Biostatistiek Gastcolleges - samenvattingen

LES 1 – prof Vandamme of Böckenhauer
1. Waarom “Wetenschappelijke Vorming” in Tandheelkunde?
1.1 De tandarts is meer dan een technicus
Een moderne tandarts is:
●​ ClinicUS → iemand die behandelingen uitvoert
●​ ACADEMICUS → iemand die kritisch kan denken en wetenschappelijke info kan
beoordelen

Dat betekent:
●​ Niet zomaar doen “wat iedereen doet”
●​ Niet blind vertrouwen op reclame, meningen of ervaring alleen
●​ Wel beslissingen nemen op basis van wetenschappelijk bewijs
⇒ Dit leidt tot levenslang leren

1.2 De “Mondarts” (Oral Physician)
Volgens de WHO en moderne curricula:
●​ Tandartsen krijgen complexere patiënten
●​ Mondgezondheid is sterk verbonden met algemene gezondheid
●​ Daarom moet de tandarts ook wetenschappelijk onderbouwd redeneren



2. Evidence-Based Dentistry (EBD)
2.1 Wat is Evidence-Based Dentistry?
Evidence-Based Dentistry =​
→ Het bewust, kritisch en oordeelkundig gebruiken van:
1.​ Beste wetenschappelijke evidentie
2.​ Eigen klinische expertise

📌
3.​ Wensen en waarden van de patiënt
ALLE DRIE zijn noodzakelijk​
⇒ EBD is dus geen blind volgen van studies



❌ Traditionele praktijk
2.2 Traditionele praktijk vs. EBD

●​ “Ik doe dit al 20 jaar zo”
●​ Autoriteit > bewijs
●​ Subjectief
●​ Veel bias

✅
●​ Zwart-wit denken
Evidence-Based praktijk
●​ Systematisch zoeken naar bewijs
●​ Objectief en transparant
●​ Minder bias
●​ Twijfel wordt aanvaard
●​ Patiënt beslist mee

,2.3 Types zorgverleners
1.​ Evidence Ignorers → gebruiken geen bewijs
2.​ Evidence Users → gebruiken bestaand bewijs
3.​ Evidence Finders → zoeken zelf naar bewijs

🎯
4.​ Evidence Generators → doen onderzoek
In deze opleiding leer je minstens Evidence User en Finder te worden

3. De klinische vraag: PICO
3.1 Waarom een goede vraag zo belangrijk is
Zonder goede vraag:
●​ Zoek je verkeerd
●​ Vind je verkeerde studies
●​ Trek je verkeerde conclusies
⇒ Oplossing: PICO

3.2 Wat is PICO?
Letter Betekenis Uitleg

P Patient/Problem Wie of welk probleem?

I Intervention / Exposure Nieuwe behandeling / risicofactor

C Comparison Alternatief of niets

O Outcome Wat wil je meten?


3.3 Voorbeeld (Diagnose)
Casus: Werkt DIAGNOdent beter dan een RX?
●​ P: patiënten met vermoeden van interdentale cariës
●​ I: DIAGNOdent
●​ C: röntgenfoto
●​ O: sensitiviteit & specificiteit



4. Domeinen van klinische vragen
Domein Centrale vraag

Diagnose Is de test
accuraat?

Therapie Is A beter dan B?

Prognose Hoe loopt dit af?

Oorzaak/Risico Is iets schadelijk?
⇒ Elk domein vraagt een ander onderzoeksdesign

, 5. Onderzoeksdesigns (van sterk naar zwak)

⭐⭐⭐⭐⭐
5.1 Hiërarchie van bewijs

⭐⭐⭐⭐
1.​ Systematische review + meta-analyse

⭐⭐⭐
2.​ RCT (Randomized Controlled Trial)

⭐⭐
3.​ Cohortonderzoek

⭐
4.​ Case-controlonderzoek

❌
5.​ Cross-sectioneel onderzoek
6.​ Expert opinion

5.2 Randomized Controlled Trial (RCT)
Wat is een RCT?
●​ Patiënten worden toevallig (random) verdeeld
●​ Groepen zijn identiek, behalve de interventie
●​ Beste manier om oorzaak-gevolg aan te tonen
Waarom randomisatie?
●​ Vermindert bias
●​ Verdeelt confounders gelijkmatig

5.3 Confounders
Een confounder is:
●​ Geassocieerd met de interventie

📌
●​ Geassocieerd met de uitkomst
Voorbeeld:
●​ Suiker → cariës
●​ Slechte mondhygiëne beïnvloedt beide
⇒ Oplossing:
●​ Matching
●​ Stratificatie
●​ Multivariate analyse

5.4 Andere designs
Cohortonderzoek
●​ Start met blootstelling
●​ Volgt patiënten in de tijd
●​ Goed voor prognose en risico
Case-controlonderzoek
●​ Start met ziekte
●​ Kijkt terug naar blootstelling
●​ Goed voor zeldzame aandoeningen
Cross-sectioneel
●​ Alles wordt tegelijk gemeten
●​ Zwak bewijs
●​ Vaak bij diagnose