DEEL 1: FDG-PET (Het "Werkpaard" in de Oncologie)
Slides 12 - 36
Dit is de belangrijkste tracer in de moderne nucleaire geneeskunde.
1. Wat is FDG?
• Structuur: Een glucose-molecule (suiker) waarbij één OH-groep is vervangen door
radioactief Fluor-18 ().
• Gedrag: Het lichaam denkt dat het gewone suiker is en neemt het op.
2. Het Werkingsmechanisme: "Metabolic Trapping" Dit moet je kunnen dromen!
1. Instroom: FDG komt de cel binnen via GLUT-transporters (net als glucose).
2. Omzetting: Het enzym Hexokinase zet FDG om in FDG-6-Fosfaat.
3. De Val:
o Normale glucose gaat verder de glycolyse in (energie maken).
o FDG-6-P kan niet verder (het enzym herkent de F niet).
o FDG-6-P kan ook niet terug naar buiten (door de fosfaatgroep).
o Resultaat: Het radioactieve stofje zit gevangen in de cel (Metabolic Trapping).
3. Waarom zien we tumoren? (Warburg Effect)
• Kankercellen zijn inefficiënt met energie en hebben veel suiker nodig om snel te delen.
• Ze hebben meer GLUT-transporters en meer Hexokinase.
• Gevolg: Veel meer opname van FDG dan gezonde cellen Hotspot.
FDG-aviditeit (= hoeveel honger weefsel naar radioactief suiker FDG)
Cellulair niveau (De basis)
De opname van FDG (glucose-analoog) wordt bepaald door de aanwezigheid van twee
sleuteleiwitten:
• Glut-1: De transporter die glucose de cel binnenhaalt.
• Hexokinase: Het enzym dat glucose fosforyleert (waardoor het 'gevangen' blijft in de cel).
• Principe: Lage expressie (-) leidt tot weinig signaal. Hoge expressie (+++) zorgt in potentie
voor een hoog signaal.
Architecturaal niveau (De nuancering)
Zelfs als cellen individueel veel FDG opnemen (hoge expressie), bepaalt de structuur van de
tumor hoe dit eruitziet op de scan:
• Solid (Compacte tumor):
o Hoge celdichtheid + hoge expressie = Intens zwart signaal (sterk
hypermetabolisch).
• Cystic / Necrotic:
o De kern bevat vloeistof of dood weefsel (geen opname). Alleen de vitale tumorcellen
aan de buitenkant nemen FDG op.
o PET-beeld: Een donkere ring met een lichte kern (alleen de rand is
hypermetabolisch).
• Mucinous (Slijmrijk):
, o De cellen zelf zijn wel metabolisch actief (hoge expressie), maar ze liggen ver uit
elkaar in een grote hoeveelheid slijm (mucus).
o PET-beeld: Door de lage celdichtheid per volume lijkt het signaal zwak of afwezig
(vals-negatief risico), ondanks dat de tumor maligne is.
• Signet cells:
o Intermediaire concentratie, geeft een matig signaal.
Conclusie voor interpretatie: Een "flets" beeld op de PET betekent niet altijd dat de tumor
goedaardig is; het kan ook een mucineuze tumor zijn met een lage celdichtheid.
4. Normale Verdeling (Fysiologisch) Waar gaat FDG van nature heen (ook als je gezond bent)?
• Hersenen: Verbruiken continu suiker (altijd zwart op scan).
• Hart: Variabel (afhankelijk van of je gegeten hebt). Als niet nuchter à hart verbruikt
glucose = felle opname en kan zelf tumoren in buurt maskeren
• Nieren & Blaas: Uitscheiding route blaas à urine (blaas is altijd fel).
4.2 Valkuilen & Artefacten (Dia 23-25)
1. Sensitiviteit vs. Specificiteit (De "Imperfecte" Tracer)
(Dia 28-31)
FDG is een geweldige speurhond, maar hij blaft soms tegen de verkeerde boom.
• Hoge Sensitiviteit (Gevoeligheid):
o FDG ziet bijna alles wat een verhoogd metabolisme heeft.
o Voordeel: Je mist zelden een actieve tumor (tenzij hij heel traag groeit, zie aviditeit).
• Lage Specificiteit:
o FDG zegt: "Hier is iets actiefs", maar niet wat het is.
o Het probleem: Kanker is niet het enige dat suiker eet!
De conclusie (Dia 31): "FDG is not a perfect onco-tracer" Je moet de Vals Positieven (wel
vlek, geen kanker) en Vals Negatieven (wel kanker, geen vlek) kunnen dromen:
• Vals Positief (Oorzaken):
o Infectie/Inflammatie: Witte bloedcellen (macrofagen) eten suiker (bv.
longontsteking, sarcoïdose, na een operatie).
o Fysiologisch: Spieractiviteit, bruin vet, darmen die bewegen.
• Vals Negatief (Oorzaken):
o Kleine laesies: Onder de resolutie van de camera (< 5-8 mm).
o Lage aviditeit: Tumoren die geen suiker lusten (prostaat, neuro-endocrien,
slijm/mucineus).
o Hyperglycemie: Als de patiënt hoge bloedsuiker heeft, wint de gewone suiker het
van de FDG.
2. Voordelen & Nadelen van FDG-PET
(Dia 32-33)
Dit is een typisch lijstje voor een examenvraag ("Noem 3 voordelen en 3 nadelen").
