Doelgroepen 2 DEEL 2
1. Personen met dementie
1.1. Terminologie
Klinisch syndroom geen ziekte!! Vaak combinatie van symptomen, die door versch.
ziekten wordt veroorzaakt verzamelnaam voor 30-tal ziekten algemene kenmerken:
Geheugenverlies
Verlies van oriëntatie
Verandering in gedrag
Groot onderscheid in type, de fase en de ernst van symptomen
Chronisch, progressief en onomkeerbaar lichamelijke, sociale en maatschappelijke
gevolgen
Verwarring met andere stoornissen of ziekten
Verscheiden populatie qua leeftijd
Kijken naar individu en het systeem waarin het zich bevindt
Niet dementen of personen die dement ‘zijn’ MAAR Personen met dementie/ personen die
dementie hebben
1.1.1. Dementie van het alzheimertype
In de hersenen ontstaan ‘seniele plaques’ (= kleine hoopjes eiwit tussen de hersencellen) en
tangles (eiwitknopen)
Deze plekken van eiwitten gaan in de hersenen in de weg zitten en meer en meer de plaats
innemen van de hersencellen. hersencellen sterven stelselmatig af
Belangrijkste risicofactor: leeftijd Boven 65 (6% van mensen Alzheimerdementie) boven 85, 30%
Risicofactoren
Leeftijd
Genetische factoren
Vrouw bij vrouwen boven 70 (2-3keer vaker dan bij mannen)
Hersenletsel personen met hersenletsel zijn vatbaarder voor de gevolgen van
veroudering en ziekte Alzheimer
Depressie
Syndroom van Down
Protectieve factoren
Hogere opleiding
Gezonde levensstijl: elke dag bewegen, geen te hoge bloeddruk, weinig of geen
vlees, niet roken…
Reumamiddelen; degenen die minstens 2 jaar ontstekingsremmende middelen
nemen
Sommige voedingsstoffen: alles wat goed is voor hart en bloedvaten
Meertaligheid
Dansen, muziekinstrument spelen, lezen.
Sluipend over meerdere jaren in aanvangsfase: vergeetachtighed en lichte veranderingen
in persoonlijkheid
Later: sterker wordende stoornissen in andere cognitieve domeinen zoals taalgebruik,
probleemoplossend vermogen, verwerven nieuwe vaardigheden, abstract denken en
oordeelsvermogen,…. Ook veranderingen in persoonlijkheid, vaak sociale afzondering en
angst
,Doelgroepen 2 DEEL 2
Waarschijnlijkheidsdiagnose of uitsluitingsdiagnose Pas na autopsie 100% zekerheid
Nog geen echt geneesmiddel, wel medicijnen om symptomen te verlichten
1.1.2. Vasculaire dementie
= iedere vorm van dementie die toeschrijf baar is aan bloedvatproblemen en
doorbloedingsstoornissen in de hersenen Meerdere vormen; bekendste:
- Multi-infarct (MID): vele kleine infarcten in hersenen zuurstofgebrek veldjes van
zenuwen sterven op verschillende plaatsen af.
Bruusker en wisselender dan dementie van Alzheimer-type (Lange afdaling en deze precies
eerder een springprocessie)
Kunnen enkele uren of dagen beter functioneren en dan enkele uren of dagen veel slechter =
Schoksgewijze verloop kan plots afsluiting van de bloedtoevoer zijn groter of kleiner deel
van de hersenen kan uitvallen.
Uitval motorische functies, eenzijdig krachtverlies of verlamming, aantasting van spraak, etc. +
problemen met taal, stoornissen van waarneming en handeling, en moeilijkheden met geplande
activiteiten.
Langer Ziekte-inzicht (goed geheugen!)
Bijkomende psychische problemen
Geen geneesmiddel, wel preventie door gezonde levensstijl (onderlinge processen: diabetes,
hoge bloeddruk behandeld)
1.1.3. Frontale kwabdementie
Of Fronto-temporale degeneratie is een verzamelterm
Ziektebeelden die hieronder zitten kunnen in verschijningsvorm heel verschillend zijn vb.
