Fiche 1 – Architectuur
Architectuur
= Een verzamelnaam voor alles wat gebouwd of ruimtelijk geordend is, inclusief
stadsplanning, tuinarchitectuur en landschapsarchitectuur en binnenhuisarchitectuur.
Vitruvius
→ Architectuur moet balans vinden tussen 3 onderdelen:
1. Schoonheid
2. Stevigheid
3. Bruikbaarheid
Historische achtergrond
→ Architectuur bestaat sinds de steentijd:
• Egyptische architectuur: piramide en tempels
• Mesopotamië: versterkte paleizen uit klei
• Grieken: ontwikkeling van stijlen en orden
• Romeinen: gebruik van bogen en gewelven
Architectuur gaat niet alleen over gebouwen, maar over hoe iets is ontworpen en uitgevoerd.
Bij gebouwen draait het vaak om de uitstraling en de emoties die ze oproepen. Sommige
architectuur is opvallend en volgt de tijdgeest, andere is tijdloos en blijft langer mooi. Dat is
belangrijk bij vastgoed, omdat het een lange termijn investering is.
Betrokken actoren
• Architectenbureaus
• Studiebureaus
• Bouwheren
• Aannemers
• Stedenbouwkundige diensten van stede en gemeenten
Wat onthouden we?
Architectuur gaat over het ontwerpen van gebouwen die aansluiten op een relevante
maatschappelijke contex met een specifieke belevingswaarde en een verhoogd
technologisch karakter. Slechts een beperkt gedeelte van wat vandaag gebouwd wordt, is
architectuur. Architectuur gaat ook over de kunde van het bouwen. Het effectieve aparte
beroep van Architect dateert van na 1850. Hiervoor ontstond de gebouwde omgeving vooral
door bouwmeesters.
Architectuur ontstaat door de samenwerking van bouwheren/investeerders met enig lef,
architecten met een doelbewuste focus, stadsplanners met visie, de breder denkende
bouwtechnologen, aannemers met kennis van zaken en een wettelijk kader
bouwreglementen.
1|Page
, Fiche 2 – Bouwen
Bouwen
= Een algemeen begrip voor het oprichten, vergroten, vernieuwen of veranderen van een
bouwwerk. Het gaat zowel om bouwwerken als grondwerken.
Wat verstaan we onder bouwen (basis)
Bouwen omvat vijf terugkerende elementen:
1. Oprichten van een bouwwerk (bv. woning, berging, aanbouw)
2. Veranderen van een bouwwerk: verbouwen, renoveren, onderhouden
• Vlaamse overheid stimuleert benoveren en renuveren
• Doel: tegen 2050 energiezuinige woningen
3. Kavel/perceel: er is altijd een stuk grond nodig
• Aansluitingen: water, elektriciteit, gas, riolering, telecom
4. Bouwwerk:
• Constructie van hout, steen, metaal of ander materiaal
• Heeft directe of indirecte steun in de grond
5. Vergunning:
• Bouwen is verbonden aan een omgevingsvergunning of -melding
Waarom bestaan er zoveel verschillende gebouwen?
• Verschillende functies (wonen, onderwijs, industrie, ontspanning…)
• Verschillen in vorm, stijl en materialen
• Andere constructiewijzen (cultuur- en locatie gebonden)
• Duurzaamheid en economie beïnvloeden de aard van de gebouwen
• Renovatie, energiemaatregelen en herbestemming van gebouwen
• Klimaatverschillen
• Wettelijke voorschriften
Wat typeert elk gebouw?
Gebouwen hebben verschillende (utilitaire) functies:
• Ruimtelijkheid: oppervlakte, volume en vorm voor functies
• Beschermend/scheidend vermogen: Bescherming tegen
weer, inkijk, grond- en waterdruk en het afsluiten van
gevaarlijke stoffen of personen
• Verbindend vermogen: Beweging en interactie via deuren,
trappen, liften, ramen
• Technische installaties: Verwarming, airco, comfort
• Dragende functie: Stevig gebouwd zijn en bestendig tegen
hevige weersomstandigheden.
