GGZ: Piet psychopathologie
Kleine recap
4D’s
- Dysfunction (niet functioneren zoals wij
van die persoon verwachten;
verstandelijke beperking of niet)
- Distress (Cliënt heeft last van zijn
problematiek/disfunctioneren)
- Deviance (Wijkt dit af van het
gemiddelde van de samenleving: anders
maatschappelijke aanpak)
- Dangerousness (Risico komt als we er
niets aan doen)
Hechting en hechtingsmoeilijkheden
1. Wat is hechting?
Emotionele band die blijft duren tussen mensen, waarbij het individu er alles aan doet om zo dicht
mogelijk bij de hechtingsfiguur te zijn en zodanig handelt dat de relatie blijft voortbestaan
- Ondersteunt in momenten van angst, stress,…
• Ik kan als kind de omstandigheden zelf niet inschatten en mezelf niet in veiligheid
brengen
• Ik reken als kind op de hechtingsfiguur om mijn veiligheid te garanderen
- Vanuit gedrag van de ouders/verzorgers ontwikkelt de baby een verwachtingspatroon hoe
mensen zullen reageren als hij in nood is
- Hechting is de basis van heel veel dingen
• Bij 66% van de Belgische bevolking is dit aanwezig
- Bestaansrecht; ik mag aanwezig zijn in de wereld.
• Iemand vind het relevant dat ik besta, wil verbinding met mij (ik heb betekenis voor
de ander) Hechting helpt bij
- Ontwikkelen positief zelfbeeld
- Passende wijze uiting geven aan impulsen
- Omgaan met stress
- Optimale hersenontwikkeling
- Ontwikkeling van logisch denken en geweten
- Zicht krijgen op gevoelens iemand anders
- Opbouwen van langdurige relaties
,Een fundamentele ontwikkelingstaak tussen nul & 3 jaar
- Een relationeel concept
- De hechtingsfiguur ondersteunt het ontstaan van het ik-besef
• Jij, als kind, bestaat voor mij (ik bied jou bestaansrecht)
▪ Iemand vind mij belangrijk dus zo ontstaat de klik
• Jij, als kind, bestaat op jouw manier voor mij (ik bied jou persoonsrecht) (uniek
bestaansrecht)
▪ Ik mag bestaan op mijn manier, met al mijn eigenaardigheden. Dit maakt
voor de ander niets uit, heeft er geen last van.
• Ik zal er altijd zijn als je me nodig hebt (ik bied jou onvoorwaardelijke acceptatie)
▪ Ik kan rekenen op de andere persoon, vertrouwen dat de ander er is als ik
hem echt nodig hebt
- Leidt bij het kind tot
• Basisvertrouwen in zichzelf (ander vertrouwt ook op mij dus vertrouwen in mijzelf)
• Vertrouwen in de ander (komt wanneer ik hem nodig heb, laat mij bestaan)
- Bepaald door (onze opdracht als hechtingsfiguur)
• Sensitiviteit van de hechtingsfiguur
▪ Gevoelig zijn voor de signalen die door het kind worden uitgezonden
o Kind zegt dat hij iets nodig heeft
o Signalen opvangen en juist interpreteren
o Wanneer kinderen dit niet gewoon zijn
o Zorg ervoor dat je ‘alles’ gezien hebt
o Ontkoppel ‘gedrag’ van ‘de persoon’
• Responsiviteit van de hechtingsfiguur
▪ Het adequaat beantwoorden van de noden van het kind
o Antwoord dat kind in gedachten heeft is niet perse ons antwoord
o Bv. kind dat valt (ernstig in zijn ogen, terwijl hij gwn gestruikeld is)
o Reageren op basis van de noden van het kind, niet op basis van zijn
concreet uitgesproken vraag!
o Consequent én consistent!
• Als hulpverlener kan dit maar op basis van de autoriteit die je krijgt…
▪ Ben ik een veilig persoon?
▪ Waarden & normen!
▪ Positie in de leefgroep,…
Hechting heeft een grote
impact.
Biologische processen worden
ook meegenomen =>
- Vertrouwen in anderen,
zorgt ervoor dat
adrenaline heel laag staat,
je moet niet permanent
alert zijn voor gevaarlijke
situaties
- Onveilige hechting =>
adrenaline basislijn is
hoger, continue spanning
- Probleem voor later
omdat de basislijn niet zal
volgen als je er iets aan
wilt doen
, 2. Intern werkmodel
Hechting bouwt een intern werkmodel op
Hechtingsfiguur is ook ooit kind geweest
- Een groep van samenhangende gedachten en ideeën (wolk hechtingsfiguur); hebben ook een
- Opgebouwd op basis van ervaringen bepaald idee. Kinderen nemen voor een stuk
de hechtingsstijl van hun ouders aan.