Ziekte van Pick: waarbij onder de microscoop afwijkingen zichtbaar zijn in de zenuwcellen
Vooral voorste gedeelte aangetast: speelt rol bij reguleren gedrag vooral gedrags-en
persoonlijkheidsveranderingen. Geheugenstoornissen pas later in beginfase soms
verwarring met psychiatrische aandoeningen (depressies, hallucinaties…)
Juiste diagnose kan jaren op zich laten wachten Moeilijk herkenbaar
Leeftijd: 45-60 jaar
2 soorten:
o Primaire progressieve afasie: problemen met vinden van woorden
o Gedragsveranderingen (karakter, gedrag, en persoonlijkheid)
Kenmerken:
o Ontremming: ongepast gedrag naar omgeving (schelden, vijandig)
o Verlies van initiatief of overdreven enthousiast
o Rusteloosheid (voortdurend heen en weer lopen)
o Veranderd eetpatroon (overmatig eten)
o Minder spontaan spreken (afsluiten gesprekken, kort)
1.1.4. Parkinsondementie en Lewy Body-dementie
Vaak in 1 adem genoemd zijn ervan overtuigd dat het in hoofdlijnen om dezelfde ziekte
gaat
Indien dementie in eerste jaar van ziekte Parkinson Lewy Body-dementie; indien later
dementie: Parkinsondementie
Ziekte van Parkinson: stoornis in verbinding tss hersenen en spieren
Kenmerken:
, Doelgroepen 2 DEEL 2
- Afwijkingen in de houding en motoriek (tremor, stijfheid, voorovergebogen houding,
traagheid)
- Soms ook cognitieve stoornissen maar beperkte mate Bij kwart uitgesproken (trager
denken en spreken, woordvindingprob. Parkinson-dementie
Parkinsondementie en Lewy Body-dementie uit zich bij helft van de mensen door psychiatrische
symptomen, met name visuele en/of auditieve hallucinaties
1.2. Etiologie
Verschillende testen, naast MRI om globale indruk te krijgen van cognitief functioneren van ouderen
Kloktekentest
MMSE
IQCODE
observatielijst voor vroege symptomen van dementie (OLD)
MMSE 20 items en scores te behalen tss 0-30 hogere score = beter cognitief functioneren
Vragen gegroepeerd in 7 categ. elke categorie verschillend domein cogn. Functioneren vb.
oriëntatie in tijd, registreren van 3 woorden, concentratie en rekenen, herinneren van 3 woorden
Momentopname dus geen uitsluitsel maar een waarschijnlijkheidsdiagnose
1.3. Prevalentie
o Dementie: 132.000 in Vlaanderen
o Jongedementie: 10%
Meeste boven 65j Wereldwijd 36miljoen
o 55% Alzheimer
o 15% Vasculaire dementie
o 15% Mengvorm Alzheimer en vasculaire dementie
o 15% Tgv Parkinson, Korsakov, etc
1.4. Ondersteuning op verschillende levensdomeinen
Ambulante (thuis) begeleiding: Praktische, huishoudelijke en administr. Ondersteuning,
minder psychosoci.
Mantelzorg
Dienstencentra, serviceflats
Centra voor dagverzorging (CDV): biedt elke werkdag zorg, toezicht en een zinvolle
dagbesteding kunnen er terecht voor verpleging, verzorging, toezicht of begeleiding bij
alledaagse activiteiten
Centrum voor kortverblijf: max 90 dagen na vb. operatie, tijdens winter, als partner even op
adem wil komen
Woonzorgcentra (WZC): permanente verblijfplaats eerst thuisbegeleiding,
dagverzorgingscentra, kortverblijf, en dan WZC. indien bedden voor zorgbehoevenden=
Rust-en verzorgingstehuis-bedden (RVT)
Expertisecentrum Dementie Vlaanderen: willen personen met dementie en hun omgeving
een aanspreekpunt bieden dat de vraag met kennis van zaken erkent, beantwoordt f zorgt
dat ze op de juist plek terechtkomt + sensibiliseren en geven signalen aan overheid
Alzheimer Liga Vlaanderen
Stichting Alzheimer Onderzoek
Brein instituut
1. Personen met dementie
1.1. Terminologie
Klinisch syndroom geen ziekte!! Vaak combinatie van symptomen, die door versch.
