Samenvatting ontwikkeling en voortplanting - fysiologie

FYSIOLOGIE : INLEIDING
waarom seksuele voortplanting ?  genetische diversiteit
interindividuele variabiliteit + omgevingsfactoren  natuurlijke selectie
eicel en zaadcel = haploide cellen (n)
gametogenese man : vorming 4 functionele spermatozoa
gametogenese vrouw : 1 vd 4 dochtercellen functionele oocyt

NIET-ZWANGERE VROUW
A. GONADOTROPINEN
= kleine glycoproteinen die gonaden stimuleren  maken vrouw vruchtbaar
= LH en FSH aangemaakt id adenohypofyse oiv GnRH (= gonadotroop releasing
hormoon)

FSH = follikel stimulerend hormoon
 stimuleert groei primaire follikels
 ontwikkeling finale follikels
LH = luteiniserend hormoon
 ontwikkeling finale follikels
 ovulatie




GnRH-neuron : gonadotropine release hormone
KNDy-neuron = Kisspeptine Dynorphine Neurokinine B (NKB)
 Kisspeptine : stimuleert GnRH secretie
 Dynorphine : endogeen opioid peptide  bindt aan opioid receptor op KDNy
neuron  negatief effect op freq Kiss secretie
 Neurokinine B (NKB) : tachykinin peptide  bindt aan NK3 receptor op KDNy
neuron  positief effect op freq kiss secretie

Kiss-peptines vrijgezet id synaps met GnRH-neuron  GnRH neuronen hebben
receptor voor Kiss en zetten GnRH vrij IN PULSEN (nt continu)  GnRH bindt op
gonadotrope receptoren  vrijzetting LH en FSH

Regulatie GnRH secretie door KNDy-neuronen is pulsatief:
 Gonadotrope cellen in aP : GnRH vrijzetting pulsatiel dus ook LH en FSH
pulsatiel
 LH & FSH: Hoge freq GnRH : LH-beta expressie = 1 pulse / 1 uur
Lage freq GnRH : FSH-beta expressive = 1 pulse / 4 uur

,Oestrogeen (E) heeft inhibitief effect op KNDy neuron + inhibitief effect op de
vrijzetting v FSH
+ stimulerend effect op GnRH vrijzetting op 2 voorwaarden:
- Concentratie v oestrogeen moet voldoende hoog zijn
- Verhoogde E concentraties moeten minstens 50u aanwezig zijn
Progesteron (P) heeft stimulerend effect op Dyn  inhibitief effect op Kiss
vrijzetting
Inhibine heeft inhiberend effect op FSH vrijzetting
Stress en borstvoeding hebben inhibitorisch effect op GnRH vrijzetting +
inhibitorisch effect op Kiss vrijzetting

B. FOLLIKELS




In utero ontwikkeling wanneer embryo = 5 weken pc
- vorming v gonadale ribbels
- vorming primordiale stamcellen
- universele ontwikkeling tot gonaden

1. primordiale follikel
embryonaal (~ 20 weken pc)  onveranderd gedurende 30-40 jaar
functie pre-granulosa cellen :
- ondersteuning eicelgroei
- vorming vh basale lamina

2. primair pre-antraal follikel
eicel +zona pellucida + 1-laag granulosacellen
zona pellucida = glycoproteine : DNA afschermen vd buitenwereld  nt onder
invloed v hormonale veranderingen + selectie v zaadcellen

3. secundaire pre-antraal follikel
eicel + zona pellucida + meerlagig granulosacellen + 1-laag thecacellen +
vascularisatie tot basale lamina

4. secundarie pre-antraal follikel 2.0
eicel + zona pellucida + granulosacellen (secretie v follikelvocht) + 2-lagig
thecacellen + vascularisatie tot basale lamina + expressie FSH receptoren
+ FSH  folliculogenese
- FSH  atresie

, Puberteit: verandering in eetpatroon  vetcellen aanwezig met leptine
Leptine neemt het inhiberend effect v NPY weg waardoor GnRH neuronen actief
worden en GnRH vrijzetten  LH en FSH vrijzetting

5. antraal follikel
ovariele cyclus
+ FSH : recrutering
Antrum = holte met follikelvocht (vocht afkomstig v granulosacellen)
 voedings- en afvalstoffen
 facilitatie loskomen eicel bij ovulatie

6. pre-ovulatoire = Graafse follikel
ovariele cyclus
LH  eicel : afwerken v Meiose I (vorming 1e poollichaam)
Cumulus granulosacellen:
 geen LH receptor
 geen synthese steroid hormoon (E2 + P)
antrale granulosacellen:
 LH receptor
 Synthese steroid hormoon (E2 + P)

Atresie = het stukgaan vd follikels en eicel tijdens de ontwikkeling door [FSH] =
constant of dalen
 Granulosacellen > apoptose
 Thecacellen > fibroblast cellen
 Collaps antrum

C. OVARIELE CYCLUS

1. folliculaire fase : dag 1-14

a) recrutering : dag 1-5 (dag 1 = 1e dag vd menstruatie)
[FSH] ↑
 + 20 pre-antrale follikels  + 20 antrale follikels
 Thecalaag  LH-R
 Stimuleert granulosacellen tot metabolisatie v A  E2 (androgenen 
oestrogeen)
 Aanmaak inhibine in granulosacellen
[LH] ↑

Door inhibine en E : inhibitorisch effect op FSH vrijzetting

b) Selectie : dag 5-10