Opgeloste EX-vragen Parodontologie
Schriftelijk EX (puntenverdeling 5/5/5/5
• 1 grote open vragen
• 1 grote vraag met meerkeuze vragen (giscorrectie) – meerdere vragen met meerkeuze vragen
• 10 juist fout vragen met giscorrectie
• 5 korte begrippen/vragen
Grote vragen (sommige deelvragen kwamen als kleine vragen of begrippen maar inhoud is hetzelfde)
1) Wat ga je doen/ behandeling bij een patiënt met een abces thv het parodontium, Antibiotica bij parodontaal
abces ja/nee? Welke? Hoeveel en wat bij penicilline allergie? Wat is het nut? AB bij scaling en rootplanning
(SRP) dag van laatste sessie geven
Bespreek clavulaanzuur, wat doen als patiënt reageert op clavulaanzuur?
Doel: drainage herstellen, pijn verlichten en infectiecontrole
Klinisch onderzoek: checken => lokalisatie zwelling, pus, pijn, mobiliteit, fistel, systemische symptomen
❖ Behandeling van terminale aangetaste tand: (extra info)
− Extractie
− Indien niet medisch gecompromiteerde patiënt kan dit onmiddellijk onder lokale verdoving
▪ Stamverdoving
• Beter verdoving owv niet in zure pH van abces
• Geen gevaar verspreiding van abces
▪ Geen AB zowel voor als na extractie noodzakelijk
❖ Gingivaal abces, al dan niet door vreemd voorwerp (extra info)
− Lokale anesthesie
− Mechanische subgingivale instrumentatie (+ verwijdering vreemd lichaam)
− Drainage resterende pus door vingerdruk op pocketwand
− Spoelen pocket met fysiologische zoutoplossing of CHX (1% of 0,12%)
− Controle na 24-48uur (+ evt. opnieuw irrigeren)
− Paracetamol
❖ Eerste aanpak bij een patiënt met een parodontaal abces/ acute infectie onderdrukken
Acute infectie onderdrukken
− Grondige lokale scaling en oppervlakkige rootplaning zonder lokale verdoving
o Voorkomt beschadiging van de weke vezelige aanhechting
o Indien draaglijk voor pt mag grondige rootplaning ook
− Spoelen pocket met fysiologisch water of CHX
− Drainage van abces
o Via pocket-ingang door druk
o Via verticale incisie met #15 mesje (na LA)
− Paracetamol
− Indien in front: pt pocket laten spoelen met CHX
− Follow-up na 24-48uur
Behandeling residuele laesie (na 1 week)
− Afwerken rootplaning, lap-operatie, wortelamputatie, tunneling
− Enkel indien pt parodontaal stabiel, anders uitstellen tot na initiële parodontale
behandeling en optimale MH
❖ Wanneer geef je antibiotica bij een parodontaal abces? Keuze van antibiotica + dosering.
Antibiotica geven op de dag van de laatste SRP-sessie?
, Antibiotica zijn NIET standaard, omwille van resistentievorming.
Standaardbehandeling = drainage + scaling
Geen AB geven wnr Wel AB geven bij
-Drainage is mogelijk -Geen of onvoldoende drainage
-Geen systemische symptomen -Diffuse zwelling / abces diep in weefsels
-Geen diffuse zwelling -Koorts
-Patiënt gezond is -Regionale lymfadenopathie
-Malaise / systemische betrokkenheid
-Risicopatiënten (zoals endocarditisrisico)
-Zeer hevige pijn
➢ Antibioticum zonder drainage en scaling is onaanvaardbaar
➢ Sommige clinici eerst AB en drainage en in 2de faze scaling:
Omstreden behandeling, Geen vergelijkende studies
Keuze v antibiotica + dosering
Eerste keuze AB (geen penicilline allergie): amoxicilline + clavulaanzuur (Augmentin/ Amoxiclav)
− loading dose 2 x 500mg amoxicilline (= 1g) + 125 mg clavlaanzuur
− nadien 500mg 3x/dag gedurende 3 dagen
− herevaluatie op dag 3
Bij penicilline allergie (2 opties):
− Clindamycine: 600mg loading dose => daarna 300mg 4x/dag gedurende 3 dagen
− Clarithromycine: 1g loading dose => daarna 500mg 4x/dag gedurende 3 dagen
Nut van clavulaanzuur, Wat doen als de patiënt slecht reageert op clavulaanzuur?