ziekten wordt veroorzaakt verzamelnaam voor 30-tal ziekten algemene kenmerken:
Geheugenverlies
Verlies van oriëntatie
Verandering in gedrag
Groot onderscheid in type, de fase en de ernst van symptomen
Chronisch, progressief en onomkeerbaar lichamelijke, sociale en maatschappelijke
gevolgen
Verwarring met andere stoornissen of ziekten
Verscheiden populatie qua leeftijd
Kijken naar individu en het systeem waarin het zich bevindt
Niet dementen of personen die dement ‘zijn’ MAAR Personen met dementie/ personen die
dementie hebben
1.1.1. Dementie van het alzheimertype
In de hersenen ontstaan ‘seniele plaques’ (= kleine hoopjes eiwit tussen de hersencellen) en
tangles (eiwitknopen)
Deze plekken van eiwitten gaan in de hersenen in de weg zitten en meer en meer de plaats
innemen van de hersencellen. hersencellen sterven stelselmatig af
Belangrijkste risicofactor: leeftijd Boven 65 (6% van mensen Alzheimerdementie) boven 85, 30%
Risicofactoren
Leeftijd
Genetische factoren
Vrouw bij vrouwen boven 70 (2-3keer vaker dan bij mannen)
Hersenletsel personen met hersenletsel zijn vatbaarder voor de gevolgen van
veroudering en ziekte Alzheimer
Depressie
Syndroom van Down
Protectieve factoren
Hogere opleiding
Gezonde levensstijl: elke dag bewegen, geen te hoge bloeddruk, weinig of geen
vlees, niet roken…
Reumamiddelen; degenen die minstens 2 jaar ontstekingsremmende middelen
nemen
Sommige voedingsstoffen: alles wat goed is voor hart en bloedvaten
Meertaligheid
Dansen, muziekinstrument spelen, lezen.
Sluipend over meerdere jaren in aanvangsfase: vergeetachtighed en lichte veranderingen
in persoonlijkheid
Later: sterker wordende stoornissen in andere cognitieve domeinen zoals taalgebruik,
probleemoplossend vermogen, verwerven nieuwe vaardigheden, abstract denken en
oordeelsvermogen,…. Ook veranderingen in persoonlijkheid, vaak sociale afzondering en
angst
,Doelgroepen 2 DEEL 2
Waarschijnlijkheidsdiagnose of uitsluitingsdiagnose Pas na autopsie 100% zekerheid
Nog geen echt geneesmiddel, wel medicijnen om symptomen te verlichten
1.1.2. Vasculaire dementie
= iedere vorm van dementie die toeschrijf baar is aan bloedvatproblemen en
doorbloedingsstoornissen in de hersenen Meerdere vormen; bekendste:
- Multi-infarct (MID): vele kleine infarcten in hersenen zuurstofgebrek veldjes van
zenuwen sterven op verschillende plaatsen af.
Bruusker en wisselender dan dementie van Alzheimer-type (Lange afdaling en deze precies
eerder een springprocessie)
Kunnen enkele uren of dagen beter functioneren en dan enkele uren of dagen veel slechter =
Schoksgewijze verloop kan plots afsluiting van de bloedtoevoer zijn groter of kleiner deel
van de hersenen kan uitvallen.
Uitval motorische functies, eenzijdig krachtverlies of verlamming, aantasting van spraak, etc. +
problemen met taal, stoornissen van waarneming en handeling, en moeilijkheden met geplande
activiteiten.
Langer Ziekte-inzicht (goed geheugen!)
Bijkomende psychische problemen
Geen geneesmiddel, wel preventie door gezonde levensstijl (onderlinge processen: diabetes,
hoge bloeddruk behandeld)
1.1.3. Frontale kwabdementie
Of Fronto-temporale degeneratie is een verzamelterm
Ziektebeelden die hieronder zitten kunnen in verschijningsvorm heel verschillend zijn vb.