• Met hechtingsfiguur rond sensitiviteit en responsiviteit
- Intern model => denkschema
• Zorgt ervoor dat we snel (en automatisch) kunnen reageren (en niet over elke
situatie moeten nadenken)
▪ Kan ik op andere rekenen? Hoe moet ik mij sociaal gedragen tov anderen?
▪ Kan voor frictie zorgen indien automatisch verhaal niet klopt met realiteit
o Aftoetsen met realiteit nodig maar wordt niet altijd gedaan
- Zoekt vooral bevestiging van zichzelf (houdt zichzelf in stand)
• Beïnvloedt de waarneming
• Beïnvloedt de interpretatie
• Beïnvloedt het geheugen
▪ Deze 3 stuur ik in een bepaalde richting zodat de situatie past in het schema
▪ Als elementen niet passen dan nemen we het ook NIET mee (negeren)
o Automatische flow kan doorlopen
▪ Te weinig denken over situaties => realiteit en gedachten lopen uit elkaar =>
hechtingsstijl klopt niet met persoon die tegenover jou staat
- Wanneer we automatische piloot (schema) loslaten ontstaan angst & onzekerheid
Bepaalt hoe we met (onbekende) mensen aan de slag gaan, hoe we ons sociaal gedragen, hoe we
vertrouwen in de ander en in onszelf,…
- Beeld van de verzorger wordt een soort gids, een model voor (de ontwikkeling van) relaties
- Omvat innerlijke representaties van het gedrag van de
hechtingsfiguur
• Op het niveau van zijn beschikbaarheid
• Op het niveau van zijn sensitiviteit
• Op het niveau van zijn responsiviteit
- Geeft een algemeen beeld over
• De beschikbaarheid van de
gehechtheidsfiguur
• De steun die de gehechtheidsfiguur biedt in
stressvolle situaties
- Leidt tot de idee over zichzelf als iemand voor wie
gezorgd en van wie gehouden wordt en kan worden
- Zorgt voor basic trust in verschillende nieuwe contexten
• Eerste keer naar school, bij een overlijden, in het ziekenhuis,…
▪ Zijn mensen betrouwbaar of niet
- Het beeld en de relaties kunnen, door (langdurige) ervaringen, veranderen!
- Zorgt voor bepaalde hechtingsstijlen!
Kleine recap
4D’s
- Dysfunction (niet functioneren zoals wij
van die persoon verwachten;
verstandelijke beperking of niet)
- Distress (Cliënt heeft last van zijn
problematiek/disfunctioneren)
- Deviance (Wijkt dit af van het
gemiddelde van de samenleving: anders
maatschappelijke aanpak)
- Dangerousness (Risico komt als we er
niets aan doen)
Hechting en hechtingsmoeilijkheden
1. Wat is hechting?
Emotionele band die blijft duren tussen mensen, waarbij het individu er alles aan doet om zo dicht
mogelijk bij de hechtingsfiguur te zijn en zodanig handelt dat de relatie blijft voortbestaan
- Ondersteunt in momenten van angst, stress,…
• Ik kan als kind de omstandigheden zelf niet inschatten en mezelf niet in veiligheid
brengen
• Ik reken als kind op de hechtingsfiguur om mijn veiligheid te garanderen
- Vanuit gedrag van de ouders/verzorgers ontwikkelt de baby een verwachtingspatroon hoe
mensen zullen reageren als hij in nood is
- Hechting is de basis van heel veel dingen
• Bij 66% van de Belgische bevolking is dit aanwezig
- Bestaansrecht; ik mag aanwezig zijn in de wereld.
• Iemand vind het relevant dat ik besta, wil verbinding met mij (ik heb betekenis voor
de ander) Hechting helpt bij
- Ontwikkelen positief zelfbeeld
- Passende wijze uiting geven aan impulsen
- Omgaan met stress
- Optimale hersenontwikkeling
- Ontwikkeling van logisch denken en geweten
- Zicht krijgen op gevoelens iemand anders
- Opbouwen van langdurige relaties
,Een fundamentele ontwikkelingstaak tussen nul & 3 jaar
- Een relationeel concept
- De hechtingsfiguur ondersteunt het ontstaan van het ik-besef
• Jij, als kind, bestaat voor mij (ik bied jou bestaansrecht)
▪ Iemand vind mij belangrijk dus zo ontstaat de klik
• Jij, als kind, bestaat op jouw manier voor mij (ik bied jou persoonsrecht) (uniek
bestaansrecht)
▪ Ik mag bestaan op mijn manier, met al mijn eigenaardigheden. Dit maakt
voor de ander niets uit, heeft er geen last van.