- Clavulaanzuur is een β-lactamaseremmer.
- Veel orale pathogenen produceren β-lactamase => dat breekt de β-lactamring van amoxicilline af.
- Clavulaanzuur heeft een gelijkaardige β-lactamring → het enzym breekt eerst het clavulaanzuur af.
- Amoxicilline blijft intact en kan zijn antibacteriële werking uitvoeren.
- Clavulaanzuur zelf heeft géén therapeutische werking; het is een beschermmolecuul
Daarom werkt amoxicilline + clavulaanzuur (Augmentin) beter dan amoxicilline alleen
Dus beter altijd augmentin! Behalve bij zwakke maag / vaak last AB
Wat doen als patiënt slecht reageert op clavulaanzuur?
- Stopzetten v amoxicilline + clavulaanzuur bij slechte tolerantie of bijwerkingen
- Overschakelen naar alternatieve AB
− Clindamycine Of Clarithromycine (hetzelfde dosis als bovenaan)
- Herevaluatie op dag 3 om klinische respons te beoordelen
2) Wat zijn de predisponerende factoren/Etiologie necrotiserende parodontale aandoeningen en wat moet je
zeggen en doen wanneer je patiënt hebt met deze aandoening/ Behandeling?
NG is een vroeg stadium, beperkt tot de papil/gingiva
Predisponerende factoren (Etiologie):
− Necrotiserende gingivitis ontwikkelt v :
- Bestaande chronische gingivitis, veel plaque, Inadequate afweer
- Pathogene bacteriën => constante flora ➔ Treponema spp, Fusobacterium spp,
Selenomonas spp, Prevotella intermedia en nog variabele flora
− Systemische aandoeningen die afweer onderdrukken: leukemie, mazelen, windpokken, tuberculose,
malaria, herpetische gingivostomatitis
− HIV-infectie: NG is een vd 1ste tekenen v HIV, indien geen behandeling => patiënt overlijdt binnen 24
maanden ➔ bij NP patiënten HIV test aangewezen
− Ondervoeding: Vooral proteinentekort => dalen afweer
- Tekort aan antioxidanten, vitamine C en B2
- Denken aan anorexia
− Roken (meest voorkomende factor: 99% rookt)
- Hoeveelheid zeer bepalend => 10 sig/dag → sterk effect
- Minder fagocytose, ↓ chemotaxis, ↓ T-helpercellen, vasoconstrictie
, − Psychologische stress en slaaptekort: Vb. rekruten in leger, examenstudenten, huislijke problemen,
depressie, emotionele problemen ➔ Cortisol stijgt → voedingsbron P. intermedia =>
weefselresponsveranderingen => bacteriële groei en afweer vermindert ➔ Lagere MH en
voedingsgewoonte, hogere rookpatroon
− Armere bevolkingsgroepen, jongvolwassenen, Down-syndroom
− Alcohol abuse, raciaal (caucasisch > afro-amerikaans)
− Voorgeschiedenis necrotiserende parodontale aandoeningen
Wat moet je zeggen aan patiënt:
• Geruststellen => Dit is acute infectie, maar ze reageert zeer goed op behandeling
• Pijn vermindert meestal al binnen 24–48 uur
• Verloren papillen komen niet meer terug => esthetische problemen (black triangles).
• Je hebt dringend behandeling nodig om verdere necrose te voorkomen
• We moeten nagaan of onderliggende factoren spelen zoals stress, voeding, roken of
immunosuppressie.
