Samenvatting grondslagen van de geschiedbeoefening
,Inhoud
Week 1: Herman Paul, Chakrabarty (Anthropocene time) & Koselleck (Two Historical categories).......4
Wat is geschiedfilosofie volgens Paul? (H1) (Twee grote vragen).......................................................4
Waarom is dit nu weer actueel (Paul H2)?.........................................................................................4
Kosseleck: Space of experience / Horizon of expectation...................................................................5
Chakrabarty: Antropocene Time en de botsing van twee tijden........................................................6
Week 2: Herman Paul H3 en H4, Gadamer en Runia..............................................................................8
3.1 Wat wil Paul in hoofdstuk 3 en 4 laten zien?................................................................................8
3.2 Waarom ‘’het verleden trekt’’......................................................................................................8
3.3 Waarom dit géén relativisme is?..................................................................................................8
3.4 Wat is ‘’het verleden’’ eigenlijk?...................................................................................................9
3.5 De materiële relatie en het relationele subject............................................................................9
4.1/4.2 Het historische subject...........................................................................................................9
4.3 vooroordelen, tradities en Gadamer............................................................................................9
4.4 Subjectpositie.............................................................................................................................10
4.5 Het relationele subject...............................................................................................................10
Runia sbrenica NIOD rapport:...........................................................................................................10
Week 3: De Esthetische relatie met het verleden (verhaal en narratief)..............................................13
White’s oplossing:............................................................................................................................15
Kansteiner.........................................................................................................................................15
Hayden White – nu helder en kort...................................................................................................18
Week 4:................................................................................................................................................20
Wat is de kern van week 4?..............................................................................................................20
Paul H6: de politieke relatie met het verleden.................................................................................20
6.0 Wat is de politieke relatie?.....................................................................................................20
6.1 Australian History Wars – waarom dit geen academische ruzie is..........................................20
6.2 Geschiedenis in de wij-vorm...................................................................................................20
6.3 ‘Alles is politiek’ (Fulbrook).....................................................................................................20
6.4: Politiek engagement: mag dat?.............................................................................................21
Paul H10: De morele relatie met het verleden.................................................................................21
10.0 Wat is de morele relatie.......................................................................................................21
10.2 Historia magistra vitae – leren van het verleden..................................................................21
10.3 Historische gesprekkunst (Paul)............................................................................................21
Bevernage.........................................................................................................................................22
Weber:..............................................................................................................................................24
,Week 5: De Epistemische relatie met het verleden..............................................................................25
De Epistemische relatie H7:..............................................................................................................25
Collingwood: The subject-matter of history:....................................................................................25
Collingwood: The subject-matter of history:....................................................................................27
1. Het probleem: “replicatie” lijkt niet te passen bij geschiedenis...................................................28
2. Belangrijk onderscheid: drie vormen van replicatie.....................................................................28
3. Hun kernidee: minimale reproductie............................................................................................28
4. Waarom is dit epistemisch belangrijk?.........................................................................................29
5. Wat betekent dit voor de discipline?............................................................................................29
6. In één compacte tentamenzin......................................................................................................29
Verklaringsmodellen H8:..................................................................................................................30
Wetgevende model (Hempel) (Foundationalism).........................................................................30
Intentioneel model (Dray) (Anti-Foundationalism).......................................................................30
Vergelijkend verklaren (Mackie / Lorenz) (post-Foundationalism)...............................................30
Schema stromingen uitgewerkt ^.....................................................................................................32
Extra uitleg over de stromingen.......................................................................................................33
Week 6:................................................................................................................................................34
Kern: Wat betekend ‘waar’ in de geschiedenis.................................................................................34
De twee klassieke waarheidstheorieën (en waarom ze niet volstaan).............................................34
1. Correspondentietheorie (common sense)................................................................................34
2. Coherentietheorie (Otto Neurath)............................................................................................34
Kuukkanen: historiografie als “claiming correctly”...........................................................................35
Eindconclusie van week 6 (heel belangrijk)......................................................................................36
, Week 1: Herman Paul, Chakrabarty (Anthropocene time) & Koselleck
(Two Historical categories)
- Wat is geschiedfilosofie volgens Paul? (H1) (Twee grote vragen)
o Betekenisvraag: Wat betekent geschiedenis ‘als geheel’? Zit er richting, zin patroon
of bestemming in?
o Kennis-/spreekvraag: Hoe kunnen we überhaupt zinnig over het verleden spreken?
Wat doen historici als ze geschiedenis schrijven?