• Ik zal er altijd zijn als je me nodig hebt (ik bied jou onvoorwaardelijke acceptatie)
▪ Ik kan rekenen op de andere persoon, vertrouwen dat de ander er is als ik
hem echt nodig hebt
- Leidt bij het kind tot
• Basisvertrouwen in zichzelf (ander vertrouwt ook op mij dus vertrouwen in mijzelf)
• Vertrouwen in de ander (komt wanneer ik hem nodig heb, laat mij bestaan)
- Bepaald door (onze opdracht als hechtingsfiguur)
• Sensitiviteit van de hechtingsfiguur
▪ Gevoelig zijn voor de signalen die door het kind worden uitgezonden
o Kind zegt dat hij iets nodig heeft
o Signalen opvangen en juist interpreteren
o Wanneer kinderen dit niet gewoon zijn
o Zorg ervoor dat je ‘alles’ gezien hebt
o Ontkoppel ‘gedrag’ van ‘de persoon’
• Responsiviteit van de hechtingsfiguur
▪ Het adequaat beantwoorden van de noden van het kind
o Antwoord dat kind in gedachten heeft is niet perse ons antwoord
o Bv. kind dat valt (ernstig in zijn ogen, terwijl hij gwn gestruikeld is)
o Reageren op basis van de noden van het kind, niet op basis van zijn
concreet uitgesproken vraag!
o Consequent én consistent!
• Als hulpverlener kan dit maar op basis van de autoriteit die je krijgt…
▪ Ben ik een veilig persoon?
▪ Waarden & normen!
▪ Positie in de leefgroep,…
Hechting heeft een grote
impact.
Biologische processen worden
ook meegenomen =>
- Vertrouwen in anderen,
zorgt ervoor dat
adrenaline heel laag staat,
je moet niet permanent
alert zijn voor gevaarlijke
situaties
- Onveilige hechting =>
adrenaline basislijn is
hoger, continue spanning
- Probleem voor later
omdat de basislijn niet zal
volgen als je er iets aan
wilt doen
, 2. Intern werkmodel
Hechting bouwt een intern werkmodel op
Hechtingsfiguur is ook ooit kind geweest
- Een groep van samenhangende gedachten en ideeën (wolk hechtingsfiguur); hebben ook een
- Opgebouwd op basis van ervaringen bepaald idee. Kinderen nemen voor een stuk
de hechtingsstijl van hun ouders aan.
• Met hechtingsfiguur rond sensitiviteit en responsiviteit
- Intern model => denkschema
• Zorgt ervoor dat we snel (en automatisch) kunnen reageren (en niet over elke
situatie moeten nadenken)
▪ Kan ik op andere rekenen? Hoe moet ik mij sociaal gedragen tov anderen?
▪ Kan voor frictie zorgen indien automatisch verhaal niet klopt met realiteit
o Aftoetsen met realiteit nodig maar wordt niet altijd gedaan
- Zoekt vooral bevestiging van zichzelf (houdt zichzelf in stand)
• Beïnvloedt de waarneming
• Beïnvloedt de interpretatie
• Beïnvloedt het geheugen
▪ Deze 3 stuur ik in een bepaalde richting zodat de situatie past in het schema
▪ Als elementen niet passen dan nemen we het ook NIET mee (negeren)
o Automatische flow kan doorlopen
▪ Te weinig denken over situaties => realiteit en gedachten lopen uit elkaar =>
hechtingsstijl klopt niet met persoon die tegenover jou staat
- Wanneer we automatische piloot (schema) loslaten ontstaan angst & onzekerheid
Bepaalt hoe we met (onbekende) mensen aan de slag gaan, hoe we ons sociaal gedragen, hoe we
vertrouwen in de ander en in onszelf,…
- Beeld van de verzorger wordt een soort gids, een model voor (de ontwikkeling van) relaties
- Omvat innerlijke representaties van het gedrag van de
hechtingsfiguur
• Op het niveau van zijn beschikbaarheid
• Op het niveau van zijn sensitiviteit
• Op het niveau van zijn responsiviteit
- Geeft een algemeen beeld over
• De beschikbaarheid van de
gehechtheidsfiguur
• De steun die de gehechtheidsfiguur biedt in
stressvolle situaties
- Leidt tot de idee over zichzelf als iemand voor wie
gezorgd en van wie gehouden wordt en kan worden
- Zorgt voor basic trust in verschillende nieuwe contexten
• Eerste keer naar school, bij een overlijden, in het ziekenhuis,…
▪ Zijn mensen betrouwbaar of niet
- Het beeld en de relaties kunnen, door (langdurige) ervaringen, veranderen!
- Zorgt voor bepaalde hechtingsstijlen!
