Voeding bij kanker
Voor patiënten met kanker
Algemene richtlijnen
Geen tumorspecifieke richtlijnen
1 (para)Medische gegevens: ziektebeeld
Classificatie en diagnose
Maligne aandoening
Grote en diverse groep ziekten
dysbalans cel aanmaak en –afbraak
pathologische toename cellen
Tumor
metastasen
Classificatie:
- Stadium en uitgebreidheid -> TNM-classificatie
o T = tumor: grootte / uitbreiding / doorgroei 0 – 4 (hoe hoger, hoe slechter)
o N = nodus: lymfekliermetastasen 0–3
o M = metastasen: metastasen op afstand 0 – 1 (wel of niet)
- Tumordifferentiatie
- DNA-typering en groeisnelheid
Algemene risicofactoren
Zie voeding en samenleving LEZEN
Klachten bij kanker
Sterk afhankelijk van soort kanker
Vaak voorkomende klachten
- Gewichts- en spiermassaverlies
- Weefselschade en functieverlies
- Malaiseklachten
- Pijn
- Psychiatrische en psychische symptomen
1.1 Voedingsgerelateerde klachten
Anorexie Diarree
Aversie, smaak- en reukveranderingen Droge mond (xerostomie)
Onbedoelde gewichtstoename / sarcopene obesitas Kauw- en slikstoornissen
Onbedoeld gewichtsverlies / anorexie- cachexiesyndroom Obstipatie
Misselijkheid en braken Mucositis
Passageklachten (slokdarm/maag of darm) Slijmvorming
Verminderde afweer Vermoeidheid
Optreden afhankelijk van:
o soort en stadium kanker
o behandeling: anti-tumor + andere
o complicaties
1
, o individueel
Wisselend in tijd -> regelmatig bevragen
1.1.1 Aversie, smaak- en reukveranderingen
Gem. 50 – 75% patiënten
Vergevorderd stadium: 80%
Oorzaken:
Chemotherapie
Radiotherapie hoofd-halsgebied
Tumor
Medicatie
Candida/mucositis mond of keel
Dehydratatie
Koorts
Tijdelijk of permanent
- Radiotherapie:
o 3 – 12 wkn
o Hoge dosis: blijvend
- Chemotherapie:
o Optreden sterk wisselend: onmiddellijk - na enkele wkn
- herstel grootst in 1ste jaar na behandeling
Soorten:
- Ageusie: geen
- Hypogeusie: verminderd
- Dysgeusie: verstoord
- Aversie voor specifieke VM: zie later
- Fantogeusie: zonder orale prikkel onaangename zout- of metaalsmaak
1.1.2 Onbedoeld gewichtstoename
Vetmassa
Vetvrije massa:
- Gelijk OF
- Daalt => sarcopene obesitas => afname spierkracht, functionele capaciteit, zelfredzaamheid
Oorzaken:
- Adjuvante chemo bij borst- en colonCA
- Hormoontherapie bij borst- en prostaatCA
- Onvoldoende lichaamsbeweging
- Te hoge energie-inname
- Cortisonen
1.1.3 Onbedoeld gewichtsverlies: Cachexie
Vroeg stadium: 15 – 40% patiënten
Sterk gevorderd: 80%
Daling vet- en/of vetvrije massa
2
Voor patiënten met kanker
Algemene richtlijnen
Geen tumorspecifieke richtlijnen
1 (para)Medische gegevens: ziektebeeld
Classificatie en diagnose
Maligne aandoening
Grote en diverse groep ziekten
dysbalans cel aanmaak en –afbraak
pathologische toename cellen
Tumor
metastasen
Classificatie:
- Stadium en uitgebreidheid -> TNM-classificatie
o T = tumor: grootte / uitbreiding / doorgroei 0 – 4 (hoe hoger, hoe slechter)
o N = nodus: lymfekliermetastasen 0–3
o M = metastasen: metastasen op afstand 0 – 1 (wel of niet)
- Tumordifferentiatie
- DNA-typering en groeisnelheid
Algemene risicofactoren
Zie voeding en samenleving LEZEN
Klachten bij kanker
Sterk afhankelijk van soort kanker
Vaak voorkomende klachten
- Gewichts- en spiermassaverlies
- Weefselschade en functieverlies
- Malaiseklachten
- Pijn
- Psychiatrische en psychische symptomen
1.1 Voedingsgerelateerde klachten
Anorexie Diarree
Aversie, smaak- en reukveranderingen Droge mond (xerostomie)
Onbedoelde gewichtstoename / sarcopene obesitas Kauw- en slikstoornissen
Onbedoeld gewichtsverlies / anorexie- cachexiesyndroom Obstipatie
Misselijkheid en braken Mucositis
Passageklachten (slokdarm/maag of darm) Slijmvorming
Verminderde afweer Vermoeidheid
Optreden afhankelijk van:
o soort en stadium kanker
o behandeling: anti-tumor + andere
o complicaties
1
, o individueel
Wisselend in tijd -> regelmatig bevragen
1.1.1 Aversie, smaak- en reukveranderingen
Gem. 50 – 75% patiënten
Vergevorderd stadium: 80%
Oorzaken:
Chemotherapie
Radiotherapie hoofd-halsgebied
Tumor
Medicatie
Candida/mucositis mond of keel
Dehydratatie
Koorts
Tijdelijk of permanent
- Radiotherapie:
o 3 – 12 wkn
o Hoge dosis: blijvend
- Chemotherapie:
o Optreden sterk wisselend: onmiddellijk - na enkele wkn
- herstel grootst in 1ste jaar na behandeling
Soorten:
- Ageusie: geen
- Hypogeusie: verminderd
- Dysgeusie: verstoord
- Aversie voor specifieke VM: zie later
- Fantogeusie: zonder orale prikkel onaangename zout- of metaalsmaak
1.1.2 Onbedoeld gewichtstoename
Vetmassa
Vetvrije massa:
- Gelijk OF
- Daalt => sarcopene obesitas => afname spierkracht, functionele capaciteit, zelfredzaamheid
Oorzaken:
- Adjuvante chemo bij borst- en colonCA
- Hormoontherapie bij borst- en prostaatCA
- Onvoldoende lichaamsbeweging
- Te hoge energie-inname
- Cortisonen
1.1.3 Onbedoeld gewichtsverlies: Cachexie
Vroeg stadium: 15 – 40% patiënten
Sterk gevorderd: 80%
Daling vet- en/of vetvrije massa
2
