevormd uit zelfde hoeveelheid plasma
o gevolg: hogere concentratie van eiwitten in efferente vaten
 lagere filtratiefractie:
o minder primaire urine gevormd uit zelfde hoeveelheid plasma
o gevolg: lagere concentratie van eiwitten in efferente vaten

fractionele excretie = maat voor wat de nier met een bepaalde stof doet
 resultaat van netto effect van reabsorptie en secretie

,  = klaring van bepaald molecule/glomerulaire filtratie = Cx / GFR = Cx /
Cinuline
 Hoge FE = secretie
 Lage FE = absorptie




2: glomerulaire filtratie en renale bloedflow
glomerulaire filtratie:
 glomerulus vormt ultrafiltraat vh plasma (primaire urine)
o geen bloedcellen
o weinig plasma eiwitten en andere grote moleculen
GBM negatief geladen  negatief geladen eiwitten worden nog
beter tegen gehouden
o voor meeste kleine moleculen: concentratie in ultrafiltraat =
concentratie plasma
 GFR = glomerulaire filtratie rate  is groot
o 125 ml/min = 180 l/dag voor man
o 110 ml/min = 158 l/dag voor vrouw
o nodig om acute toxische load te verwijderen + steady-state
plasmaconcentratie laag te houden
o renale bloedflow is dus ook hoog

voorwaarden voor merker:
 vrij filtreerbaar
 niet gereabsorbeerd of gesecreteerd
 niet aangemaakt, afgebroken of opgestapeld in de nier
 inert  niet toxisch en geen effect op nierfunctie
glomerulaire filtratie meten:
 inuline klaring = glomerulaire merker
o volledige filtratie over GBM, geen reabsorptie, geen secretie, geen
metabolisme
o nadeel = exogene toediening vereist via continu infuus + moeilijke
meting
 125
I-iothalamaat of 51Cr-ethyleendiaminetetracetaat
o nadeel = exogene toediening vereist, variabele eiwitbinding, verlies
of verval van labeling
 creatine klaring als alternatief
o endogene substantie  geen externe toediening nodig
 volledige filtratie over GBM, geen reabsorptie
 wel variabele secretie  overschatting GFR
o bron creatine = creatine fosfaat, afkomstig van spieren
 productie 20-25 mg/kg/dag voor man
 productie 15-20 mg/kg/dag voor vrouw
o voorwaarden voor gebruik creatinine klaring