Compacte samenvatting Inleiding Psychologie en
Gezondheid
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Wat is gezondheid?...................................................................3
1.1 Ziekte en gezondheid............................................................................................... 3
1.3 Positieve Gezondheid................................................................................................ 3
1.4 Gezondheid gedurende de levensloop......................................................................3
1.5 Hoe gezond is Nederland?........................................................................................4
1.6 Gezondheid in de moderne tijd: leven in overvloed..................................................4
1.7 Alles is gezondheid................................................................................................... 4
Hoofdstuk 2 – Gezond gedrag en gedragsverandering......................................6
2.1 Determinanten van gezondheid................................................................................6
2.2 Gedrag en gedragsdeterminanten............................................................................6
2.3 Gedragsverandering en interventies.........................................................................6
2.4 Volksgezondheid en collectieve preventie................................................................7
Hoofdstuk 3 – Landelijke wetgeving en gezondheidsbeleid...............................8
3.1 Preventie.................................................................................................................. 8
3.2 Preventiebeleid......................................................................................................... 8
3.3 Wetgeving en stelselwetten......................................................................................8
3.4 Financiering en verantwoordelijkheden....................................................................8
Hoofdstuk 4 – Lokale integrale gezondheidsaanpak.......................................10
4.1 Integrale aanpak..................................................................................................... 10
4.2 Gezondheidsbevordering in verschillende settings.................................................10
4.3 Effectieve interventies............................................................................................10
4.4 Planmatig werken................................................................................................... 11
4.5 Kernpunten voor studie.......................................................................................... 11
Hoofdstuk 5 – Gezondheidsbevordering en leefstijl........................................12
5.2 Signaleren en interveniëren....................................................................................12
5.3 Gezondheidsbevordering in de eerste lijn...............................................................12
5.4 Gezondheidsbevordering in de tweede lijn.............................................................12
5.5 Leefstijl als medicijn...............................................................................................13
Hoofdstuk 6 – Gezondheidsbevordering in de community...............................14
6.1 & 6.2 Werken aan gezonde wijk en samenwerking.................................................14
6.3 Armoede, schulden en gezondheid.........................................................................14
6.4 Uitbreiding van de Gezonde Wijkaanpak naar de fysieke omgeving.......................14
1
,Hoofdstuk 7 – Bewegen................................................................................15
7.1 Belang van bewegen.............................................................................................. 15
7.2 Beweging en risicogroepen.....................................................................................15
7.3 Landelijke en lokale kaders.....................................................................................16
7.4 Integrale aanpak en rol van de professional...........................................................16
Hoofdstuk 8 – Roken.....................................................................................17
8.1 Roken en gezondheid............................................................................................. 17
8.2 Gebruik en risicogroepen........................................................................................17
8.3 Landelijke en lokale kaders voor tabaksontmoediging............................................18
8.4 Integrale aanpak en de rol van de professional......................................................18
Hoofdstuk 9 – Alcohol...................................................................................19
9.1 Algemeen................................................................................................................ 19
9.2 Gebruik en risicogroepen........................................................................................19
9.3 Landelijke en lokale kaders.....................................................................................19
9.4 Integrale aanpak & rol van professionals................................................................20
Hoofdstuk 10 - Voeding................................................................................21
10.1 Voeding en gezondheid........................................................................................21
10.2 Voeding en risicogroepen.....................................................................................21
10.3 Landelijke en gemeentelijke kaders......................................................................21
10.4 Integrale aanpak & rol van de professional...........................................................22
Hoofdstuk 11 – Beweging..............................................................................23
11.1 Mentale overbelasting en gezondheid..................................................................23
.................................................................................................................................. 23
11.2 Risicogroepen mentale overbelasting...................................................................23
11.3 Beleidskaders voor ontspanning...........................................................................23
11.4 Integrale aanpak om ontspanning te stimuleren...................................................23
Hoofdstuk 12 – Drugs...................................................................................25
12.2 Gebruik en risicogroepen......................................................................................25
12.3 Landelijke en lokale kaders...................................................................................25
12.4 Integrale aanpak en rol van professionals............................................................25
2
, Hoofdstuk 1 – Wat is gezondheid?
