Samenvatting - Milieu economie

Milieu-economie
H1: Inleiding tol
1. Overzicht
1. Wat is milieu-economie
2. Stof tot nadenken
3. De toestand van ons milieu


2. Wat is milieu-economie
 Milieu-economie
 Bestudeert:
 Impact economie op milieu
 Belang van milieu voor economie
 Gepast beleid om evenwicht te bereiken tussen
economie, milieu en maatschappelijke
doelstellingen
 Economie als basis van milieuproblemen
 Vervuiling en verbruik natuurlijke grondstoffen
→ Gevolg van productie- en
consumptiebeslissingen
 Invloed en interactie met bedrijfsleven
→ Economie is slecht beperkt deel van een
samenleving!

 Planetary boundaries
 Rockström-diagram
 Negen grenzen waarbinnen de mensheid moet opereren om duurzaam
gebruik te kunnen blijven maken van de hulpbronnen op aarde
 Probleem: We nemen te veel
→ Informatie tekort als grote basis van probleem
 Doughnut economics
 Model steunt economisch systeem waarin behoeften van de mens
vervuld wordt
Dit binnen ecologische grenzen van planeet
→ ‘Veilige en rechtvaardige ruimte voor iedereen’
 Drie cirkels:
 Inner circle:
→ 11 basis noden van de mens
 Outer circle:
→ 9 planetaire grenzen
 Green zone:
→ Veilige en rechtvaardige zone voor de mensheid
 Sustainable Development Goals:
 17 doelstellingen

,  Beschermt zowel planetaire grenzen als humane grenzen



 William Stanley Jevons
 Het is volkomen verwarrend om te veronderstellen dat het zuinige gebruik
van brandstof gelijkstaat aan verminderd verbruik. Het tegendeel is waar.
 Meer energie-efficiëntie kan leiden tot extra productie
→ Toch meer energieverbruik
E
→ ↓→ MK ↓→ Q ↑→ E ↑ of ↓
Q Reboun
d

 Milieu is een probleem…
 Belangrijkste categorieën:
 Vervuiling o.a. klimaat
 Natuurbehoud en biodiversiteit
 Schaarste van grondstoffen
 Fundamentele wetten van materie
 1ste wet thermodynamica: behoud van massa en energie
 Toont aan dat herbruik van materie niet oneindig is
 Klein verlies bij recyclage
 2de wet thermodynamica: toenemende entropie
 Bv. Blikje:
- Helemaal op punt
- Gerecycleerd aluminium (soms goedkoper) = natuurlijk aluminium
- Vergeet van verlies → 20 à 25 recycleren = op
 Relevante opdeling problemen:
 Lokaal:
Bv. geluidsoverlast: kot naast bar, weet van geluid → regels helpen
 Regionaal: zure regen:
Bv. dennenbossen verloren naalden, testen tonen aan zwavel in regen,
oorzaak: GB produceert zonder filters, eens link gelegd: afspraken
tussen landen
→ Voordeel: beperkt aantal spelers!
 Mondiaal:
Bv. plastic, biodiversiteit
→ Nadeel: veel spelers + vrijwillig + KT veel kosten en weinig baten
(politiek niet slim)
 Interactie-effecten in gebruik van bepaalde beleidsinstrumenten


3. Stof tot nadenken
 Vraagstukken:
 Klimaat veranderd, maar geen vraag naar aanpak
→ Wanneer men nadenkt, wordt het niet toegepast:
 Klimaatvraagstukken
 Biodiversiteit
 Afvalbeleid

,4. De toestand van ons milieu
 Verstoringsketen en beleid:




 Illustratie:
1. Curatief (opruimen, herstellen, …)
2. Effectgericht (depositie, …)
3. Brongerichte aanpak (emissies)
4. Sturen van voorkeuren en technologieën
→ Geen van deze vier ingrepen is altijd beter!

 DPSIR-keten
 Driving force: aantal voertuigen in Vlaanderen
 Pressure: emissie van broeikasgassen in Vlaanderen
 State: variatie in atmosferische CO2 - concentratie
 Impact: piekmoment stuifmeelproductie bij berk en grassen in Vlaanderen
 Respons: aantal toegekende CO2 -emissierechten in Vlaanderen

 Samenvatting
 Goederenkringloop stelt wisselwerking tussen output- en inputmarkten
voor
 Draagvlak milieu is eindig
 Milieueconomie houdt zich bezig met identificeren en oplossen van
milieuschade die samengaat met afvalstromen in goederenkringloop
 Vervuilende stoffen kunnen onderverdeeld worden in natuurlijke en
antropogene stoffen
Kunnen cumulatief zijn of niet
 Onderverdeling bronnen van vervuiling
 Mobiele en niet-mobiele bronnen
 Punt- en diffusie bronnen
 Onderscheidt reikwijdte milieuproblemen:

,  Lokale
 Regionale
 Mondiale

 Identificatie en classificatie van bronnen die vervuiling veroorzaken:
 Soort vervuiling: lucht, bodem, water, …
 Puntbron vs. diffuse bron
 Mobiele vs. niet-mobiele bronnen
 Reikwijdte milieuprobleem
 Lokaal
 Regionaal
 Mondiaal
 Natuurlijke vs. antropogene stoffen
 Cumulatieve vs. niet-cumulatieve vervuiling

 Extra uitleg:
 Puntbron vs. diffuse bron:
 Puntbron:
 Kenmerk: duidelijk afgebakend gebied
 Voorbeeld: schoorsteenfabriek, industriële afvoerleiding
 Beheer: eenvoudig identificeerbaar, monitoring en regulering
 Diffuse bron:
 Kenmerk: groot, onduidelijk gebied
 Voorbeeld:
 Water: regen afvoer wegen en daken, meststoffen en pesticiden
landbouw
 Lucht: opwaaiend stof, slijtage banden
 Beheer: brede beleidsmaatregelen
 Mobiele vs. niet-mobiele bronnen:
 Mobiel:
 Kenmerken: fysiek verplaatsbaar
 Voorbeelden: objecten, energie, vervoer, gegevens
 Niet-mobiel:
 Kenmerken: vast, permanent geïnstalleerd
 Voorbeelden: vastgoed, infrastructuur, natuurlijke bronnen, energie,
…
→ Energie: kerncentrale, windmolenpark
→ Natuurlijke bronnen: grond, bos, …
 Natuurlijke vs. antropogene stoffen:
 Veroorzaakt door natuur of menselijke activiteiten
 Cumulatieve vs. niet-cumulatieve vervuiling:
 Niet-afbreekbaar vs. afbreekbaar