Gezondheidspromotie (katrien)
= proces dat mensen in staat stel om meer controle te verwerven over hun gezondheid en hun gezondheid te
verbeteren
- Gezondheidsvoorlichting = onderdeel van gezondheidspromotie:
o Vergroot kennis en vaardigheden van cliënten rond bepaalde vormen van gezond gedrag
o Motiveren van mensen en sterk hun zelfvertrouwen aan
- Patiëntenvoorlichting doe je dit bij mensen die weten dat ze een gezondheidsprobleem hebben
- ! gezondheidsgetterdheid te vergroten
Toegankelijke diensten en voorzieningen
Voorbeelden:
- Vroedvrouw
- Kind en gezin bijvoorbeeld voor vaccinaties
- CLB
Gezondheidsgeletterdheid
o ‘making the healthy choice the easy choice’
o Drie kernelementen die dit mogelijk maken
▪ Beleid dat zorgt voor toegankelijke gezondheidszorg
▪ Gezonde steden
▪ Werken aan gezondheidsgeletterdheid
o Kunnen lezen
o Neerschrijven
o Spreken over
o Begrijpen van gezondheidsinformatie
▪ Evalueren wat beste dagelijkse levens keuze te kunnen maken + beslissingen nemen v/h
behoud + verbetering van zijn gezondheid en levenskwaliteit
Gezondheidsgeletterheid vergroten
- Leren omgaan met het grote aanbod aan informatie bijvoorbeeld dokter google
- Kunnen lezen van bijsluiters, voorschriften
- Instructies begrijpen
- Afspraken maken en opvolgen
- Medicatie correct innemen
Belangrijk hierbij is de communicatie met HV
Gezondheidsvaardigheden versterken
Werken op 3 niveau’s
1. Functionele gezondheidsvaardigheden:
- het uitvoeren van gezondheidsgedrag.
- Bijvoorbeeld medicatie-inname.
2. Communicatieve en interactieve geletterdheid,
- het verwerven van sociale vaardigheden om te kunnen communiceren over de gezondheid.
- Bijvoorbeeld advies durven vragen of vragen durven stellen.
1
, 3. Kritische gezondheidsvaardigheden, kritisch leren omgaan met informatie en nadenken over de situatie.
- Belangrijk is om je eigen ‘medische’ bril af te zetten (denk aan vakjargon).
- Gezondheidsgeletterdheid vergroten is belangrijk voor ALLE doelgroepen
Communicatie en gezondheidsgeletterdheid
Tips voor mondelinge communicatie
- Normaliseer het probleem dit om schaamte - Wees concreet
weg te nemen
- Sluit aan bij het taalgebruik van de patiënt
- Veronderstel geen basiskennis
- Herhaal
- Wees alert op overschatting
- De terugvraagmethode
- Korte zinnen en eenvoudige woorden
- Ondersteunend voorlichtingsmateriaal
- Geen ‘uitstapjes’ maken in je verhaal
Schriftelijke communicatie
- Gebruik filmpjes of tekeningen - Een heldere opmaak en titels vergroten het
begrip.
- Aangepast niveau
- Test de materialen zelf
- Beperk de hoeveelheid info
Empoweren gericht op zelfmanagement
= proces waardoor mensen meer controle krijgen over beslissingen en acties met betrekking tot hun
gezondheid
Einddoel: zelfmanagement
BRAINS pagina 24
Andere belangrijke pijlers
- Regelgeving
- Sociale marketing – marketingtechnieken om sociaal wenselijk gedrag te stimuleren. (gericht op een
ganse groep bv BOB)
- Ziektepreventie – niveau’s
- Vlaamse organisaties en gezondheidsdoelstellingen.