1.1 Ziekte en gezondheid
1. Gezondheid wordt beïnvloed door medische zorg, omgeving,
samenleving en keuzes.
2. Ziekte = lichamelijke/psychische afwijkingen die functioneren
beperken; chronische ziekten vaak langdurig.
3. Sterfte in NL 2020: COVID-19, dementie, hart- en vaatziekten.
4. Gezondheid = meer dan afwezigheid van ziekte; continuüm van
slecht → zeer gezond.
5. Preventie (pathogenese) en bevordering (salutogenese) zijn beide
essentieel.
6. Eigen regie en eigenwaarde versterken ervaren gezondheid.
1.3 Positieve Gezondheid
1. WHO-definitie (1948) te statisch en idealistisch; Huber: gezondheid
= vermogen tot aanpassen en zelfmanagement.
2. Focus: functioneren, veerkracht, zelfregie, niet afwezigheid van
ziekte.
3. Zes dimensies: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving,
kwaliteit van leven, meedoen, dagelijks functioneren.
4. Patiënten waarderen alle dimensies gelijk; andere stakeholders
minder aandacht voor zingeving/meedoen.
5. Spinnenwebmodel visualiseert dimensies en ontwikkeling.
6. Professionals ondersteunen zelfregie en veerkracht.
1.4 Gezondheid gedurende de levensloop
1. Gezondheid verandert per levensfase; critical life events
beïnvloeden welzijn.
2. Ouders primair verantwoordelijk bij zwangerschap, kindertijd en
puberteit; omgeving remt risicogedrag.
3. Jongvolwassenheid: eigen verantwoordelijkheid, hedonistische fase
→ risicogedrag.
4. Volwassenheid: werk = bron van zingeving, sociale contacten, maar
ook stress.
5. Ouderen: meer ziekten, verlies sociale netwerken, isolement,
eenzaamheid.
6. Levensloop benadrukt dynamiek van gezondheid en invloed van
omgeving en leefstijl.
3
Gezondheid
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1 – Wat is gezondheid?...................................................................3
1.1 Ziekte en gezondheid............................................................................................... 3
1.3 Positieve Gezondheid................................................................................................ 3
1.4 Gezondheid gedurende de levensloop......................................................................3
1.5 Hoe gezond is Nederland?........................................................................................4
1.6 Gezondheid in de moderne tijd: leven in overvloed..................................................4
1.7 Alles is gezondheid................................................................................................... 4
Hoofdstuk 2 – Gezond gedrag en gedragsverandering......................................6
2.1 Determinanten van gezondheid................................................................................6
2.2 Gedrag en gedragsdeterminanten............................................................................6
2.3 Gedragsverandering en interventies.........................................................................6
2.4 Volksgezondheid en collectieve preventie................................................................7
Hoofdstuk 3 – Landelijke wetgeving en gezondheidsbeleid...............................8
3.1 Preventie.................................................................................................................. 8
3.2 Preventiebeleid......................................................................................................... 8
3.3 Wetgeving en stelselwetten......................................................................................8
3.4 Financiering en verantwoordelijkheden....................................................................8
Hoofdstuk 4 – Lokale integrale gezondheidsaanpak.......................................10
4.1 Integrale aanpak..................................................................................................... 10
4.2 Gezondheidsbevordering in verschillende settings.................................................10
4.3 Effectieve interventies............................................................................................10
4.4 Planmatig werken................................................................................................... 11
4.5 Kernpunten voor studie.......................................................................................... 11
Hoofdstuk 5 – Gezondheidsbevordering en leefstijl........................................12
5.2 Signaleren en interveniëren....................................................................................12
5.3 Gezondheidsbevordering in de eerste lijn...............................................................12
5.4 Gezondheidsbevordering in de tweede lijn.............................................................12
5.5 Leefstijl als medicijn...............................................................................................13
Hoofdstuk 6 – Gezondheidsbevordering in de community...............................14
6.1 & 6.2 Werken aan gezonde wijk en samenwerking.................................................14
6.3 Armoede, schulden en gezondheid.........................................................................14
