1. Inleiding
1.1. Geschiedenis van het boekhouden
- 4000-3000 voor Christus
o ‘boekhouden’: bijhouden van hoeveelheden (slaven, stuks vee, broden,…)
o Werden genoteerd op kleitabletten of door midden van stokjes of knopen in
touwen
- 700 voor Christus
o Begrip ‘geld’ ontstond: als ruilmiddel + iemands rijkdom bepalen en belastingen
- 250 voor Christus
o India: Arabische getallen ipv Romeinse uitvoering berekening vereenvoudigd
- 190 voor Christus
o Egypte: perkament vastleggen gegevens vereenvoudigd
- 1000 na Christus
o Enkel boekhouden geïntroduceerd in Europa door de Arabieren
- 1494
o Dubbel boekhouden: Pacioli: Italiaanse methode
o Nadruk: grootboek: alle transacties in genoteerd
Dagboeken en journaal: hulpmiddel voor correct invullen grootboek
o Voor elke transactie werden minstens twee ‘rekeningen’ gebruikt
o Daarna: Hollandse periode: nadruk van grootboek naar dagboek omdat deze
boeken het eerst worden ingeschreven
- Zeer nauwkeurige samenhang tussen economische ontwikkeling en ontwikkeling
boekhouden in de geschiedenis
- Industriële Revolutie: belangrijk
o Overzicht krijgen van samenstelling van de kostprijs van een product (lonen,
grondstoffen, machines) en van de benodigde middelen om een bepaald product
rendabel te kunnen produceren (budgettering)
o Meer en meer externe financiële middelen aangetrokken (financiers en bankiers)
wensten resultaat overzicht van de te verwachte en gerealiseerde resultaten
o Ontstaan managers die ook extra info wouden
1
, 1.2. Boekhouden, boekhouding en accountancy
Boekhouden: stelselmatig en cijfermatig aantekenen van alle verrichtingen van financiële aard in een organisatie
= techniek
- Organisatie: ongeacht wat voor soort (ook overheidsinstellingen), onderneming, vzw,
school: zelfstandige entiteit waarin voortdurend geld wordt omgezet in goederen en
diensten die weer worden omgezet in geld
- Stelselmatig: iedere dag (in grote bedrijven, in kleine bedrijven om de week),
regelmatig
- Cijfermatig: bedragen, niet alles kan je in de boekhouding opnemen, want in
bepaalde bedrijven rekenen ze echt op hun werknemers als kracht van hun bedrijf.
- Alle verrichtingen: geen zwarte boekhouding! Alles wat aan de vereisten voldoet hierin
o zetten.
- Bedragen van financiële aard: technisch, voorraden behoren niet tot het
boekhouden, de waarde wel maar het aantal niet
- Het is een techniek, een manier van werken
Boekhouding:
- Een technisch apparaat bestaande uit mensen en hulpmiddelen (nu meestal
met computerprogramma’s, maar is ook mogelijk met de hand)
- Enkel verrichtingen die financieel uitgedrukt worden
- Zelfstandige entiteiten (als u in het bedrijf twee of meer afdelingen hebt die op zich
weinig met elkaar te maken hebben, zal er toch maar één boekhouding zijn) (ook
overheidsinstellingen, ziekenhuizen en verenigingen) = met rechtspersoonlijkheid
Accountancy: ruimer dan boekhouden, het is een hoger niveau dat betrekking heeft op het organiseren,
controleren, beoordelen en aanpassen van de boekhouding
- Zorgen voor de formalisering van de interne en externe financiële rapportering: strenge regels voor
extern, intern mag je kiezen
o Standaardisatie / wettelijk vastgelegd
• Externe rapportering is in België wettelijk vastgelegd, dus iedereen hetzelfde (interne
rapportering niet, dus dit moet duidelijk gebeuren)
• Elke maand op dezelfde manier de formulieren bekend maken
o Iedere externe jaarrekening lijkt op elkaar
o In bepaalde landen zelfs wettelijk verplicht
o Gebaseerd op een Vierde richtlijn van de EU, toch nog een verschil tussen de landen
• Grote verschillen met landen buiten de EU
- Door schaalvergroting ondernemingen worden op wereldvlak worden de boekhoudregels meer en
meer uniform
o → op efficiënte wijze organisatie besturen
o → het verschuiven van winsten en kapitalen van het ene land naar het andere, met als doel hier
fiscaal voordeel uit te halen wordt opspoorbaarder
- Redresseren: aanpassingen gebeuren om de boekhouding in overeenstemming te
brengen met de realiteit
2
, Financial accounting: (algemeen of financieel boekhouden)
- Gericht op externe verslaggeving (alle gegevens worden in de computer gestopt en vervolgens
trekt men daar rapporten uit)
- Op het einde van het jaar om te zien hoe het voorbije jaar boekhoudkundig is geweest
- Zorgen voor een overzicht van de kosten en opbrengsten en op winst of verlies
- Bedoeling: opstellen correcte jaarrekening (= soort van eindrapport bedrijf, hoe waren de kosten?,
hoe waren de opbrengsten?)