Slides 12 - 36
Dit is de belangrijkste tracer in de moderne nucleaire geneeskunde.
1. Wat is FDG?
• Structuur: Een glucose-molecule (suiker) waarbij één OH-groep is vervangen door
radioactief Fluor-18 ().
• Gedrag: Het lichaam denkt dat het gewone suiker is en neemt het op.
2. Het Werkingsmechanisme: "Metabolic Trapping" Dit moet je kunnen dromen!
1. Instroom: FDG komt de cel binnen via GLUT-transporters (net als glucose).
2. Omzetting: Het enzym Hexokinase zet FDG om in FDG-6-Fosfaat.
3. De Val:
o Normale glucose gaat verder de glycolyse in (energie maken).
o FDG-6-P kan niet verder (het enzym herkent de F niet).
o FDG-6-P kan ook niet terug naar buiten (door de fosfaatgroep).
o Resultaat: Het radioactieve stofje zit gevangen in de cel (Metabolic Trapping).
3. Waarom zien we tumoren? (Warburg Effect)
• Kankercellen zijn inefficiënt met energie en hebben veel suiker nodig om snel te delen.
• Ze hebben meer GLUT-transporters en meer Hexokinase.
• Gevolg: Veel meer opname van FDG dan gezonde cellen Hotspot.
FDG-aviditeit (= hoeveel honger weefsel naar radioactief suiker FDG)
Cellulair niveau (De basis)
De opname van FDG (glucose-analoog) wordt bepaald door de aanwezigheid van twee
sleuteleiwitten:
• Glut-1: De transporter die glucose de cel binnenhaalt.
• Hexokinase: Het enzym dat glucose fosforyleert (waardoor het 'gevangen' blijft in de cel).
• Principe: Lage expressie (-) leidt tot weinig signaal. Hoge expressie (+++) zorgt in potentie
voor een hoog signaal.
Architecturaal niveau (De nuancering)
Zelfs als cellen individueel veel FDG opnemen (hoge expressie), bepaalt de structuur van de
tumor hoe dit eruitziet op de scan:
• Solid (Compacte tumor):
o Hoge celdichtheid + hoge expressie = Intens zwart signaal (sterk
hypermetabolisch).
• Cystic / Necrotic:
o De kern bevat vloeistof of dood weefsel (geen opname). Alleen de vitale tumorcellen
aan de buitenkant nemen FDG op.
o PET-beeld: Een donkere ring met een lichte kern (alleen de rand is
hypermetabolisch).
• Mucinous (Slijmrijk):
, o De cellen zelf zijn wel metabolisch actief (hoge expressie), maar ze liggen ver uit
elkaar in een grote hoeveelheid slijm (mucus).
o PET-beeld: Door de lage celdichtheid per volume lijkt het signaal zwak of afwezig
(vals-negatief risico), ondanks dat de tumor maligne is.
• Signet cells:
o Intermediaire concentratie, geeft een matig signaal.
Conclusie voor interpretatie: Een "flets" beeld op de PET betekent niet altijd dat de tumor
goedaardig is; het kan ook een mucineuze tumor zijn met een lage celdichtheid.
4. Normale Verdeling (Fysiologisch) Waar gaat FDG van nature heen (ook als je gezond bent)?
• Hersenen: Verbruiken continu suiker (altijd zwart op scan).
• Hart: Variabel (afhankelijk van of je gegeten hebt). Als niet nuchter à hart verbruikt
glucose = felle opname en kan zelf tumoren in buurt maskeren
• Nieren & Blaas: Uitscheiding route blaas à urine (blaas is altijd fel).
4.2 Valkuilen & Artefacten (Dia 23-25)
1. Sensitiviteit vs. Specificiteit (De "Imperfecte" Tracer)
(Dia 28-31)
FDG is een geweldige speurhond, maar hij blaft soms tegen de verkeerde boom.
• Hoge Sensitiviteit (Gevoeligheid):
o FDG ziet bijna alles wat een verhoogd metabolisme heeft.
o Voordeel: Je mist zelden een actieve tumor (tenzij hij heel traag groeit, zie aviditeit).
• Lage Specificiteit:
o FDG zegt: "Hier is iets actiefs", maar niet wat het is.
o Het probleem: Kanker is niet het enige dat suiker eet!
De conclusie (Dia 31): "FDG is not a perfect onco-tracer" Je moet de Vals Positieven (wel
vlek, geen kanker) en Vals Negatieven (wel kanker, geen vlek) kunnen dromen:
• Vals Positief (Oorzaken):
o Infectie/Inflammatie: Witte bloedcellen (macrofagen) eten suiker (bv.
longontsteking, sarcoïdose, na een operatie).
o Fysiologisch: Spieractiviteit, bruin vet, darmen die bewegen.
• Vals Negatief (Oorzaken):
o Kleine laesies: Onder de resolutie van de camera (< 5-8 mm).
o Lage aviditeit: Tumoren die geen suiker lusten (prostaat, neuro-endocrien,
slijm/mucineus).
o Hyperglycemie: Als de patiënt hoge bloedsuiker heeft, wint de gewone suiker het
van de FDG.
2. Voordelen & Nadelen van FDG-PET
(Dia 32-33)
Dit is een typisch lijstje voor een examenvraag ("Noem 3 voordelen en 3 nadelen").