- Dit zijn de twee tradities:
o Substantiële geschiedfilosofie (res gestae):
- gaat over de historische werkelijkheid / het proces zelf/ Denk aan Hegel
(vooruitgang van de rede), Augustinus (Gods Toneel). Vraagt naar het doel,
patronen en denkende krachten
o Analytische geschiedfilosofie (historia rerum gestarum):
- Gaat over historisch denken / geschiedschrijving. Vraagt: wat maakt
historische kennis betrouwbaar? Wat is verklaring? Objectiviteit? Hoe
verhouden dimensies (cognitief, normatief, politiek) zich?
o Die tweedeling is nuttig, maar in het echt niet strikt te scheiden (volgens Paul)
- Je wereldbeeld beïnvloed hoe je historisch denkt
- Geschiedschrijving is zelf een factor in de werkelijkheid (politiek, moreel,
maatschappelijk)
- Denkers passen vaak niet in één hokje.
- Waarom is dit nu weer actueel (Paul H2)?
o We zitten in een post-postmoderne fase. De grote postmoderne ruzie over
‘waarheid’ is niet weg, maar er ontstaan nieuwe accenten. (volgens Paul)
o Twee clusters:
- Klassiek terug, maar anders: waarheid objectiviteit, verklaren,
betrouwbaarheid, alleen niet meer naïef en positivistisch
Positivisme: Check week 5 voor duidelijke uitleg.
- Tijd en historiciteit: hoe beleven mensen tijd, hoe positioneren ze zichzelf in
tijd en hoe beïnvloed dat politiek en cultuur (presentisme/actualisme)
Presentisme: Geschiedenis gebruiken voor hedendaagse politieke of
morele doelen (Week 4,5,6)
Actualisme: Het idee dat alleen het heden ertoe doet, en dat
verleden en toekomst vooral worden begrepen vanuit actuele
zorgen en problemen.
- Hier komt het centrale probleem van de cursus al aan bod
o Cartesian anxiety:
- Óf er is een absoluut fundament (positivisme/foundationalism)
- Óf er is geen fundament en alles is relatief en machtstaal (relativisme:
Jenkins)
Dit lijken tegenpolen, maar delen dezelfde obsessie met ‘één
absolute soort waarheid’ en houden elkaar zo gevangen
- De cursus wil een derde weg: evalueren zonder absoluut fundament (later
heet dat het post-foundationalism)
,Inhoud
Week 1: Herman Paul, Chakrabarty (Anthropocene time) & Koselleck (Two Historical categories).......4
Wat is geschiedfilosofie volgens Paul? (H1) (Twee grote vragen).......................................................4
Waarom is dit nu weer actueel (Paul H2)?.........................................................................................4
Kosseleck: Space of experience / Horizon of expectation...................................................................5
Chakrabarty: Antropocene Time en de botsing van twee tijden........................................................6
Week 2: Herman Paul H3 en H4, Gadamer en Runia..............................................................................8
3.1 Wat wil Paul in hoofdstuk 3 en 4 laten zien?................................................................................8
3.2 Waarom ‘’het verleden trekt’’......................................................................................................8
3.3 Waarom dit géén relativisme is?..................................................................................................8
3.4 Wat is ‘’het verleden’’ eigenlijk?...................................................................................................9
3.5 De materiële relatie en het relationele subject............................................................................9
4.1/4.2 Het historische subject...........................................................................................................9
4.3 vooroordelen, tradities en Gadamer............................................................................................9
4.4 Subjectpositie.............................................................................................................................10
4.5 Het relationele subject...............................................................................................................10
Runia sbrenica NIOD rapport:...........................................................................................................10
Week 3: De Esthetische relatie met het verleden (verhaal en narratief)..............................................13
White’s oplossing:............................................................................................................................15
Kansteiner.........................................................................................................................................15
Hayden White – nu helder en kort...................................................................................................18
Week 4:................................................................................................................................................20
Wat is de kern van week 4?..............................................................................................................20
Paul H6: de politieke relatie met het verleden.................................................................................20
6.0 Wat is de politieke relatie?.....................................................................................................20
6.1 Australian History Wars – waarom dit geen academische ruzie is..........................................20
6.2 Geschiedenis in de wij-vorm...................................................................................................20
6.3 ‘Alles is politiek’ (Fulbrook).....................................................................................................20
6.4: Politiek engagement: mag dat?.............................................................................................21
Paul H10: De morele relatie met het verleden.................................................................................21
10.0 Wat is de morele relatie.......................................................................................................21