• HIV-test is aangewezen
Behandeling NP:
− Doel v behandeling: acute infectie oplossen, pijn snel verminderen, minder bacteriële belasting,
verwijderen necrose, behandelen onderliggende chronische ontsteking en systemische problemen
− Consultatie 1 (dag 1) ➔ urgent
- Anamnese: roken, stress, slaap, voeding, koorts, malaise, lymfeklieren, anorexia, HIV-risico,
recente ziektes
- Geen anesthesie:
o Verwijderen pseudomembraan met tampons gedrenkt in 10 vol % H2O2
o Verwijderen plaque/necrotisch weefsel met handinstrumenten (supra!!!)
o pijngrens ideaal om grens necrose-vitaal vast te leggen
- Geen ultrasoon: aerosolen vermijden (i.v.m. HIV)
- MH-instructies:
o Behandeling stopt niet met opheffen pijnsymptomen
o Vermijden alkoholische dranken en sterk gekruide spijzen
o Niet roken, Rust & gezonde voeding
o Spoelen met 3 vol % H2O2 om de 3 uur
o 3/dag CHX
o Indien mogelijk mag er voorzichtig gepoetst met nieuwe TB (ontsmetten)
o Transmissie vermijden (kussen, lepels, messen vorken glazen).
o Indien mogelijkheid tot HIV → HIV test bij huisarts
- Pijnstilling: paracetamol, geen ibuprofen (ontstekingsreactie nodig)
- Antibiotica (indien systemisch problemen): metronidazol 500mg, 3x/dag, 7 dagen
− Consultatie 2 (dag 2-3)
- Herevaluatie:
o Toestand van patiënt drastisch verbeterd => Weinig tot geen pijn meer
o Geen pseudomembraan meer
o Erythemateuse wonden
- Behandeling: Opnieuw verwijderen pseudomembraan indien nog aanwezig ➔ Opnieuw
scalen tot pijngrens
- Herhalen info v dag 1
− Consultatie 3 (dag 7-8):
- Herevaluatie: Symptoomloos ➔ Nog wat erytheem aanwezig, Gingiva kan nog wat gevoelig
zijn bij aanraken
- Start MH: Strikt en ook interdentaal, Nieuwe TB, Stop H2O2 ➔ Nog 2 weken CHX
- Verwijderen laatste hvl palque en tandsteen
− Consultatie 4 (dag 30): Mondhygiëne controle + Volledige parodontale check-up en eventueel verdere
planning ➔ Rp, chirurgie
Schriftelijk EX (puntenverdeling 5/5/5/5
• 1 grote open vragen
• 1 grote vraag met meerkeuze vragen (giscorrectie) – meerdere vragen met meerkeuze vragen
• 10 juist fout vragen met giscorrectie
• 5 korte begrippen/vragen
Grote vragen (sommige deelvragen kwamen als kleine vragen of begrippen maar inhoud is hetzelfde)
1) Wat ga je doen/ behandeling bij een patiënt met een abces thv het parodontium, Antibiotica bij parodontaal
abces ja/nee? Welke? Hoeveel en wat bij penicilline allergie? Wat is het nut? AB bij scaling en rootplanning
(SRP) dag van laatste sessie geven
Bespreek clavulaanzuur, wat doen als patiënt reageert op clavulaanzuur?
Doel: drainage herstellen, pijn verlichten en infectiecontrole
Klinisch onderzoek: checken => lokalisatie zwelling, pus, pijn, mobiliteit, fistel, systemische symptomen
❖ Behandeling van terminale aangetaste tand: (extra info)
− Extractie
− Indien niet medisch gecompromiteerde patiënt kan dit onmiddellijk onder lokale verdoving
▪ Stamverdoving
• Beter verdoving owv niet in zure pH van abces
• Geen gevaar verspreiding van abces
▪ Geen AB zowel voor als na extractie noodzakelijk
❖ Gingivaal abces, al dan niet door vreemd voorwerp (extra info)
− Lokale anesthesie
− Mechanische subgingivale instrumentatie (+ verwijdering vreemd lichaam)
− Drainage resterende pus door vingerdruk op pocketwand
− Spoelen pocket met fysiologische zoutoplossing of CHX (1% of 0,12%)
− Controle na 24-48uur (+ evt. opnieuw irrigeren)
− Paracetamol
❖ Eerste aanpak bij een patiënt met een parodontaal abces/ acute infectie onderdrukken
Acute infectie onderdrukken
− Grondige lokale scaling en oppervlakkige rootplaning zonder lokale verdoving
o Voorkomt beschadiging van de weke vezelige aanhechting
o Indien draaglijk voor pt mag grondige rootplaning ook
− Spoelen pocket met fysiologisch water of CHX
− Drainage van abces
o Via pocket-ingang door druk
o Via verticale incisie met #15 mesje (na LA)
− Paracetamol
− Indien in front: pt pocket laten spoelen met CHX
− Follow-up na 24-48uur
Behandeling residuele laesie (na 1 week)
− Afwerken rootplaning, lap-operatie, wortelamputatie, tunneling
− Enkel indien pt parodontaal stabiel, anders uitstellen tot na initiële parodontale
behandeling en optimale MH
❖ Wanneer geef je antibiotica bij een parodontaal abces? Keuze van antibiotica + dosering.