Visies op gezondheid
Medische kijk
- Gezond zijn = afwezigheid van ziekte van lichaamsgebrek
- Monocausale verklaring van ziekte en gezondheid
Biologische kijk
- Gezond zijn = aanpassing van lichaam interne omstandigheden i/h lichaam aan externe
omstandigheden
Psychologische kijk
- Gezond zijn = zich geestelijk optimaal voelen
Sociale kijk
- = jouw sociale rollen vervullen
Humane kijk
2
, - = een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden
- Niet alleen afwezigheid van ziekte of lichamelijk gebrek
Gezondheid volgens WHO
- Lichamelijk welbevinden
- Geestelijk welbevinden
- Sociaal welbevinden
- Afwezigheid van ziekte of lichaamsgebrek
Dynamische visie
- Aanpassingsvermogen
- Bereiken v/e evenwicht tussen mens en omgeving
- Vraagt dat mens zelf regie houdt over leven + zelf zijn gezondheid managen
gezondheid gevolg van :
- Endogene factoren: intern en extern
- Fysiologische en psychische factoren
- Genetisch verworven
- Afwijkingen in genen
- Afwijkingen in chromosomen
- Multifactoriële gezondheidsproblemen
- Aanleg
- Leefstijl en gedrag
- Voedingsgedrag
- Alcohol- en druggebruik
- Rookgedrag
- Bewegingsdrang
- Seksueel gedrag
- Gezondheidsvaardigheden
- Maatschappij omgeving
- Werk en school
- Sociaaleconomische status + sociale omgeving
- Gezondheidsverschillen door combinatie van factoren
- Invloed van gezondheid
- Medische zorg en preventie
Endogeen – verworven
- Hoge bloeddruk
- Afwijkingen in immuunsysteem
- Hoog cholesterolgehalte
- Overgewicht en obesitas
Fysieke omgeving
- Fysische factoren- lawaai, straling, zon
- Chemische factoren – dioxinen
- Biotische factoren – levende organismen of resten bv.: in drinkwater
Gezondheidsorganisatie
3
, - Omvat aanbod, bereikbaarheid + toegankelijkheid van artsen, VPK, tandartsen
Hoe gedrag beïnvloeden?
ASE model
Te komen tot gedragsverandering
➔ Probleemanalyse
- Gedrag verklaren
- Extern= omgeving
- ASE = attitude, Sociale invloed, Eigen
effectiviteit
Determinanten ASE model en TPB model
- Intentie en gedrag
- Iemands bedoeling
- Van plan zijn
- Niet eenvoudig om intentie om te zetten in gewenst gedrag
- Barrières
- Belemmeren overgang van intentie naar gedrag
- Tijd, externe omstandigheden
- Voorwaarden gekoppeld aan het gedrag
- Attitudes – kennis
- Afweging van voor- en nadelen
- Kennis speelt hierbij rol maar geen determinanten
- Hebben affectieve kleuring
- Subjectieve normen of sociale invloeden
- Mate waarin persoon al dan niet instemt met opvattingen van anderen
- Motivatie om te conformeren sociale steun en sociale druk
- Eigen- effectiviteit
- Inschatting die je maakt v/d haalbaarheid v/h gedrag
- Eerdere ervaringen met het gedrag
- Observatie v/h gedrag van anderen
- Overreding door anderen
- Fysiologische beperkingen
4
= proces dat mensen in staat stel om meer controle te verwerven over hun gezondheid en hun gezondheid te
verbeteren
- Gezondheidsvoorlichting = onderdeel van gezondheidspromotie:
o Vergroot kennis en vaardigheden van cliënten rond bepaalde vormen van gezond gedrag
o Motiveren van mensen en sterk hun zelfvertrouwen aan
- Patiëntenvoorlichting doe je dit bij mensen die weten dat ze een gezondheidsprobleem hebben
- ! gezondheidsgetterdheid te vergroten
Toegankelijke diensten en voorzieningen
Voorbeelden:
- Vroedvrouw
- Kind en gezin bijvoorbeeld voor vaccinaties
- CLB
Gezondheidsgeletterdheid
o ‘making the healthy choice the easy choice’
o Drie kernelementen die dit mogelijk maken
▪ Beleid dat zorgt voor toegankelijke gezondheidszorg
▪ Gezonde steden
▪ Werken aan gezondheidsgeletterdheid
o Kunnen lezen
o Neerschrijven
o Spreken over
o Begrijpen van gezondheidsinformatie
▪ Evalueren wat beste dagelijkse levens keuze te kunnen maken + beslissingen nemen v/h
behoud + verbetering van zijn gezondheid en levenskwaliteit
Gezondheidsgeletterheid vergroten
- Leren omgaan met het grote aanbod aan informatie bijvoorbeeld dokter google
- Kunnen lezen van bijsluiters, voorschriften
- Instructies begrijpen
- Afspraken maken en opvolgen
- Medicatie correct innemen
Belangrijk hierbij is de communicatie met HV
Gezondheidsvaardigheden versterken
Werken op 3 niveau’s
1. Functionele gezondheidsvaardigheden:
- het uitvoeren van gezondheidsgedrag.
- Bijvoorbeeld medicatie-inname.
2. Communicatieve en interactieve geletterdheid,
- het verwerven van sociale vaardigheden om te kunnen communiceren over de gezondheid.
- Bijvoorbeeld advies durven vragen of vragen durven stellen.
1
, 3. Kritische gezondheidsvaardigheden, kritisch leren omgaan met informatie en nadenken over de situatie.
- Belangrijk is om je eigen ‘medische’ bril af te zetten (denk aan vakjargon).