10.2 Historia magistra vitae – leren van het verleden..................................................................21
10.3 Historische gesprekkunst (Paul)............................................................................................21
Bevernage.........................................................................................................................................22
Weber:..............................................................................................................................................24
,Week 5: De Epistemische relatie met het verleden..............................................................................25
De Epistemische relatie H7:..............................................................................................................25
Collingwood: The subject-matter of history:....................................................................................25
Collingwood: The subject-matter of history:....................................................................................27
1. Het probleem: “replicatie” lijkt niet te passen bij geschiedenis...................................................28
2. Belangrijk onderscheid: drie vormen van replicatie.....................................................................28
3. Hun kernidee: minimale reproductie............................................................................................28
4. Waarom is dit epistemisch belangrijk?.........................................................................................29
5. Wat betekent dit voor de discipline?............................................................................................29
6. In één compacte tentamenzin......................................................................................................29
Verklaringsmodellen H8:..................................................................................................................30
Wetgevende model (Hempel) (Foundationalism).........................................................................30
Intentioneel model (Dray) (Anti-Foundationalism).......................................................................30
Vergelijkend verklaren (Mackie / Lorenz) (post-Foundationalism)...............................................30
Schema stromingen uitgewerkt ^.....................................................................................................32
Extra uitleg over de stromingen.......................................................................................................33
Week 6:................................................................................................................................................34
Kern: Wat betekend ‘waar’ in de geschiedenis.................................................................................34
De twee klassieke waarheidstheorieën (en waarom ze niet volstaan).............................................34
1. Correspondentietheorie (common sense)................................................................................34
2. Coherentietheorie (Otto Neurath)............................................................................................34
Kuukkanen: historiografie als “claiming correctly”...........................................................................35
Eindconclusie van week 6 (heel belangrijk)......................................................................................36
, Week 1: Herman Paul, Chakrabarty (Anthropocene time) & Koselleck
(Two Historical categories)
- Wat is geschiedfilosofie volgens Paul? (H1) (Twee grote vragen)
o Betekenisvraag: Wat betekent geschiedenis ‘als geheel’? Zit er richting, zin patroon
of bestemming in?
o Kennis-/spreekvraag: Hoe kunnen we überhaupt zinnig over het verleden spreken?
Wat doen historici als ze geschiedenis schrijven?
- Dit zijn de twee tradities:
o Substantiële geschiedfilosofie (res gestae):
- gaat over de historische werkelijkheid / het proces zelf/ Denk aan Hegel
(vooruitgang van de rede), Augustinus (Gods Toneel). Vraagt naar het doel,
patronen en denkende krachten
o Analytische geschiedfilosofie (historia rerum gestarum):
- Gaat over historisch denken / geschiedschrijving. Vraagt: wat maakt
historische kennis betrouwbaar? Wat is verklaring? Objectiviteit? Hoe
verhouden dimensies (cognitief, normatief, politiek) zich?
o Die tweedeling is nuttig, maar in het echt niet strikt te scheiden (volgens Paul)
- Je wereldbeeld beïnvloed hoe je historisch denkt
- Geschiedschrijving is zelf een factor in de werkelijkheid (politiek, moreel,
maatschappelijk)
- Denkers passen vaak niet in één hokje.
- Waarom is dit nu weer actueel (Paul H2)?
o We zitten in een post-postmoderne fase. De grote postmoderne ruzie over
‘waarheid’ is niet weg, maar er ontstaan nieuwe accenten. (volgens Paul)
o Twee clusters:
- Klassiek terug, maar anders: waarheid objectiviteit, verklaren,
betrouwbaarheid, alleen niet meer naïef en positivistisch
Positivisme: Check week 5 voor duidelijke uitleg.
- Tijd en historiciteit: hoe beleven mensen tijd, hoe positioneren ze zichzelf in
tijd en hoe beïnvloed dat politiek en cultuur (presentisme/actualisme)
Presentisme: Geschiedenis gebruiken voor hedendaagse politieke of
morele doelen (Week 4,5,6)
Actualisme: Het idee dat alleen het heden ertoe doet, en dat
verleden en toekomst vooral worden begrepen vanuit actuele
zorgen en problemen.
- Hier komt het centrale probleem van de cursus al aan bod
o Cartesian anxiety:
- Óf er is een absoluut fundament (positivisme/foundationalism)
- Óf er is geen fundament en alles is relatief en machtstaal (relativisme:
Jenkins)
Dit lijken tegenpolen, maar delen dezelfde obsessie met ‘één
absolute soort waarheid’ en houden elkaar zo gevangen
- De cursus wil een derde weg: evalueren zonder absoluut fundament (later
heet dat het post-foundationalism)
