Samenvatting arbeids-en organisatiepsychologie

Arbeids-en organisatiepsychologie


HST 1: persoonlijkheid en waarden
Deel 1: persoonlijkheid

1. wat is persoonlijkheid?


Persoonlijkheid als psychologisch construct

 Optelsom vd manieren waarop individu reageert op en interageert
met anderen
 Betrekkelijk constante manieren van reageren of handelen in
verschillende situaties
o Waarneembare trekken
o Komt tot uiting in gedrag
o In verschillende situaties (stabiliteit)

Persoonlijkheid wordt beschreven via persoonlijkheidstrekken =
kenmerkende trekken die zich in verschillende situaties in iemands gedrag tonen
2. modellen/testen
2.1. big 5

O
h
n
e
p
m
E id
sta ë
c
C
u
rx
lo
bV
jk
v
Vriendelijkheid = altruïsme

Iedereen bevat deze eigenschappen in
bepaalde maten en krijgt een score op elke factor



Big 5 wordt wetenschappelijk ondersteund




1

,Emotionele stabiliteit vs neurocitisme

Emotionele stabiliteit Neurocitisme
 Zelfvertrouwen  Angstig, snel onzeker, te
 Weerbaar tegen stress waakzaam
 Niet erg snel uit hun lood te  Sneller negatief
slaan  Tegenovergestelde van
 Tegenovergestelde van emotioneel stabiel
neurotisch


Extravert vs introvert

Extravert Introvert
 Graag mensen om zich heen  Gereserveerd
 Assertief, opkomen voor  Minder spraakzaam
zichzelf  Liever alleen
 Sociaal  Meer verlegen
 Werken graag samen, nood
aan contact


Vriendelijkheid/ atruïsme

Hoge score Lage score
 Gericht op ander  Eerder kil
 Niet egoïstisch  Afstandelijk
 Vertrouwen mensen  Competitief (goede verkopers
 Werken goed samen zijn soms wat minder vriendelijk
 Komen soms te kritisch over


Openheid (intellectuele nieuwsgierigheid)

Hoge score Lage score
 Interesse in nieuwe dingen en  Conventioneel, traditioneel
ervaringen  Hechten belang aan het
 Creatief bekende
 Nieuwsgierig (open-minded)  Minder open-minded
 Minder conventioneel (vinden  Vinden regels goed en
regels vervelend, vinden dat gemakkelijk
iedereen zijn eigen ding moet
kunnen doen)




2

,Consciëntieusheid

= altijd handig om te hebben als je ergens bent, gemiddeld genomen
belangrijkste van de 5

Hoge score TE hoge score
 Verantwoordelijk  Te star zijn, te veel aandacht
 Volhardend, planmatig voor procedures
 Georganiseerd, niet snel  Nooit tevreden zijn, jezelf
afgeleid veel risico opleggen met risico tot
 Procedures volgen (weten burn- out
wat ze moeten doen)


2.1.1. BIG 5 werkgedrag




2.2. MBTI
/




3

, 3. overige persoonlijkheidseigenschappen
3.1. zelfbeeld
= hoe je denkt over jezelf, op een schaal van negatief/ laag tot positief/
hoog

Hoog/positief zelfbeeld hangt samen met positieve werkuitkomsten,
succesvol presteren
 Zelfzeker
 Hoge doelen stellen
 Geloof in controle over hun omgeving

Valkuil: té hoog zelfbeeld kan negatief zijn

3.2. locus of control
= plaats van de controle

Locus of control = mate waarin mensen geloven dat ze hun lot/ leven zelf
onder controle hebben, zelf verantwoordelijk zijn voor falen en succes
 Interne LOC: geloof dat je zelf verantwoordelijk bent voor succes en
falen, door je eigen gedrag en kenmerken
 Externe LOC: geloof dat succes en falen te wijten zijn aan factoren
buiten jezelf: geluk, toeval, anderen,…

4. duistere drietal/ dark triad


3 sociaal onwenselijke persoonlijkheidskenmerken die

 Bij iedereen meer/minder aanwezig zijn
 Tot uiting komen als we onder druk staan
 Ongepaste reactie teweeg brengen



4.1. psychopathologie
≠ geestesziekte

= weinig schuldgevoel bij schade aan anderen berokkenen, hiervan genieten
 Bedrog
 Sluwheid
 Weinig empathie
 Normen niet volgen
 Impulsief
 Bewust anderen kleineren



Relevantie voor gedrag in organisaties

4