- Gegevens uit het verleden en niet gedetailleerd (je kan openstaande klanten zien staan, maar niet
wie ze zijn of welke bedragen dat zijn)
- Neerleggen bij de Balanscentrale van de Nationale Bank (publiek gemaakt) (iedereen kan hier een
jaarrekening opvragen aan de hand van BTW-nummer of naam bedrijf)
- Niet in alle landen zo streng op publiceren → concurrentievervalsing is mogelijk
- Zowel diegene die informatie verstrekt als diegene die informatie interpreteert hanteren dezelfde
regels en technieken om zo tot een eenduidige voorstelling van de cijfers te komen
Beleidsboekhouden of Managerial / management accounting
- Gericht op management van de organisatie en levert de nodige gegevens voor interne
beleidsbeslissingen: dagdagelijkse beslissingen in een bedrijf (wat gaan we doen? Bestellen of niet?
Investeren of niet?...)
- Geen wettelijke standaard over hoe je het moet doen
- Zowel verleden als toekomst (bedoeling is een beslissing nemen voor de toekomst)
- Zeer gedetailleerd en intern: ook kan de identiteit, facturen en bedragen van de
openstaande klanten zien + evt. gebeurde betalingen
- Soorten: cost accounting (beheren van de kostprijzen), analytisch boekhouden (alle kosten
nogmaals verdelen, zo gedetailleerd mogelijk), budgettering, interne controle (men gaat kijken als bedrijf
of alles juist verloopt), beleidsaccounting
- Wisselwerking tussen financial en managerial accounting → strikte scheidingslijn tussen
beide = moeilijk te trekken
International Accounting
- Accounting over de grenzen heen
- Heeft zijn eigen problemen: bv. u hebt een bedrijf en bent in vier landen actief, dan moet u
beantwoorden aan vier lokale boekhoudwetgevingen en fiscale wetgevingen)
- Specifieke eisen voor multinationals
- Rekening houden met de verschillende regels en verschillende munten
Accounting = proces waarbij het de bedoeling is om kwantitatieve informatie (veelal in
monetaire vorm) over economische entiteiten te generen die nuttig is bij het nemen van
economische beslissingen
- Systematisch (financiële) informatie verzamelen, organiseren en presenteren volgens
bepaalde standaardregels
- Accounting = language of business
- Informatiesysteem waarbij data uit de ondernemingsactiviteiten worden gemeten en
opgeslagen
3
, - Die data wordt verwerkt en samengevoegd tot informatie die in de vorm van
rapporteren wordt gecommuniceerd aan de beslissingsnemers
4
1.1. Geschiedenis van het boekhouden
- 4000-3000 voor Christus
o ‘boekhouden’: bijhouden van hoeveelheden (slaven, stuks vee, broden,…)
o Werden genoteerd op kleitabletten of door midden van stokjes of knopen in
touwen
- 700 voor Christus
o Begrip ‘geld’ ontstond: als ruilmiddel + iemands rijkdom bepalen en belastingen
- 250 voor Christus
o India: Arabische getallen ipv Romeinse uitvoering berekening vereenvoudigd
- 190 voor Christus
o Egypte: perkament vastleggen gegevens vereenvoudigd
- 1000 na Christus
o Enkel boekhouden geïntroduceerd in Europa door de Arabieren
- 1494
o Dubbel boekhouden: Pacioli: Italiaanse methode
o Nadruk: grootboek: alle transacties in genoteerd
Dagboeken en journaal: hulpmiddel voor correct invullen grootboek
o Voor elke transactie werden minstens twee ‘rekeningen’ gebruikt
o Daarna: Hollandse periode: nadruk van grootboek naar dagboek omdat deze
boeken het eerst worden ingeschreven
- Zeer nauwkeurige samenhang tussen economische ontwikkeling en ontwikkeling
boekhouden in de geschiedenis
- Industriële Revolutie: belangrijk
o Overzicht krijgen van samenstelling van de kostprijs van een product (lonen,
grondstoffen, machines) en van de benodigde middelen om een bepaald product
rendabel te kunnen produceren (budgettering)
o Meer en meer externe financiële middelen aangetrokken (financiers en bankiers)
wensten resultaat overzicht van de te verwachte en gerealiseerde resultaten
o Ontstaan managers die ook extra info wouden
1
, 1.2. Boekhouden, boekhouding en accountancy
Boekhouden: stelselmatig en cijfermatig aantekenen van alle verrichtingen van financiële aard in een organisatie
= techniek
- Organisatie: ongeacht wat voor soort (ook overheidsinstellingen), onderneming, vzw,
school: zelfstandige entiteit waarin voortdurend geld wordt omgezet in goederen en
diensten die weer worden omgezet in geld
- Stelselmatig: iedere dag (in grote bedrijven, in kleine bedrijven om de week),
regelmatig
- Cijfermatig: bedragen, niet alles kan je in de boekhouding opnemen, want in
bepaalde bedrijven rekenen ze echt op hun werknemers als kracht van hun bedrijf.
- Alle verrichtingen: geen zwarte boekhouding! Alles wat aan de vereisten voldoet hierin
o zetten.