Antibiotica geven op de dag van de laatste SRP-sessie?
, Antibiotica zijn NIET standaard, omwille van resistentievorming.
Standaardbehandeling = drainage + scaling
Geen AB geven wnr Wel AB geven bij
-Drainage is mogelijk -Geen of onvoldoende drainage
-Geen systemische symptomen -Diffuse zwelling / abces diep in weefsels
-Geen diffuse zwelling -Koorts
-Patiënt gezond is -Regionale lymfadenopathie
-Malaise / systemische betrokkenheid
-Risicopatiënten (zoals endocarditisrisico)
-Zeer hevige pijn
➢ Antibioticum zonder drainage en scaling is onaanvaardbaar
➢ Sommige clinici eerst AB en drainage en in 2de faze scaling:
Omstreden behandeling, Geen vergelijkende studies
Keuze v antibiotica + dosering
Eerste keuze AB (geen penicilline allergie): amoxicilline + clavulaanzuur (Augmentin/ Amoxiclav)
− loading dose 2 x 500mg amoxicilline (= 1g) + 125 mg clavlaanzuur
− nadien 500mg 3x/dag gedurende 3 dagen
− herevaluatie op dag 3
Bij penicilline allergie (2 opties):
− Clindamycine: 600mg loading dose => daarna 300mg 4x/dag gedurende 3 dagen
− Clarithromycine: 1g loading dose => daarna 500mg 4x/dag gedurende 3 dagen
Nut van clavulaanzuur, Wat doen als de patiënt slecht reageert op clavulaanzuur?
- Clavulaanzuur is een β-lactamaseremmer.
- Veel orale pathogenen produceren β-lactamase => dat breekt de β-lactamring van amoxicilline af.
- Clavulaanzuur heeft een gelijkaardige β-lactamring → het enzym breekt eerst het clavulaanzuur af.
- Amoxicilline blijft intact en kan zijn antibacteriële werking uitvoeren.
- Clavulaanzuur zelf heeft géén therapeutische werking; het is een beschermmolecuul
Daarom werkt amoxicilline + clavulaanzuur (Augmentin) beter dan amoxicilline alleen
Dus beter altijd augmentin! Behalve bij zwakke maag / vaak last AB
Wat doen als patiënt slecht reageert op clavulaanzuur?
- Stopzetten v amoxicilline + clavulaanzuur bij slechte tolerantie of bijwerkingen
- Overschakelen naar alternatieve AB
− Clindamycine Of Clarithromycine (hetzelfde dosis als bovenaan)
- Herevaluatie op dag 3 om klinische respons te beoordelen
2) Wat zijn de predisponerende factoren/Etiologie necrotiserende parodontale aandoeningen en wat moet je
zeggen en doen wanneer je patiënt hebt met deze aandoening/ Behandeling?