2|Page
,Maatschappelijke functie van gebouwen
Naast bovenstaande 4 utilitaire functies,
heeft een gebouw ook maatschappelijke
functie: het tracht steeds in te passen in
zijn omgeving met een zekere esthetische
kwaliteit, een zekere status waarbij,
vandaag, duurzaamheid een centraal en
belangrijk uitgangspunt is geworden.
Soorten gebouwen
Woningbouw: Dit zijn gebouwen waarin mensen wonen, dus overdag en ’s nachts
Kenmerken
• Veel aandacht voor privacy
• Bestaat uit kleine wooneenheden (huizen, appartementen)
• Vaak dragende muren (muren die het gewicht van de woning dragen)
• Kleine overspanningen: de afstand tissen de muren is beperkt.
Voorbeelden
• Gezinswoningen
• Appartementen
3|Page
, Utiliteitsbouw: Dit zijn gebouwen voor werk, diensten of publieke functies
Kenmerken
• Meestal overdag gebruikt (uitzondering: rusthuizen en ziekenhuizen)
• Grote ruimtes
• Kolommen- en balkensysteem (skeletbouw)
• Grote overspanningen: grote open ruimtes zonder muren.
Voorbeelden
• Scholen
• Kantoren
• Ziekenhuizen
• Winkelcentra
Bouwmethodiek
= De beschrijving van de werkzaamheden die moeten worden verricht om een gebouw te
realiseren.
Bouwproces
Bestaat uit:
• Programma (initiatief, haalbaarheid, projectdefinitie)
• Ontwerp (vlekkenplan, voorlopig en definitief ontwerp)
• Uitwerking (bestek, prijsvorming, contracten)
• Bouw (voorbereiding, uitvoering, oplevering)
• Gebruik (beheer: energie, water, afval,…)
• Renovatie (hergebruik) of sloop (recyclage)
4|Page
Architectuur
= Een verzamelnaam voor alles wat gebouwd of ruimtelijk geordend is, inclusief
stadsplanning, tuinarchitectuur en landschapsarchitectuur en binnenhuisarchitectuur.
Vitruvius
→ Architectuur moet balans vinden tussen 3 onderdelen:
1. Schoonheid
2. Stevigheid
3. Bruikbaarheid
Historische achtergrond
→ Architectuur bestaat sinds de steentijd:
• Egyptische architectuur: piramide en tempels
• Mesopotamië: versterkte paleizen uit klei
• Grieken: ontwikkeling van stijlen en orden
• Romeinen: gebruik van bogen en gewelven
Architectuur gaat niet alleen over gebouwen, maar over hoe iets is ontworpen en uitgevoerd.
Bij gebouwen draait het vaak om de uitstraling en de emoties die ze oproepen. Sommige
architectuur is opvallend en volgt de tijdgeest, andere is tijdloos en blijft langer mooi. Dat is
belangrijk bij vastgoed, omdat het een lange termijn investering is.
Betrokken actoren
• Architectenbureaus
• Studiebureaus
• Bouwheren
• Aannemers
• Stedenbouwkundige diensten van stede en gemeenten
Wat onthouden we?
Architectuur gaat over het ontwerpen van gebouwen die aansluiten op een relevante
maatschappelijke contex met een specifieke belevingswaarde en een verhoogd
technologisch karakter. Slechts een beperkt gedeelte van wat vandaag gebouwd wordt, is
architectuur. Architectuur gaat ook over de kunde van het bouwen. Het effectieve aparte
beroep van Architect dateert van na 1850. Hiervoor ontstond de gebouwde omgeving vooral
door bouwmeesters.
Architectuur ontstaat door de samenwerking van bouwheren/investeerders met enig lef,
architecten met een doelbewuste focus, stadsplanners met visie, de breder denkende
bouwtechnologen, aannemers met kennis van zaken en een wettelijk kader
bouwreglementen.