6.4 Uitbreiding van de Gezonde Wijkaanpak naar de fysieke omgeving.......................14
1
,Hoofdstuk 7 – Bewegen................................................................................15
7.1 Belang van bewegen.............................................................................................. 15
7.2 Beweging en risicogroepen.....................................................................................15
7.3 Landelijke en lokale kaders.....................................................................................16
7.4 Integrale aanpak en rol van de professional...........................................................16
Hoofdstuk 8 – Roken.....................................................................................17
8.1 Roken en gezondheid............................................................................................. 17
8.2 Gebruik en risicogroepen........................................................................................17
8.3 Landelijke en lokale kaders voor tabaksontmoediging............................................18
8.4 Integrale aanpak en de rol van de professional......................................................18
Hoofdstuk 9 – Alcohol...................................................................................19
9.1 Algemeen................................................................................................................ 19
9.2 Gebruik en risicogroepen........................................................................................19
9.3 Landelijke en lokale kaders.....................................................................................19
9.4 Integrale aanpak & rol van professionals................................................................20
Hoofdstuk 10 - Voeding................................................................................21
10.1 Voeding en gezondheid........................................................................................21
10.2 Voeding en risicogroepen.....................................................................................21
10.3 Landelijke en gemeentelijke kaders......................................................................21
10.4 Integrale aanpak & rol van de professional...........................................................22
Hoofdstuk 11 – Beweging..............................................................................23
11.1 Mentale overbelasting en gezondheid..................................................................23
.................................................................................................................................. 23
11.2 Risicogroepen mentale overbelasting...................................................................23
11.3 Beleidskaders voor ontspanning...........................................................................23
11.4 Integrale aanpak om ontspanning te stimuleren...................................................23
Hoofdstuk 12 – Drugs...................................................................................25
12.2 Gebruik en risicogroepen......................................................................................25
12.3 Landelijke en lokale kaders...................................................................................25
12.4 Integrale aanpak en rol van professionals............................................................25
2
, Hoofdstuk 1 – Wat is gezondheid?
1.1 Ziekte en gezondheid
1. Gezondheid wordt beïnvloed door medische zorg, omgeving,
samenleving en keuzes.
2. Ziekte = lichamelijke/psychische afwijkingen die functioneren
beperken; chronische ziekten vaak langdurig.
3. Sterfte in NL 2020: COVID-19, dementie, hart- en vaatziekten.
4. Gezondheid = meer dan afwezigheid van ziekte; continuüm van
slecht → zeer gezond.
5. Preventie (pathogenese) en bevordering (salutogenese) zijn beide
essentieel.
6. Eigen regie en eigenwaarde versterken ervaren gezondheid.
1.3 Positieve Gezondheid
1. WHO-definitie (1948) te statisch en idealistisch; Huber: gezondheid
= vermogen tot aanpassen en zelfmanagement.
2. Focus: functioneren, veerkracht, zelfregie, niet afwezigheid van
ziekte.
3. Zes dimensies: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving,
kwaliteit van leven, meedoen, dagelijks functioneren.
4. Patiënten waarderen alle dimensies gelijk; andere stakeholders
minder aandacht voor zingeving/meedoen.
5. Spinnenwebmodel visualiseert dimensies en ontwikkeling.
6. Professionals ondersteunen zelfregie en veerkracht.
1.4 Gezondheid gedurende de levensloop
1. Gezondheid verandert per levensfase; critical life events
beïnvloeden welzijn.
2. Ouders primair verantwoordelijk bij zwangerschap, kindertijd en
puberteit; omgeving remt risicogedrag.
3. Jongvolwassenheid: eigen verantwoordelijkheid, hedonistische fase
→ risicogedrag.
4. Volwassenheid: werk = bron van zingeving, sociale contacten, maar
ook stress.
5. Ouderen: meer ziekten, verlies sociale netwerken, isolement,
eenzaamheid.
6. Levensloop benadrukt dynamiek van gezondheid en invloed van
omgeving en leefstijl.
3