- Gezondheidsgeletterdheid vergroten is belangrijk voor ALLE doelgroepen
Communicatie en gezondheidsgeletterdheid
Tips voor mondelinge communicatie
- Normaliseer het probleem dit om schaamte - Wees concreet
weg te nemen
- Sluit aan bij het taalgebruik van de patiënt
- Veronderstel geen basiskennis
- Herhaal
- Wees alert op overschatting
- De terugvraagmethode
- Korte zinnen en eenvoudige woorden
- Ondersteunend voorlichtingsmateriaal
- Geen ‘uitstapjes’ maken in je verhaal
Schriftelijke communicatie
- Gebruik filmpjes of tekeningen - Een heldere opmaak en titels vergroten het
begrip.
- Aangepast niveau
- Test de materialen zelf
- Beperk de hoeveelheid info
Empoweren gericht op zelfmanagement
= proces waardoor mensen meer controle krijgen over beslissingen en acties met betrekking tot hun
gezondheid
Einddoel: zelfmanagement
BRAINS pagina 24
Andere belangrijke pijlers
- Regelgeving
- Sociale marketing – marketingtechnieken om sociaal wenselijk gedrag te stimuleren. (gericht op een
ganse groep bv BOB)
- Ziektepreventie – niveau’s
- Vlaamse organisaties en gezondheidsdoelstellingen.
Visies op gezondheid
Medische kijk
- Gezond zijn = afwezigheid van ziekte van lichaamsgebrek
- Monocausale verklaring van ziekte en gezondheid
Biologische kijk
- Gezond zijn = aanpassing van lichaam interne omstandigheden i/h lichaam aan externe
omstandigheden
Psychologische kijk
- Gezond zijn = zich geestelijk optimaal voelen
Sociale kijk
- = jouw sociale rollen vervullen
Humane kijk
2
, - = een toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welbevinden
- Niet alleen afwezigheid van ziekte of lichamelijk gebrek
Gezondheid volgens WHO
- Lichamelijk welbevinden
- Geestelijk welbevinden
- Sociaal welbevinden
- Afwezigheid van ziekte of lichaamsgebrek
Dynamische visie
- Aanpassingsvermogen
- Bereiken v/e evenwicht tussen mens en omgeving
- Vraagt dat mens zelf regie houdt over leven + zelf zijn gezondheid managen
gezondheid gevolg van :
- Endogene factoren: intern en extern
- Fysiologische en psychische factoren
- Genetisch verworven
- Afwijkingen in genen
- Afwijkingen in chromosomen
- Multifactoriële gezondheidsproblemen
- Aanleg
- Leefstijl en gedrag
- Voedingsgedrag
- Alcohol- en druggebruik
- Rookgedrag
- Bewegingsdrang
- Seksueel gedrag
- Gezondheidsvaardigheden
- Maatschappij omgeving
- Werk en school
- Sociaaleconomische status + sociale omgeving
- Gezondheidsverschillen door combinatie van factoren
- Invloed van gezondheid
- Medische zorg en preventie
Endogeen – verworven
- Hoge bloeddruk
- Afwijkingen in immuunsysteem
- Hoog cholesterolgehalte
- Overgewicht en obesitas
Fysieke omgeving
- Fysische factoren- lawaai, straling, zon
- Chemische factoren – dioxinen
- Biotische factoren – levende organismen of resten bv.: in drinkwater
Gezondheidsorganisatie
3
, - Omvat aanbod, bereikbaarheid + toegankelijkheid van artsen, VPK, tandartsen
Hoe gedrag beïnvloeden?
ASE model
Te komen tot gedragsverandering
➔ Probleemanalyse
- Gedrag verklaren
- Extern= omgeving
- ASE = attitude, Sociale invloed, Eigen
effectiviteit
Determinanten ASE model en TPB model
- Intentie en gedrag
- Iemands bedoeling
- Van plan zijn
- Niet eenvoudig om intentie om te zetten in gewenst gedrag
- Barrières
- Belemmeren overgang van intentie naar gedrag
- Tijd, externe omstandigheden
- Voorwaarden gekoppeld aan het gedrag
- Attitudes – kennis
- Afweging van voor- en nadelen
- Kennis speelt hierbij rol maar geen determinanten
- Hebben affectieve kleuring
- Subjectieve normen of sociale invloeden
- Mate waarin persoon al dan niet instemt met opvattingen van anderen
- Motivatie om te conformeren sociale steun en sociale druk
- Eigen- effectiviteit
- Inschatting die je maakt v/d haalbaarheid v/h gedrag
- Eerdere ervaringen met het gedrag
- Observatie v/h gedrag van anderen
- Overreding door anderen
- Fysiologische beperkingen
4