NG is een vroeg stadium, beperkt tot de papil/gingiva
Predisponerende factoren (Etiologie):
− Necrotiserende gingivitis ontwikkelt v :
- Bestaande chronische gingivitis, veel plaque, Inadequate afweer
- Pathogene bacteriën => constante flora ➔ Treponema spp, Fusobacterium spp,
Selenomonas spp, Prevotella intermedia en nog variabele flora
− Systemische aandoeningen die afweer onderdrukken: leukemie, mazelen, windpokken, tuberculose,
malaria, herpetische gingivostomatitis
− HIV-infectie: NG is een vd 1ste tekenen v HIV, indien geen behandeling => patiënt overlijdt binnen 24
maanden ➔ bij NP patiënten HIV test aangewezen
− Ondervoeding: Vooral proteinentekort => dalen afweer
- Tekort aan antioxidanten, vitamine C en B2
- Denken aan anorexia
− Roken (meest voorkomende factor: 99% rookt)
- Hoeveelheid zeer bepalend => 10 sig/dag → sterk effect
- Minder fagocytose, ↓ chemotaxis, ↓ T-helpercellen, vasoconstrictie
, − Psychologische stress en slaaptekort: Vb. rekruten in leger, examenstudenten, huislijke problemen,
depressie, emotionele problemen ➔ Cortisol stijgt → voedingsbron P. intermedia =>
weefselresponsveranderingen => bacteriële groei en afweer vermindert ➔ Lagere MH en
voedingsgewoonte, hogere rookpatroon
− Armere bevolkingsgroepen, jongvolwassenen, Down-syndroom
− Alcohol abuse, raciaal (caucasisch > afro-amerikaans)
− Voorgeschiedenis necrotiserende parodontale aandoeningen
Wat moet je zeggen aan patiënt:
• Geruststellen => Dit is acute infectie, maar ze reageert zeer goed op behandeling
• Pijn vermindert meestal al binnen 24–48 uur
• Verloren papillen komen niet meer terug => esthetische problemen (black triangles).
• Je hebt dringend behandeling nodig om verdere necrose te voorkomen
• We moeten nagaan of onderliggende factoren spelen zoals stress, voeding, roken of
immunosuppressie.
• HIV-test is aangewezen
Behandeling NP:
− Doel v behandeling: acute infectie oplossen, pijn snel verminderen, minder bacteriële belasting,
verwijderen necrose, behandelen onderliggende chronische ontsteking en systemische problemen
− Consultatie 1 (dag 1) ➔ urgent
- Anamnese: roken, stress, slaap, voeding, koorts, malaise, lymfeklieren, anorexia, HIV-risico,
recente ziektes
- Geen anesthesie:
o Verwijderen pseudomembraan met tampons gedrenkt in 10 vol % H2O2
o Verwijderen plaque/necrotisch weefsel met handinstrumenten (supra!!!)
o pijngrens ideaal om grens necrose-vitaal vast te leggen
- Geen ultrasoon: aerosolen vermijden (i.v.m. HIV)
- MH-instructies:
o Behandeling stopt niet met opheffen pijnsymptomen
o Vermijden alkoholische dranken en sterk gekruide spijzen
o Niet roken, Rust & gezonde voeding
o Spoelen met 3 vol % H2O2 om de 3 uur
o 3/dag CHX
o Indien mogelijk mag er voorzichtig gepoetst met nieuwe TB (ontsmetten)
o Transmissie vermijden (kussen, lepels, messen vorken glazen).
o Indien mogelijkheid tot HIV → HIV test bij huisarts
- Pijnstilling: paracetamol, geen ibuprofen (ontstekingsreactie nodig)
- Antibiotica (indien systemisch problemen): metronidazol 500mg, 3x/dag, 7 dagen
− Consultatie 2 (dag 2-3)
- Herevaluatie:
o Toestand van patiënt drastisch verbeterd => Weinig tot geen pijn meer
o Geen pseudomembraan meer
o Erythemateuse wonden
- Behandeling: Opnieuw verwijderen pseudomembraan indien nog aanwezig ➔ Opnieuw
scalen tot pijngrens
- Herhalen info v dag 1
− Consultatie 3 (dag 7-8):
- Herevaluatie: Symptoomloos ➔ Nog wat erytheem aanwezig, Gingiva kan nog wat gevoelig
zijn bij aanraken
- Start MH: Strikt en ook interdentaal, Nieuwe TB, Stop H2O2 ➔ Nog 2 weken CHX
- Verwijderen laatste hvl palque en tandsteen
− Consultatie 4 (dag 30): Mondhygiëne controle + Volledige parodontale check-up en eventueel verdere
planning ➔ Rp, chirurgie