Ziekte van Pick: waarbij onder de microscoop afwijkingen zichtbaar zijn in de zenuwcellen
Vooral voorste gedeelte aangetast: speelt rol bij reguleren gedrag vooral gedrags-en
persoonlijkheidsveranderingen. Geheugenstoornissen pas later in beginfase soms
verwarring met psychiatrische aandoeningen (depressies, hallucinaties…)
Juiste diagnose kan jaren op zich laten wachten Moeilijk herkenbaar
Leeftijd: 45-60 jaar
2 soorten:
o Primaire progressieve afasie: problemen met vinden van woorden
o Gedragsveranderingen (karakter, gedrag, en persoonlijkheid)
Kenmerken:
o Ontremming: ongepast gedrag naar omgeving (schelden, vijandig)
o Verlies van initiatief of overdreven enthousiast
o Rusteloosheid (voortdurend heen en weer lopen)
o Veranderd eetpatroon (overmatig eten)
o Minder spontaan spreken (afsluiten gesprekken, kort)
1.1.4. Parkinsondementie en Lewy Body-dementie
Vaak in 1 adem genoemd zijn ervan overtuigd dat het in hoofdlijnen om dezelfde ziekte
gaat
Indien dementie in eerste jaar van ziekte Parkinson Lewy Body-dementie; indien later
dementie: Parkinsondementie
Ziekte van Parkinson: stoornis in verbinding tss hersenen en spieren
Kenmerken:
, Doelgroepen 2 DEEL 2
- Afwijkingen in de houding en motoriek (tremor, stijfheid, voorovergebogen houding,
traagheid)
- Soms ook cognitieve stoornissen maar beperkte mate Bij kwart uitgesproken (trager
denken en spreken, woordvindingprob. Parkinson-dementie
Parkinsondementie en Lewy Body-dementie uit zich bij helft van de mensen door psychiatrische
symptomen, met name visuele en/of auditieve hallucinaties
1.2. Etiologie
Verschillende testen, naast MRI om globale indruk te krijgen van cognitief functioneren van ouderen
Kloktekentest
MMSE
IQCODE
observatielijst voor vroege symptomen van dementie (OLD)
MMSE 20 items en scores te behalen tss 0-30 hogere score = beter cognitief functioneren
Vragen gegroepeerd in 7 categ. elke categorie verschillend domein cogn. Functioneren vb.
oriëntatie in tijd, registreren van 3 woorden, concentratie en rekenen, herinneren van 3 woorden
Momentopname dus geen uitsluitsel maar een waarschijnlijkheidsdiagnose
1.3. Prevalentie
o Dementie: 132.000 in Vlaanderen
o Jongedementie: 10%
Meeste boven 65j Wereldwijd 36miljoen
o 55% Alzheimer
o 15% Vasculaire dementie
o 15% Mengvorm Alzheimer en vasculaire dementie
o 15% Tgv Parkinson, Korsakov, etc
1.4. Ondersteuning op verschillende levensdomeinen
Ambulante (thuis) begeleiding: Praktische, huishoudelijke en administr. Ondersteuning,
minder psychosoci.
Mantelzorg
Dienstencentra, serviceflats
Centra voor dagverzorging (CDV): biedt elke werkdag zorg, toezicht en een zinvolle
dagbesteding kunnen er terecht voor verpleging, verzorging, toezicht of begeleiding bij
alledaagse activiteiten
Centrum voor kortverblijf: max 90 dagen na vb. operatie, tijdens winter, als partner even op
adem wil komen
Woonzorgcentra (WZC): permanente verblijfplaats eerst thuisbegeleiding,
dagverzorgingscentra, kortverblijf, en dan WZC. indien bedden voor zorgbehoevenden=
Rust-en verzorgingstehuis-bedden (RVT)
Expertisecentrum Dementie Vlaanderen: willen personen met dementie en hun omgeving
een aanspreekpunt bieden dat de vraag met kennis van zaken erkent, beantwoordt f zorgt
dat ze op de juist plek terechtkomt + sensibiliseren en geven signalen aan overheid
Alzheimer Liga Vlaanderen
Stichting Alzheimer Onderzoek
Brein instituut