- Bedragen van financiële aard: technisch, voorraden behoren niet tot het
boekhouden, de waarde wel maar het aantal niet
- Het is een techniek, een manier van werken
Boekhouding:
- Een technisch apparaat bestaande uit mensen en hulpmiddelen (nu meestal
met computerprogramma’s, maar is ook mogelijk met de hand)
- Enkel verrichtingen die financieel uitgedrukt worden
- Zelfstandige entiteiten (als u in het bedrijf twee of meer afdelingen hebt die op zich
weinig met elkaar te maken hebben, zal er toch maar één boekhouding zijn) (ook
overheidsinstellingen, ziekenhuizen en verenigingen) = met rechtspersoonlijkheid
Accountancy: ruimer dan boekhouden, het is een hoger niveau dat betrekking heeft op het organiseren,
controleren, beoordelen en aanpassen van de boekhouding
- Zorgen voor de formalisering van de interne en externe financiële rapportering: strenge regels voor
extern, intern mag je kiezen
o Standaardisatie / wettelijk vastgelegd
• Externe rapportering is in België wettelijk vastgelegd, dus iedereen hetzelfde (interne
rapportering niet, dus dit moet duidelijk gebeuren)
• Elke maand op dezelfde manier de formulieren bekend maken
o Iedere externe jaarrekening lijkt op elkaar
o In bepaalde landen zelfs wettelijk verplicht
o Gebaseerd op een Vierde richtlijn van de EU, toch nog een verschil tussen de landen
• Grote verschillen met landen buiten de EU
- Door schaalvergroting ondernemingen worden op wereldvlak worden de boekhoudregels meer en
meer uniform
o → op efficiënte wijze organisatie besturen
o → het verschuiven van winsten en kapitalen van het ene land naar het andere, met als doel hier
fiscaal voordeel uit te halen wordt opspoorbaarder
- Redresseren: aanpassingen gebeuren om de boekhouding in overeenstemming te
brengen met de realiteit
2
, Financial accounting: (algemeen of financieel boekhouden)
- Gericht op externe verslaggeving (alle gegevens worden in de computer gestopt en vervolgens
trekt men daar rapporten uit)
- Op het einde van het jaar om te zien hoe het voorbije jaar boekhoudkundig is geweest
- Zorgen voor een overzicht van de kosten en opbrengsten en op winst of verlies
- Bedoeling: opstellen correcte jaarrekening (= soort van eindrapport bedrijf, hoe waren de kosten?,
hoe waren de opbrengsten?)
- Gegevens uit het verleden en niet gedetailleerd (je kan openstaande klanten zien staan, maar niet
wie ze zijn of welke bedragen dat zijn)
- Neerleggen bij de Balanscentrale van de Nationale Bank (publiek gemaakt) (iedereen kan hier een
jaarrekening opvragen aan de hand van BTW-nummer of naam bedrijf)
- Niet in alle landen zo streng op publiceren → concurrentievervalsing is mogelijk
- Zowel diegene die informatie verstrekt als diegene die informatie interpreteert hanteren dezelfde
regels en technieken om zo tot een eenduidige voorstelling van de cijfers te komen
Beleidsboekhouden of Managerial / management accounting
- Gericht op management van de organisatie en levert de nodige gegevens voor interne
beleidsbeslissingen: dagdagelijkse beslissingen in een bedrijf (wat gaan we doen? Bestellen of niet?
Investeren of niet?...)
- Geen wettelijke standaard over hoe je het moet doen
- Zowel verleden als toekomst (bedoeling is een beslissing nemen voor de toekomst)
- Zeer gedetailleerd en intern: ook kan de identiteit, facturen en bedragen van de
openstaande klanten zien + evt. gebeurde betalingen
- Soorten: cost accounting (beheren van de kostprijzen), analytisch boekhouden (alle kosten
nogmaals verdelen, zo gedetailleerd mogelijk), budgettering, interne controle (men gaat kijken als bedrijf
of alles juist verloopt), beleidsaccounting
- Wisselwerking tussen financial en managerial accounting → strikte scheidingslijn tussen
beide = moeilijk te trekken
International Accounting
- Accounting over de grenzen heen
- Heeft zijn eigen problemen: bv. u hebt een bedrijf en bent in vier landen actief, dan moet u
beantwoorden aan vier lokale boekhoudwetgevingen en fiscale wetgevingen)
- Specifieke eisen voor multinationals
- Rekening houden met de verschillende regels en verschillende munten
Accounting = proces waarbij het de bedoeling is om kwantitatieve informatie (veelal in
monetaire vorm) over economische entiteiten te generen die nuttig is bij het nemen van
economische beslissingen
- Systematisch (financiële) informatie verzamelen, organiseren en presenteren volgens
bepaalde standaardregels
- Accounting = language of business
- Informatiesysteem waarbij data uit de ondernemingsactiviteiten worden gemeten en
opgeslagen
3
, - Die data wordt verwerkt en samengevoegd tot informatie die in de vorm van
rapporteren wordt gecommuniceerd aan de beslissingsnemers
4