1|Page
, Fiche 2 – Bouwen
Bouwen
= Een algemeen begrip voor het oprichten, vergroten, vernieuwen of veranderen van een
bouwwerk. Het gaat zowel om bouwwerken als grondwerken.
Wat verstaan we onder bouwen (basis)
Bouwen omvat vijf terugkerende elementen:
1. Oprichten van een bouwwerk (bv. woning, berging, aanbouw)
2. Veranderen van een bouwwerk: verbouwen, renoveren, onderhouden
• Vlaamse overheid stimuleert benoveren en renuveren
• Doel: tegen 2050 energiezuinige woningen
3. Kavel/perceel: er is altijd een stuk grond nodig
• Aansluitingen: water, elektriciteit, gas, riolering, telecom
4. Bouwwerk:
• Constructie van hout, steen, metaal of ander materiaal
• Heeft directe of indirecte steun in de grond
5. Vergunning:
• Bouwen is verbonden aan een omgevingsvergunning of -melding
Waarom bestaan er zoveel verschillende gebouwen?
• Verschillende functies (wonen, onderwijs, industrie, ontspanning…)
• Verschillen in vorm, stijl en materialen
• Andere constructiewijzen (cultuur- en locatie gebonden)
• Duurzaamheid en economie beïnvloeden de aard van de gebouwen
• Renovatie, energiemaatregelen en herbestemming van gebouwen
• Klimaatverschillen
• Wettelijke voorschriften
Wat typeert elk gebouw?
Gebouwen hebben verschillende (utilitaire) functies:
• Ruimtelijkheid: oppervlakte, volume en vorm voor functies
• Beschermend/scheidend vermogen: Bescherming tegen
weer, inkijk, grond- en waterdruk en het afsluiten van
gevaarlijke stoffen of personen
• Verbindend vermogen: Beweging en interactie via deuren,
trappen, liften, ramen
• Technische installaties: Verwarming, airco, comfort
• Dragende functie: Stevig gebouwd zijn en bestendig tegen
hevige weersomstandigheden.
2|Page
,Maatschappelijke functie van gebouwen
Naast bovenstaande 4 utilitaire functies,
heeft een gebouw ook maatschappelijke
functie: het tracht steeds in te passen in
zijn omgeving met een zekere esthetische
kwaliteit, een zekere status waarbij,
vandaag, duurzaamheid een centraal en
belangrijk uitgangspunt is geworden.
Soorten gebouwen
Woningbouw: Dit zijn gebouwen waarin mensen wonen, dus overdag en ’s nachts
Kenmerken
• Veel aandacht voor privacy
• Bestaat uit kleine wooneenheden (huizen, appartementen)
• Vaak dragende muren (muren die het gewicht van de woning dragen)
• Kleine overspanningen: de afstand tissen de muren is beperkt.
Voorbeelden
• Gezinswoningen
• Appartementen
3|Page
, Utiliteitsbouw: Dit zijn gebouwen voor werk, diensten of publieke functies
Kenmerken
• Meestal overdag gebruikt (uitzondering: rusthuizen en ziekenhuizen)
• Grote ruimtes
• Kolommen- en balkensysteem (skeletbouw)
• Grote overspanningen: grote open ruimtes zonder muren.
Voorbeelden
• Scholen
• Kantoren
• Ziekenhuizen
• Winkelcentra
Bouwmethodiek
= De beschrijving van de werkzaamheden die moeten worden verricht om een gebouw te
realiseren.
Bouwproces
Bestaat uit:
• Programma (initiatief, haalbaarheid, projectdefinitie)
• Ontwerp (vlekkenplan, voorlopig en definitief ontwerp)
• Uitwerking (bestek, prijsvorming, contracten)
• Bouw (voorbereiding, uitvoering, oplevering)
• Gebruik (beheer: energie, water, afval,…)
• Renovatie (hergebruik) of sloop (recyclage)
4|Page
